Krew utajona w kale to nie choroba, lecz wynik badania, kt\u00f3ry oznacza obecno\u015b\u0107 niewidocznych go\u0142ym okiem \u015blad\u00f3w krwi w stolcu. Najcz\u0119\u015bciej wykrywa si\u0119 j\u0105 testami przesiewowymi u\u017cywanymi przede wszystkim w profilaktyce raka jelita grubego, ale dodatni wynik nie oznacza automatycznie nowotworu. W praktyce jest to sygna\u0142, \u017ce w przewodzie pokarmowym mo\u017ce dochodzi\u0107 do krwawienia i \u017ce potrzebna bywa dalsza diagnostyka, zwykle z u\u017cyciem kolonoskopii. Najmocniejsze dowody naukowe dotycz\u0105 dzi\u015b nie samej \u201ekrwi utajonej\u201d, lecz skuteczno\u015bci bada\u0144 przesiewowych opartych na testach ka\u0142u w zmniejszaniu ryzyka zgonu z powodu raka jelita grubego.<\/p>\n
Najwa\u017cniejszy wniosek jest prosty: dodatni wynik badania na krew utajon\u0105 w kale nie rozpoznaje raka<\/strong>, ale wskazuje, \u017ce nale\u017cy szuka\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a krwawienia. Mo\u017ce nim by\u0107 rak jelita grubego, polip gruczolakowy, stan zapalny, choroba hemoroidalna, szczelina odbytu, uchy\u0142ki, a czasem tak\u017ce zmiany w g\u00f3rnym odcinku przewodu pokarmowego. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b wynik dodatni okazuje si\u0119 fa\u0142szywie dodatni, czyli test wykrywa sygna\u0142, kt\u00f3ry ostatecznie nie ma istotnej przyczyny klinicznej.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie w praktyce dominuj\u0105 immunochemiczne testy ka\u0142owe, okre\u015blane jako fecal immunochemical test<\/em> albo FIT<\/strong>. Wykrywaj\u0105 one ludzk\u0105 hemoglobin\u0119, czyli bia\u0142ko krwi, i s\u0105 wygodniejsze ni\u017c starsze testy gwajakolowe, czyli guaiac fecal occult blood test<\/em> albo gFOBT<\/strong>. FIT nie wymaga zwykle restrykcji dietetycznych przed pobraniem pr\u00f3bki i lepiej wykrywa krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego, zw\u0142aszcza z jelita grubego.<\/p>\n To rozr\u00f3\u017cnienie ma znaczenie, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 twardych danych o zmniejszeniu \u015bmiertelno\u015bci z powodu raka jelita pochodzi z randomizowanych bada\u0144 gFOBT prowadzonych kilkadziesi\u0105t lat temu, natomiast FIT jest oceniany g\u0142\u00f3wnie w nowocze\u015bniejszych badaniach obserwacyjnych, programach przesiewowych i analizach por\u00f3wnawczych dok\u0142adno\u015bci diagnostycznej. Wyniki sugeruj\u0105, \u017ce FIT jest praktyczniejszy i czulszy, ale nie oznacza to, \u017ce pojedynczy dodatni test daje tak\u0105 sam\u0105 informacj\u0119 jak kolonoskopia.<\/p>\n Je\u015bli pytamy o \u201ebadanie medyczne\u201d zwi\u0105zane z krwi\u0105 utajon\u0105 w kale, nie chodzi o jedno nowe do\u015bwiadczenie, lecz o ca\u0142\u0105 lini\u0119 dowod\u00f3w. Najbardziej klasyczne s\u0105 randomizowane badania kliniczne oceniaj\u0105ce przesiew z u\u017cyciem gFOBT, w tym Minnesota Colon Cancer Control Study<\/strong>, prowadzone przez University of Minnesota i publikowane m.in. w recenzowanych czasopismach takich jak New England Journal of Medicine<\/em> w latach 1993 i 2013. Dodatkowe dane pochodzi\u0142y z brytyjskich i du\u0144skich bada\u0144 przesiewowych opartych na gFOBT.