{"id":1929,"date":"2026-08-23T15:19:18","date_gmt":"2026-08-23T15:19:18","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/"},"modified":"2026-08-23T15:19:18","modified_gmt":"2026-08-23T15:19:18","slug":"pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/","title":{"rendered":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?"},"content":{"rendered":"

Pierwszy udany przeszczep nerki doszed\u0142 do skutku w 1954 roku w Bostonie, poniewa\u017c lekarze wykonali go mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi, a wi\u0119c mi\u0119dzy dwiema osobami niemal identycznymi immunologicznie. To w\u0142a\u015bnie ten szczeg\u00f3\u0142 okaza\u0142 si\u0119 kluczowy: nie sama technika chirurgiczna by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0105, lecz reakcja uk\u0142adu odporno\u015bciowego biorcy, kt\u00f3ry zwykle rozpoznaje obcy narz\u0105d jako zagro\u017cenie i pr\u00f3buje go zniszczy\u0107. Operacja sta\u0142a si\u0119 prze\u0142omem nie dlatego, \u017ce by\u0142a pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 przeszczepienia nerki, ale dlatego, \u017ce po raz pierwszy przeszczepiony narz\u0105d dzia\u0142a\u0142 d\u0142ugotrwale. W historii medycyny by\u0142 to moment, w kt\u00f3rym transplantologia przesta\u0142a by\u0107 eksperymentem granicz\u0105cym z desperacj\u0105, a zacz\u0119\u0142a zmienia\u0107 si\u0119 w realn\u0105 metod\u0119 leczenia.<\/p>\n

Dlaczego pierwszy udany przeszczep nerki uda\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie wtedy?<\/h2>\n

Odpowied\u017a jest prosta tylko pozornie: uda\u0142 si\u0119, bo dawca i biorca byli bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi<\/strong>. W grudniu 1954 roku zesp\u00f3\u0142 kierowany przez chirurga Josepha Murraya przeszczepi\u0142 nerk\u0119 od Ronalda Herricka jego bratu Richardowi Herrickowi, kt\u00f3ry mia\u0142 ci\u0119\u017ck\u0105 niewydolno\u015b\u0107 nerek. Poniewa\u017c bracia byli genetycznie niemal identyczni, organizm biorcy nie potraktowa\u0142 przeszczepionej nerki jak obcego \u201eintruz\u0430\u201d w takim stopniu, jak dzieje si\u0119 to zazwyczaj.<\/p>\n

Wcze\u015bniejsze pr\u00f3by przeszczepie\u0144 narz\u0105d\u00f3w ko\u0144czy\u0142y si\u0119 najcz\u0119\u015bciej niepowodzeniem mimo poprawnego technicznie zabiegu. Chirurdzy potrafili ju\u017c po\u0142\u0105czy\u0107 naczynia krwiono\u015bne i umie\u015bci\u0107 narz\u0105d w ciele pacjenta, ale po pewnym czasie przeszczep przestawa\u0142 dzia\u0142a\u0107. Dzi\u015b wiemy, \u017ce g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 odrzut immunologiczny<\/strong>, czyli atak uk\u0142adu odporno\u015bciowego na obc\u0105 tkank\u0119.<\/p>\n

Przeszczep nerki by\u0142 wyborem szczeg\u00f3lnie logicznym. Nerki to narz\u0105dy filtruj\u0105ce krew, usuwaj\u0105ce produkty przemiany materii, reguluj\u0105ce gospodark\u0119 wodno-elektrolitow\u0105, ci\u015bnienie t\u0119tnicze i po\u015brednio produkcj\u0119 czerwonych krwinek przez wp\u0142yw na erytropoetyn\u0119. Cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 z jedn\u0105 sprawn\u0105 nerk\u0105, dlatego dawstwo od \u017cywego dawcy by\u0142o mo\u017cliwe. Jednocze\u015bnie niewydolno\u015b\u0107 nerek ju\u017c w po\u0142owie XX wieku by\u0142a chorob\u0105 cz\u0119sto \u015bmierteln\u0105, a mo\u017cliwo\u015bci leczenia by\u0142y bardzo ograniczone.<\/p>\n

Sukces z 1954 roku nie oznacza\u0142 jeszcze, \u017ce problem transplantacji zosta\u0142 rozwi\u0105zany. Oznacza\u0142 raczej, \u017ce lekarze po raz pierwszy jednoznacznie pokazali: je\u015bli ominie si\u0119 barier\u0119 immunologiczn\u0105, przeszczepiony narz\u0105d mo\u017ce pracowa\u0107 d\u0142ugo i skutecznie. To by\u0142 dow\u00f3d biologiczny i kliniczny zarazem.<\/p>\n

Co biologicznie decyduje o powodzeniu przeszczepu nerki?<\/h2>\n

Przeszczep nerki<\/strong> to zabieg polegaj\u0105cy na wszczepieniu nerki dawcy osobie, kt\u00f3rej w\u0142asne nerki nie funkcjonuj\u0105 prawid\u0142owo. Najwi\u0119kszym wyzwaniem nie jest samo umieszczenie narz\u0105du, lecz sprawienie, by organizm biorcy go zaakceptowa\u0142. Uk\u0142ad odporno\u015bciowy cz\u0142owieka dzia\u0142a jak system rozpoznawania \u201eswojego\u201d i \u201eobcego\u201d. Gdy widzi kom\u00f3rki z innym zestawem bia\u0142ek powierzchniowych, mo\u017ce uruchomi\u0107 stan zapalny i zniszczy\u0107 przeszczep.<\/p>\n

Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu antygeny zgodno\u015bci tkankowej, obecnie kojarzone g\u0142\u00f3wnie z uk\u0142adem HLA. To cz\u0105steczki na powierzchni kom\u00f3rek, kt\u00f3re pomagaj\u0105 limfocytom oceni\u0107, czy dana tkanka nale\u017cy do organizmu. Je\u015bli s\u0105 zbyt odmienne, dochodzi do odrzucenia. W pierwszym udanym przeszczepie nerki problem ten by\u0142 minimalny, bo bli\u017ani\u0119ta jednojajowe maj\u0105 bardzo zbli\u017cony materia\u0142 genetyczny.<\/p>\n

Znaczenie mia\u0142a te\u017c sama fizjologia nerki. Po pod\u0142\u0105czeniu do naczy\u0144 krwiono\u015bnych biorcy narz\u0105d musia\u0142 szybko odzyska\u0107 przep\u0142yw krwi, zacz\u0105\u0107 filtrowa\u0107 osocze i wytwarza\u0107 mocz. O powodzeniu decydowa\u0142a wi\u0119c jednocze\u015bnie chirurgia naczyniowa, stan uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i brak burzliwej reakcji odporno\u015bciowej. To po\u0142\u0105czenie techniki operacyjnej i biologii organizmu sprawia, \u017ce transplantologia zawsze by\u0142a dziedzin\u0105 na styku wielu specjalno\u015bci.<\/p>\n

Najwi\u0119ksza przeszkoda: odrzucenie przeszczepu<\/h3>\n

Dzi\u015b mo\u017ce si\u0119 wydawa\u0107 oczywiste, \u017ce cia\u0142o odrzuca obcy narz\u0105d, ale w pierwszej po\u0142owie XX wieku mechanizm ten nie by\u0142 jeszcze poznany w takim stopniu jak obecnie. Obserwowano, \u017ce przeszczep pocz\u0105tkowo dzia\u0142a, po czym jego funkcja zanika. Badania laboratoryjne i obserwacje kliniczne stopniowo wskazywa\u0142y, \u017ce odpowiada za to uk\u0142ad odporno\u015bciowy.<\/p>\n