<\/p>\n To by\u0142y badania randomizowane, czyli najwy\u017cszej jako\u015bci projekt do oceny wp\u0142ywu interwencji na wa\u017cne klinicznie wyniki. Uczestnik\u00f3w przydzielano do grupy przesiewowej albo kontrolnej, a nast\u0119pnie przez wiele lat obserwowano, czy wykrywanie krwi utajonej w kale przek\u0142ada si\u0119 na mniejsz\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 z powodu raka jelita grubego. W przypadku nowocze\u015bniejszego FIT wiele danych pochodzi z bada\u0144 kohortowych, przekrojowych i analiz program\u00f3w populacyjnych. S\u0105 one przydatne, ale zwykle nie daj\u0105 tak silnej pewno\u015bci przyczynowej jak randomizacja.<\/p>\n W 2021 roku ameryka\u0144ska U.S. Preventive Services Task Force<\/strong> opublikowa\u0142a aktualizacj\u0119 zalece\u0144 dla bada\u0144 przesiewowych raka jelita grubego w JAMA<\/em>. To nie by\u0142o pojedyncze badanie, lecz ocena ca\u0142o\u015bci dowod\u00f3w, oparta na recenzowanych przegl\u0105dach systematycznych. Wnioski by\u0142y jasne: testy ka\u0142owe, w tym coroczny FIT, nale\u017c\u0105 do rekomendowanych metod przesiewowych u os\u00f3b z przeci\u0119tnym ryzykiem, zwykle od 45. roku \u017cycia. To wa\u017cne, bo pokazuje, \u017ce praktyka kliniczna opiera si\u0119 na \u0142\u0105cznej ocenie jako\u015bci dowod\u00f3w, a nie na pojedynczym wyniku.<\/p>\n Badania przesiewowe dotyczy\u0142y przede wszystkim os\u00f3b bez objaw\u00f3w, z populacji og\u00f3lnej, najcz\u0119\u015bciej w wieku \u015brednim i starszym. W klasycznych badaniach gFOBT uczestniczy\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy os\u00f3b obu p\u0142ci. Na przyk\u0142ad Minnesota Colon Cancer Control Study obj\u0119\u0142o ponad 46 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w. Kryteria w\u0142\u0105czenia koncentrowa\u0142y si\u0119 na wieku i braku rozpoznanego raka jelita w chwili rozpocz\u0119cia programu.<\/p>\n To bardzo wa\u017cne ograniczenie uog\u00f3lniania. Wyniki dotycz\u0105 przede wszystkim bada\u0144 przesiewowych u os\u00f3b bezobjawowych i ze \u015brednim ryzykiem<\/strong>. Nie mo\u017cna ich automatycznie przenosi\u0107 na osoby z objawami alarmowymi, takimi jak jawna krew w stolcu, niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza, niezamierzona utrata masy cia\u0142a czy utrzymuj\u0105ca si\u0119 zmiana rytmu wypr\u00f3\u017cnie\u0144. W takich sytuacjach test na krew utajon\u0105 zwykle nie powinien zast\u0119powa\u0107 bezpo\u015bredniej diagnostyki, bo potrzebna jest ocena lekarska i cz\u0119sto kolonoskopia.<\/p>\n Wyniki maj\u0105 te\u017c ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107 dla os\u00f3b z wysokim ryzykiem, na przyk\u0142ad z rodzinn\u0105 polipowato\u015bci\u0105 gruczolakowat\u0105, zespo\u0142em Lyncha, nieswoistym zapaleniem jelit czy silnym obci\u0105\u017ceniem rodzinnym. U tych pacjent\u00f3w standard post\u0119powania przesiewowego i nadzoru jest inny.