Odrzucenie mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cne formy. Najgwa\u0142towniejsze, hiperostre, zachodzi w kr\u00f3tkim czasie, gdy biorca ma ju\u017c przeciwcia\u0142a przeciwko tkankom dawcy. Inne postacie rozwijaj\u0105 si\u0119 wolniej i zale\u017c\u0105 od aktywno\u015bci limfocyt\u00f3w T, przeciwcia\u0142 oraz reakcji zapalnych w naczyniach i mi\u0105\u017cszu nerki. W 1954 roku nie dysponowano jeszcze wsp\u00f3\u0142czesnymi testami immunologicznymi ani obecnymi lekami immunosupresyjnymi, dlatego zgodno\u015b\u0107 biologiczna bli\u017ani\u0105t by\u0142a wyj\u0105tkow\u0105 szans\u0105.<\/p>\n

Dlaczego akurat nerka by\u0142a \u201enajlepszym kandydatem\u201d do wczesnych przeszczep\u00f3w?<\/h3>\n

Nerka nale\u017cy do narz\u0105d\u00f3w stosunkowo dobrze nadaj\u0105cych si\u0119 do transplantacji z kilku powod\u00f3w. Po pierwsze, mamy dwie nerki, a do prze\u017cycia wystarcza zwykle jedna sprawna. Po drugie, nerk\u0119 da si\u0119 chirurgicznie po\u0142\u0105czy\u0107 z du\u017cymi naczyniami krwiono\u015bnymi i drogami odprowadzaj\u0105cymi mocz w spos\u00f3b technicznie wykonalny. Po trzecie, funkcja przeszczepu jest do\u015b\u0107 szybko ocenialna: je\u015bli narz\u0105d podejmuje prac\u0119, pojawia si\u0119 produkcja moczu i poprawiaj\u0105 si\u0119 parametry biochemiczne krwi.<\/p>\n

Dodatkowo rozw\u00f3j dializy przebiega\u0142 r\u00f3wnolegle, ale w po\u0142owie XX wieku nie by\u0142a ona jeszcze powszechnie dost\u0119pna ani tak skuteczna jak dzi\u015b. Przeszczepienie nerki mog\u0142o wi\u0119c oznacza\u0107 nie tylko przed\u0142u\u017cenie \u017cycia, ale wr\u0119cz jedyn\u0105 realn\u0105 szans\u0119 na d\u0142u\u017csze prze\u017cycie u chorego z kra\u0144cow\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 nerek.<\/p>\n

Jak wygl\u0105da\u0142a sama operacja?<\/h3>\n

Wsp\u00f3\u0142czesnym zaskoczeniem mo\u017ce by\u0107 to, \u017ce przeszczepionej nerki zwykle nie umieszcza si\u0119 w miejscu starych nerek. Tak\u017ce w klasycznej technice transplantacyjnej narz\u0105d wszczepia si\u0119 zwykle w dolnej cz\u0119\u015bci jamy brzusznej lub w obr\u0119bie miednicy. Nerka dawcy zostaje po\u0142\u0105czona z naczyniami biodrowymi biorcy, a moczow\u00f3d z p\u0119cherzem moczowym.<\/p>\n

Taka lokalizacja jest praktyczna chirurgicznie: dost\u0119p do naczy\u0144 jest dobry, a operacja nie wymaga usuwania w\u0142asnych nerek pacjenta, o ile nie ma ku temu szczeg\u00f3lnych wskaza\u0144. Ju\u017c w po\u0142owie XX wieku chirurgia naczyniowa by\u0142a rozwini\u0119ta na tyle, by poprawnie wykona\u0107 zespolenia naczy\u0144. To pokazuje, \u017ce problemem nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie \u201ebrak umiej\u0119tno\u015bci operacyjnych\u201d, lecz g\u0142\u00f3wnie brak kontroli nad odpowiedzi\u0105 immunologiczn\u0105.<\/p>\n

Dlaczego sukces jednego przypadku zmieni\u0142 ca\u0142\u0105 medycyn\u0119?<\/h3>\n

Opis pojedynczego przypadku sam w sobie nie jest jeszcze dowodem na powszechn\u0105 skuteczno\u015b\u0107 metody, ale w historii medycyny bywaj\u0105 momenty, gdy jeden dobrze udokumentowany sukces zmienia punkt wyj\u015bcia. Tak by\u0142o tutaj. Pierwszy udany przeszczep nerki mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami dowi\u00f3d\u0142, \u017ce narz\u0105d mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 d\u0142ugotrwale po przeniesieniu do innego organizmu cz\u0142owieka.<\/p>\n