<\/p>\n Badanie na krew utajon\u0105 w kale polega na pobraniu niewielkiej pr\u00f3bki stolca do specjalnego zestawu. W zale\u017cno\u015bci od metody laboratorium lub system automatyczny sprawdza, czy w pr\u00f3bce znajduje si\u0119 hemoglobina. W testach FIT wynik mo\u017ce by\u0107 jako\u015bciowy, czyli dodatni lub ujemny, albo ilo\u015bciowy, zale\u017cny od ustalonego progu st\u0119\u017cenia hemoglobiny w kale.<\/p>\n W badaniach naukowych skuteczno\u015b\u0107 oceniano na dwa sposoby. Po pierwsze, mierzono dok\u0142adno\u015b\u0107 diagnostyczn\u0105<\/strong>: ilu pacjent\u00f3w z rakiem albo zaawansowanymi polipami test wykrywa, a ilu nie wykrywa. Tu u\u017cywa si\u0119 poj\u0119\u0107 czu\u0142o\u015bci i swoisto\u015bci. Czu\u0142o\u015b\u0107 m\u00f3wi, jak dobrze test wy\u0142apuje osoby chore, a swoisto\u015b\u0107, jak dobrze uspokaja osoby zdrowe. Po drugie, w badaniach przesiewowych oceniano realne efekty kliniczne<\/strong>, przede wszystkim wp\u0142yw na zgony z powodu raka jelita grubego. To istotne rozr\u00f3\u017cnienie: test mo\u017ce dobrze wykrywa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci, ale najwa\u017cniejsze jest, czy poprawia zdrowie populacji.<\/p>\n W randomizowanych badaniach gFOBT wykazano spadek \u015bmiertelno\u015bci z powodu raka jelita grubego w grupach badanych regularnie. Skala korzy\u015bci r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy badaniami i zale\u017ca\u0142a od cz\u0119sto\u015bci wykonywania test\u00f3w oraz od przestrzegania programu. W literaturze najcz\u0119\u015bciej podaje si\u0119 wzgl\u0119dne zmniejszenie \u015bmiertelno\u015bci rz\u0119du kilkunastu do oko\u0142o jednej trzeciej. To brzmi imponuj\u0105co, ale dla pojedynczego pacjenta wa\u017cne s\u0105 tak\u017ce korzy\u015bci bezwzgl\u0119dne, czyli o ile realnie maleje liczba zgon\u00f3w na okre\u015blon\u0105 liczb\u0119 badanych os\u00f3b. Te bezwzgl\u0119dne korzy\u015bci s\u0105 mniejsze ni\u017c warto\u015bci wzgl\u0119dne, cho\u0107 nadal istotne zdrowotnie w skali populacji.<\/p>\n Najsilniejszy wniosek brzmi: regularne badania przesiewowe oparte na testach ka\u0142owych zmniejszaj\u0105 ryzyko zgonu z powodu raka jelita grubego<\/strong>. Dla starszego gFOBT dow\u00f3d pochodzi z randomizowanych bada\u0144 z d\u0142ug\u0105 obserwacj\u0105, czyli z bardzo mocnego \u017ar\u00f3d\u0142a. W Minnesota Colon Cancer Control Study po wieloletniej obserwacji odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie \u015bmiertelno\u015bci specyficznej dla raka jelita grubego w grupach obj\u0119tych przesiewem w por\u00f3wnaniu z kontrol\u0105. Warto\u015bci p by\u0142y poni\u017cej standardowego progu istotno\u015bci statystycznej, co oznacza, \u017ce tak du\u017ca r\u00f3\u017cnica raczej nie wynika\u0142a z przypadku.