To uruchomi\u0142o kolejne pytania badawcze: jak mierzy\u0107 zgodno\u015b\u0107 dawcy i biorcy, jak t\u0142umi\u0107 odrzucenie, jak przechowywa\u0107 narz\u0105dy, jak organizowa\u0107 dawstwo i opiek\u0119 pooperacyjn\u0105. Nast\u0119pne dekady przynios\u0142y rozw\u00f3j immunologii transplantacyjnej, typowania zgodno\u015bci tkankowej, bada\u0144 nad przeciwcia\u0142ami oraz lek\u00f3w immunosupresyjnych. Sukces z 1954 roku by\u0142 wi\u0119c nie ko\u0144cem historii, lecz pocz\u0105tkiem nowej epoki.<\/p>\n

Kim byli ludzie stoj\u0105cy za tym prze\u0142omem?<\/h3>\n

Najcz\u0119\u015bciej wymienia si\u0119 Josepha Murraya, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla za wk\u0142ad w rozw\u00f3j transplantologii. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce powodzenie przeszczepu by\u0142o wynikiem pracy zespo\u0142owej. Obejmowa\u0142a ona chirurg\u00f3w, lekarzy zajmuj\u0105cych si\u0119 nerkami, anestezjolog\u00f3w, patomorfolog\u00f3w i badaczy odpowiedzi immunologicznej.<\/p>\n

Richard Herrick, biorca, prze\u017cy\u0142 po przeszczepie wiele lat, co mia\u0142o ogromne znaczenie symboliczne i praktyczne. Nie chodzi\u0142o ju\u017c o kr\u00f3tkotrwa\u0142e uruchomienie narz\u0105du, lecz o rzeczywiste przed\u0142u\u017cenie \u017cycia. Z perspektywy historii medycyny by\u0142 to jeden z tych moment\u00f3w, gdy kliniczna obserwacja potwierdzi\u0142a hipotez\u0119 biologiczn\u0105.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Fakt<\/th>\nWyja\u015bnienie<\/th>\nCo m\u00f3wi nauka<\/th>\nCiekawostka<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Pierwszy udany przeszczep nerki wykonano w 1954 roku<\/td>\nZabieg przeprowadzono w Bostonie mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi<\/td>\nTo dobrze udokumentowany fakt historyczny oparty na danych klinicznych<\/td>\nPrze\u0142om polega\u0142 bardziej na obej\u015bciu problemu immunologicznego ni\u017c na samej nowo\u015bci techniki operacyjnej<\/td>\n<\/tr>\n
Najwi\u0119ksz\u0105 barier\u0105 by\u0142 odrzut przeszczepu<\/td>\nUk\u0142ad odporno\u015bciowy rozpoznaje obce antygeny i mo\u017ce zaatakowa\u0107 narz\u0105d dawcy<\/td>\nPotwierdzi\u0142y to p\u00f3\u017aniejsze badania immunologiczne, obserwacje kliniczne i rozw\u00f3j transplantologii<\/td>\nWcze\u015bniejsze niepowodzenia cz\u0119sto wynika\u0142y w\u0142a\u015bnie z odrzucenia, a nie z b\u0142\u0119du technicznego podczas operacji<\/td>\n<\/tr>\n
Bli\u017ani\u0119ta jednojajowe mia\u0142y wyj\u0105tkow\u0105 zgodno\u015b\u0107 biologiczn\u0105<\/td>\nIch materia\u0142 genetyczny jest bardzo podobny, wi\u0119c antygeny zgodno\u015bci tkankowej s\u0105 niemal identyczne<\/td>\nTo klasyczny przyk\u0142ad znaczenia zgodno\u015bci immunologicznej dla przetrwania przeszczepu<\/td>\nW\u0142a\u015bnie dlatego pierwszy sukces nie oznacza\u0142 jeszcze, \u017ce mo\u017cna rutynowo przeszczepia\u0107 narz\u0105dy wszystkim chorym<\/td>\n<\/tr>\n
Nerka by\u0142a dobrym narz\u0105dem do wczesnych pr\u00f3b transplantacji<\/td>\nCz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 z jedn\u0105 nerk\u0105, a funkcj\u0119 przeszczepu mo\u017cna stosunkowo szybko oceni\u0107<\/td>\nDane kliniczne i praktyka chirurgiczna potwierdzi\u0142y, \u017ce nerka sta\u0142a si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych narz\u0105d\u00f3w w transplantologii<\/td>\nPrzeszczepion\u0105 nerk\u0119 zwykle umieszcza si\u0119 w dolnej cz\u0119\u015bci brzucha, a nie w miejscu w\u0142asnej nerki pacjenta<\/td>\n<\/tr>\n
Sukces otworzy\u0142 drog\u0119 do nowoczesnej immunosupresji<\/td>\nPo udanym przeszczepie sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce trzeba nauczy\u0107 si\u0119 kontrolowa\u0107 odpowied\u017a odporno\u015bciow\u0105<\/td>\nKolejne dekady przynios\u0142y badania kliniczne nad lekami immunosupresyjnymi i metodami doboru dawcy<\/td>\nBez tego kroku nie rozwin\u0119\u0142yby si\u0119 na tak\u0105 skal\u0119 przeszczepy serca, w\u0105troby czy p\u0142uc<\/td>\n<\/tr>\n
Pierwszy sukces nie oznacza\u0142 pe\u0142nego bezpiecze\u0144stwa<\/td>\nNawet przy zgodno\u015bci biologicznej operacja by\u0142a powa\u017cnym zabiegiem obarczonym ryzykiem chirurgicznym<\/td>\nHistoria transplantologii pokazuje, \u017ce poprawa wynik\u00f3w wymaga\u0142a lat bada\u0144, standaryzacji i monitorowania powik\u0142a\u0144<\/td>\nWsp\u00f3\u0142czesne wyniki s\u0105 niepor\u00f3wnanie lepsze ni\u017c w pierwszych dekadach transplantacji dzi\u0119ki post\u0119powi wielu dziedzin medycyny<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wyj\u0105tki, ograniczenia i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy pacjentami<\/h2>\n