<\/p>\n Istotno\u015b\u0107 statystyczna nie jest jednak tym samym co znaczenie kliniczne. Statystyka odpowiada na pytanie, czy wynik jest wiarygodny, a znaczenie kliniczne na pytanie, czy korzy\u015b\u0107 ma praktyczne znaczenie dla pacjenta i systemu ochrony zdrowia. W przypadku przesiewu raka jelita odpowied\u017a brzmi: tak, ma znaczenie, zw\u0142aszcza na poziomie populacyjnym, bo nowotw\u00f3r mo\u017ce zosta\u0107 wykryty wcze\u015bniej albo mo\u017cna usun\u0105\u0107 polipy przed zez\u0142o\u015bliwieniem.<\/p>\n Dla FIT dowody s\u0105 bardziej po\u015brednie, ale sp\u00f3jne. Badania por\u00f3wnawcze wskazuj\u0105, \u017ce FIT ma wy\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 dla raka jelita grubego i zaawansowanych gruczolak\u00f3w ni\u017c pojedynczy gFOBT, a jednocze\u015bnie bywa lepiej akceptowany przez pacjent\u00f3w. To istotna przewaga praktyczna: test przesiewowy dzia\u0142a tylko wtedy, gdy ludzie rzeczywi\u015bcie go wykonuj\u0105. Mimo to nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce sam dodatni FIT \u201ewykrywa raka\u201d. On jedynie wy\u0142apuje osoby, kt\u00f3re powinny mie\u0107 badanie potwierdzaj\u0105ce.<\/p>\n Samo pobranie pr\u00f3bki ka\u0142u jest bezpieczne i nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z dzia\u0142aniami niepo\u017c\u0105danymi typowymi dla lek\u00f3w czy zabieg\u00f3w. Ryzyko dotyczy raczej nast\u0119pstw diagnostycznych<\/strong>. Dodatni wynik zwykle prowadzi do kolonoskopii, a ta jest procedur\u0105 inwazyjn\u0105, cho\u0107 na og\u00f3\u0142 bezpieczn\u0105. Jej powik\u0142ania, takie jak krwawienie po usuni\u0119ciu polipa czy perforacja jelita, wyst\u0119puj\u0105 rzadko, ale s\u0105 realne i trzeba je uwzgl\u0119dnia\u0107 przy ocenie bilansu korzy\u015bci i szk\u00f3d.<\/p>\n Odr\u0119bnym problemem s\u0105 wyniki fa\u0142szywie dodatnie i fa\u0142szywie ujemne. Fa\u0142szywie dodatni wynik mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 stres i uruchomi\u0107 niepotrzebn\u0105 diagnostyk\u0119. Fa\u0142szywie ujemny mo\u017ce z kolei da\u0107 z\u0142udne poczucie bezpiecze\u0144stwa, mimo \u017ce niewielki guz albo polip nie krwawi\u0142 akurat w chwili pobrania pr\u00f3bki. Dlatego ujemny test na krew utajon\u0105 w kale nie wyklucza ca\u0142kowicie choroby, zw\u0142aszcza je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 objawy.<\/p>\n Dane o przerwaniach programu dotycz\u0105 raczej przestrzegania zalece\u0144 ni\u017c bezpiecze\u0144stwa biologicznego testu. W badaniach przesiewowych problemem bywa\u0142o to, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b nie oddawa\u0142a pr\u00f3bek regularnie lub nie zg\u0142asza\u0142a si\u0119 na kolonoskopi\u0119 po dodatnim wyniku, co os\u0142abia\u0142o skuteczno\u015b\u0107 ca\u0142ego programu.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze ograniczenie polega na tym, \u017ce \u201ekrew utajona w kale\u201d nie jest jednorodnym zagadnieniem. Inaczej interpretuje si\u0119 dodatni wynik u osoby bezobjawowej w programie przesiewowym, inaczej u pacjenta z objawami, a jeszcze inaczej u chorego ju\u017c po leczeniu raka jelita. Dane naukowe nie zawsze daj\u0105 jedn\u0105 odpowied\u017a dla wszystkich tych sytuacji.<\/p>\n Kolejne ograniczenie to r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy gFOBT i FIT. Starsze badania randomizowane dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie gFOBT, natomiast obecna praktyka coraz cz\u0119\u015bciej opiera si\u0119 na FIT. Nie mo\u017cna mechanicznie przenosi\u0107 wszystkich liczb z jednej metody na drug\u0105, cho\u0107 kierunek korzy\u015bci pozostaje podobny. Dodatkowo progi dodatnio\u015bci FIT r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy laboratoriami i programami zdrowotnymi, co wp\u0142ywa na liczb\u0119 dodatnich wynik\u00f3w oraz na czu\u0142o\u015b\u0107 i swoisto\u015b\u0107.<\/p>\n Nie wszystkie publikacje podaj\u0105 jednakowo szczeg\u00f3\u0142owe dane o finansowaniu i konfliktach interes\u00f3w. W przypadku zalece\u0144 i du\u017cych przegl\u0105d\u00f3w systematycznych informacje te s\u0105 zwykle ujawniane, ale ich wp\u0142yw na interpretacj\u0119 trzeba ocenia\u0107 indywidualnie. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 danych o efektywno\u015bci przesiewu pochodzi z modelowania statystycznego, a nie z bezpo\u015bredniego por\u00f3wnania ka\u017cdej mo\u017cliwej strategii w jednym badaniu klinicznym.<\/p>\n Dzisiejszy standard profilaktyki raka jelita grubego obejmuje kilka r\u00f3wnorz\u0119dnych strategii przesiewowych: badania ka\u0142u, kolonoskopi\u0119, a w niekt\u00f3rych systemach tak\u017ce sigmoidoskopi\u0119 lub badania obrazowe. Test na krew utajon\u0105 w kale jest atrakcyjny, bo jest tani, prosty i nieinwazyjny. Jego s\u0142abo\u015bci\u0105 jest to, \u017ce nie jest badaniem \u201eostatecznym\u201d i musi by\u0107 powtarzany regularnie.<\/p>\n W por\u00f3wnaniu z kolonoskopi\u0105 FIT zwykle ma ni\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 dla cz\u0119\u015bci zmian przedrakowych, ale jest \u0142atwiejszy do wdro\u017cenia populacyjnie. Kolonoskopia pozwala obejrze\u0107 jelito i od razu usun\u0105\u0107 polipy, dlatego pozostaje z\u0142otym standardem diagnostycznym po dodatnim wyniku testu ka\u0142owego. Z kolei w por\u00f3wnaniu z gFOBT nowocze\u015bniejszy FIT jest uznawany za bardziej przyjazny dla pacjenta i z regu\u0142y skuteczniejszy diagnostycznie. Ten kierunek jest zgodny z wcze\u015bniejszymi badaniami i z aktualnymi wytycznymi.<\/p>\n Nie oznacza to jednak, \u017ce jeden test jest idealny dla wszystkich. Wyb\u00f3r strategii zale\u017cy od wieku, ryzyka rodzinnego, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, dost\u0119pno\u015bci bada\u0144 i preferencji pacjenta. Z perspektywy zdrowia publicznego lepsza jest metoda nieco mniej czu\u0142a, ale regularnie wykonywana, ni\u017c bardzo czu\u0142a metoda, do kt\u00f3rej pacjent nigdy si\u0119 nie zg\u0142osi.<\/p>\n Dodatni wynik<\/strong> oznacza, \u017ce w pr\u00f3bce wykryto \u015blady krwi i \u017ce potrzebna mo\u017ce by\u0107 dalsza ocena, najcz\u0119\u015bciej kolonoskopia. Nie oznacza<\/strong>, \u017ce pacjent ma raka jelita grubego. Przyczyn mo\u017ce by\u0107 wiele, a cz\u0119\u015b\u0107 jest \u0142agodna.<\/p>\n Ujemny wynik<\/strong> oznacza, \u017ce w badanej pr\u00f3bce nie wykryto krwi powy\u017cej progu testu. Nie oznacza<\/strong> jednak ca\u0142kowitego wykluczenia nowotworu lub polip\u00f3w. Zmiany mog\u0105 nie krwawi\u0107 stale, a jednorazowe badanie ma ograniczon\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n Wyniki oznaczaj\u0105 te\u017c co\u015b praktycznego: skuteczno\u015b\u0107 ca\u0142ego programu zale\u017cy nie od jednego testu, lecz od \u0142a\u0144cucha dzia\u0142a\u0144. Potrzebne s\u0105 regularne powt\u00f3rzenia zgodnie z zaleceniami oraz wykonanie kolonoskopii po wyniku dodatnim. Sam test bez dalszego post\u0119powania ma ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107 kliniczn\u0105.<\/p>\n Nie. Krew utajona jest niewidoczna go\u0142ym okiem i wykrywa si\u0119 j\u0105 testem laboratoryjnym. Jawna krew w stolcu lub smolisty stolec to objaw kliniczny, kt\u00f3ry wymaga bezpo\u015bredniej oceny medycznej i nie powinien by\u0107 \u201esprawdzany\u201d wy\u0142\u0105cznie testem przesiewowym.<\/p>\n W wielu krajach i programach przesiewowych cz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 FIT, czyli test immunochemiczny. Jest wygodniejszy dla pacjenta i zwykle ma lepsze parametry diagnostyczne ni\u017c starszy test gwajakolowy gFOBT.<\/p>\n W praktyce standardem jest dalsza diagnostyka, najcz\u0119\u015bciej kolonoskopia, ale dok\u0142adne post\u0119powanie zale\u017cy od sytuacji klinicznej. Sam dodatni wynik nie jest diagnoz\u0105 i nie pozwala okre\u015bli\u0107 przyczyny krwawienia.<\/p>\n Tak. Choroba hemoroidalna jest jedn\u0105 z mo\u017cliwych przyczyn dodatniego wyniku, podobnie jak szczelina odbytu czy inne \u0142agodne \u017ar\u00f3d\u0142a krwawienia. To w\u0142a\u015bnie dlatego dodatni test nie rozpoznaje raka, tylko sygnalizuje potrzeb\u0119 dalszej oceny.<\/p>\n Nie zawsze. W programie przesiewowym u osoby bezobjawowej ujemny wynik zwykle oznacza powr\u00f3t do bada\u0144 zgodnie z harmonogramem. Je\u015bli jednak s\u0105 objawy, obci\u0105\u017caj\u0105cy wywiad rodzinny albo pacjent nale\u017cy do grupy wysokiego ryzyka, ujemny test nie musi zmienia\u0107 wskaza\u0144 do kolonoskopii.<\/p>\n Zale\u017cy to od wytycznych danego kraju lub instytucji, ale cz\u0119sto zaleca si\u0119 wykonywanie FIT co roku. Nie jest to jednak uniwersalna regu\u0142a dla wszystkich system\u00f3w ochrony zdrowia i grup ryzyka.<\/p>\n Nie. Test zosta\u0142 najlepiej przebadany jako narz\u0119dzie przesiewowe w kierunku raka jelita grubego. Mo\u017ce wykrywa\u0107 krwawienie z r\u00f3\u017cnych przyczyn, ale nie jest uniwersalnym testem na wszystkie choroby przewodu pokarmowego i nie zast\u0119puje diagnostyki objawowej.<\/p>\n Do\u015b\u0107 pewne w odniesieniu do przesiewu raka jelita grubego u os\u00f3b bezobjawowych ze \u015brednim ryzykiem: regularne testy ka\u0142owe zmniejszaj\u0105 \u015bmiertelno\u015b\u0107 z powodu tej choroby. Mniej pewne, gdy pytamy o interpretacj\u0119 pojedynczego dodatniego wyniku u konkretnej osoby albo o zastosowanie u pacjent\u00f3w z wysokim ryzykiem lub objawami. W tych sytuacjach wnioski dotycz\u0105 wy\u0142\u0105cznie badanej populacji i zawsze wymagaj\u0105 osadzenia w kontek\u015bcie klinicznym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Krew utajona w kale to nie choroba, lecz wynik badania, kt\u00f3ry oznacza obecno\u015b\u0107 niewidocznych go\u0142ym okiem \u015blad\u00f3w krwi w stolcu. Najcz\u0119\u015bciej wykrywa si\u0119 j\u0105 testami przesiewowymi u\u017cywanymi przede wszystkim w…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1943,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[312],"tags":[100,725,727,726],"class_list":["post-1944","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-badania","tag-kolonoskopia","tag-krew-utajona-w-kale","tag-rak-jelita-grubego","tag-testy-kalowe"],"yoast_head":"\nJakie badania naukowe stoj\u0105 za stosowaniem test\u00f3w na krew utajon\u0105 w kale<\/h2>\n
Kto by\u0142 badany i do kogo odnosz\u0105 si\u0119 wnioski<\/h3>\n
Na czym polega procedura i jak oceniano jej skuteczno\u015b\u0107<\/h3>\n
Jakie by\u0142y najwa\u017cniejsze wyniki i jak silne s\u0105 dowody<\/h3>\n
Bezpiecze\u0144stwo, dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane i ryzyko fa\u0142szywych wynik\u00f3w<\/h3>\n
Ograniczenia bada\u0144 i czego z nich nie da si\u0119 wywnioskowa\u0107<\/h3>\n
Najwa\u017cniejsze informacje o badaniu<\/h2>\n
\n\n
\n \nElement<\/th>\n Dane<\/th>\n Znaczenie<\/th>\n Ograniczenia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Procedura<\/td>\n Badanie na krew utajon\u0105 w kale, g\u0142\u00f3wnie testy gFOBT i FIT<\/td>\n S\u0142u\u017cy do wykrywania niewidocznego krwawienia z przewodu pokarmowego, przede wszystkim w przesiewie raka jelita grubego<\/td>\n Nie rozpoznaje przyczyny krwawienia i wymaga dalszej diagnostyki po wyniku dodatnim<\/td>\n<\/tr>\n \n Kluczowe badanie<\/td>\n Minnesota Colon Cancer Control Study, University of Minnesota, publikacje m.in. w New England Journal of Medicine, recenzowane<\/td>\n Jedno z najwa\u017cniejszych randomizowanych bada\u0144 pokazuj\u0105cych, \u017ce przesiew oparty na badaniu ka\u0142u mo\u017ce zmniejsza\u0107 \u015bmiertelno\u015b\u0107 z powodu raka jelita grubego<\/td>\n Dotyczy\u0142o g\u0142\u00f3wnie starszego testu gFOBT, a nie nowocze\u015bniejszego FIT stosowanego dzi\u015b cz\u0119\u015bciej<\/td>\n<\/tr>\n \n Typ dowod\u00f3w<\/td>\n Randomizowane badania kliniczne dla gFOBT; badania kohortowe, przekrojowe i analizy dok\u0142adno\u015bci diagnostycznej dla FIT<\/td>\n Pozwala odr\u00f3\u017cni\u0107 mocniejsze dowody dotycz\u0105ce wp\u0142ywu na zgony od po\u015brednich danych o skuteczno\u015bci wykrywania<\/td>\n Dla FIT jest mniej bezpo\u015brednich randomizowanych danych o d\u0142ugoterminowej \u015bmiertelno\u015bci<\/td>\n<\/tr>\n \n Badana populacja<\/td>\n G\u0142\u00f3wnie osoby bezobjawowe, w \u015brednim i starszym wieku, z przeci\u0119tnym ryzykiem raka jelita grubego; w klasycznym badaniu ponad 46 tysi\u0119cy uczestnik\u00f3w<\/td>\n Wnioski najlepiej odnosz\u0105 si\u0119 do populacyjnego przesiewu, a nie do diagnostyki os\u00f3b z objawami alarmowymi<\/td>\n Nie dotyczy wprost os\u00f3b z wysokim ryzykiem genetycznym, nieswoistymi zapaleniami jelit ani ju\u017c leczonym rakiem<\/td>\n<\/tr>\n \n G\u0142\u00f3wny punkt ko\u0144cowy<\/td>\n \u015amiertelno\u015b\u0107 z powodu raka jelita grubego oraz wykrywanie raka i zaawansowanych zmian przedrakowych<\/td>\n To klinicznie istotne wyniki, wa\u017cniejsze ni\u017c sam dodatni wynik testu laboratoryjnego<\/td>\n Nie ka\u017cdy dodatni test przek\u0142ada si\u0119 na wykrycie nowotworu, a cz\u0119\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w nie krwawi stale<\/td>\n<\/tr>\n \n Najwa\u017cniejszy wynik<\/td>\n Regularny przesiew testami ka\u0142owymi zmniejsza ryzyko zgonu z powodu raka jelita grubego; FIT jest zwykle czulszy i praktyczniejszy ni\u017c gFOBT<\/td>\n Uzasadnia stosowanie test\u00f3w ka\u0142owych jako jednej z metod bada\u0144 przesiewowych<\/td>\n Skala korzy\u015bci zale\u017cy od regularno\u015bci bada\u0144, cz\u0119sto\u015bci wykonywania testu i wykonania kolonoskopii po wyniku dodatnim<\/td>\n<\/tr>\n \n Bezpiecze\u0144stwo<\/td>\n Sam test jest nieinwazyjny; ryzyko wi\u0105\u017ce si\u0119 przede wszystkim z dalsz\u0105 kolonoskopi\u0105 po dodatnim wyniku<\/td>\n Bilans korzy\u015bci i szk\u00f3d jest korzystny w populacyjnych programach przesiewowych<\/td>\n Wyst\u0119puj\u0105 wyniki fa\u0142szywie dodatnie i fa\u0142szywie ujemne, a kolonoskopia ma rzadkie, ale realne powik\u0142ania<\/td>\n<\/tr>\n \n Status w praktyce klinicznej<\/td>\n Procedura rekomendowana w wytycznych, m.in. USPSTF 2021 w JAMA, jako metoda przesiewowa raka jelita grubego<\/td>\n To standardowa, a nie eksperymentalna metoda profilaktyki dla wybranych grup wiekowych<\/td>\n Zalecenia r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy krajami co do wieku rozpocz\u0119cia, odst\u0119p\u00f3w mi\u0119dzy badaniami i organizacji programu<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Jak te wyniki maj\u0105 si\u0119 do wcze\u015bniejszych bada\u0144 i aktualnego standardu<\/h2>\n
Co wynik oznacza, a czego nie oznacza<\/h2>\n
Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
\n
FAQ<\/h2>\n
Czy krew utajona w kale to to samo co jawna krew w stolcu?<\/h3>\n
Jaki test jest dzi\u015b cz\u0119\u015bciej stosowany: gFOBT czy FIT?<\/h3>\n
Co zrobi\u0107 po dodatnim wyniku badania na krew utajon\u0105 w kale?<\/h3>\n
Czy hemoroidy mog\u0105 da\u0107 dodatni wynik?<\/h3>\n
Czy ujemny wynik zwalnia z kolonoskopii?<\/h3>\n
Jak cz\u0119sto wykonuje si\u0119 test FIT w przesiewie?<\/h3>\n
Czy badanie na krew utajon\u0105 w kale nadaje si\u0119 do wykrywania wszystkich chor\u00f3b przewodu pokarmowego?<\/h3>\n
Jak pewne s\u0105 obecne wnioski naukowe?<\/h3>\n