Cho\u0107 historia pierwszego udanego przeszczepu nerki brzmi przejrzy\u015bcie, nie mo\u017cna jej nadmiernie upro\u015bci\u0107. Nie ka\u017cdy przeszczep mi\u0119dzy krewnymi jest \u0142atwy<\/strong>, bo o powodzeniu nie decyduje samo pokrewie\u0144stwo, lecz konkretna zgodno\u015b\u0107 immunologiczna, obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142, stan naczy\u0144, wiek, choroby towarzysz\u0105ce oraz jako\u015b\u0107 narz\u0105du.<\/p>\n

Istniej\u0105 te\u017c r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami zwi\u0105zane z genetyk\u0105 uk\u0142adu HLA, przebiegiem wcze\u015bniejszych ci\u0105\u017c, transfuzji krwi czy poprzednich przeszczep\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko uczulenia immunologicznego. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w uk\u0142ad odporno\u015bciowy jest bardziej \u201eprzygotowany\u201d do rozpoznawania obcych antygen\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142czesna transplantologia potrafi to cz\u0119\u015bciowo oceni\u0107, ale nadal nie da si\u0119 ca\u0142kowicie wyeliminowa\u0107 ryzyka odrzucenia.<\/p>\n

Ograniczeniem historycznych por\u00f3wna\u0144 jest tak\u017ce to, \u017ce pierwszy sukces dotyczy\u0142 bardzo szczeg\u00f3lnej sytuacji biologicznej. Nie mo\u017cna go traktowa\u0107 jako modelu typowego dla wi\u0119kszo\u015bci transplantacji. Dzisiejsze przeszczepy s\u0105 mo\u017cliwe g\u0142\u00f3wnie dzi\u0119ki lekom immunosupresyjnym, testom zgodno\u015bci, lepszemu przechowywaniu narz\u0105d\u00f3w oraz precyzyjnej opiece pooperacyjnej.<\/p>\n

Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
    \n
  • Mit: pierwszy udany przeszczep nerki by\u0142 wy\u0142\u0105cznie triumfem chirurgii.<\/strong> W rzeczywisto\u015bci r\u00f3wnie wa\u017cne, a by\u0107 mo\u017ce wa\u017cniejsze, by\u0142o omini\u0119cie problemu immunologicznego dzi\u0119ki zgodno\u015bci bli\u017ani\u0105t jednojajowych.<\/li>\n
  • Mit: skoro raz si\u0119 uda\u0142o, od tego momentu przeszczepy by\u0142y ju\u017c rutynowe.<\/strong> Nie. Przez kolejne lata wyniki u niespokrewnionych lub mniej zgodnych dawc\u00f3w nadal by\u0142y ograniczone.<\/li>\n
  • Mit: organizm odrzuca przeszczep tylko wtedy, gdy \u201eoperacja si\u0119 nie uda\u201d.<\/strong> Odrzut jest procesem biologicznym, kt\u00f3ry mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 mimo poprawnie przeprowadzonego zabiegu.<\/li>\n
  • Mit: pokrewie\u0144stwo oznacza pe\u0142n\u0105 zgodno\u015b\u0107.<\/strong> Krewni mog\u0105 by\u0107 bardziej podobni genetycznie ni\u017c osoby obce, ale nie daje to automatycznej zgodno\u015bci immunologicznej.<\/li>\n
  • Mit: przeszczepiona nerka zawsze zast\u0119puje star\u0105 w jej miejscu.<\/strong> Standardowo now\u0105 nerk\u0119 umieszcza si\u0119 zwykle w innym miejscu, najcz\u0119\u015bciej w dole biodrowym.<\/li>\n
  • Mit: pierwszy przypadek dowi\u00f3d\u0142, \u017ce immunosupresja nie jest potrzebna.<\/strong> By\u0142o odwrotnie: pokaza\u0142, jak wielkim problemem jest brak kontroli nad odporno\u015bci\u0105 u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n

    Jak lekarze i naukowcy odkryli, co jest potrzebne do skutecznej transplantacji?<\/h2>\n

    Droga do pierwszego udanego przeszczepu nerki nie by\u0142a pojedynczym ol\u015bnieniem. Sk\u0142ada\u0142y si\u0119 na ni\u0105 dekady bada\u0144 laboratoryjnych, pr\u00f3b chirurgicznych i obserwacji klinicznych. Ju\u017c wcze\u015bniej rozwijano techniki szycia naczy\u0144 krwiono\u015bnych, bez kt\u00f3rych transplantacja narz\u0105d\u00f3w by\u0142aby niemo\u017cliwa. R\u00f3wnolegle badacze zauwa\u017cali, \u017ce przeszczepiane tkanki mog\u0105 by\u0107 niszczone przez organizm biorcy.<\/p>\n

    Wiedza o odrzuceniu rozwija\u0142a si\u0119 stopniowo dzi\u0119ki do\u015bwiadczeniom na zwierz\u0119tach, analizie przeszczep\u00f3w sk\u00f3ry oraz badaniom nad odporno\u015bci\u0105 kom\u00f3rkow\u0105 i humoraln\u0105. Z perspektywy wsp\u00f3\u0142czesnej medycyny by\u0142 to klasyczny przyk\u0142ad wzajemnego nap\u0119dzania si\u0119 bada\u0144 podstawowych i kliniki: laboratorium t\u0142umaczy\u0142o to, co widzieli lekarze przy \u0142\u00f3\u017cku chorego, a obserwacje kliniczne podpowiada\u0142y, czego szuka\u0107 w biologii.<\/p>\n

    Po sukcesie z 1954 roku rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 intensywny rozw\u00f3j bada\u0144 klinicznych nad lekami hamuj\u0105cymi odrzucenie. P\u00f3\u017aniej pojawi\u0142y si\u0119 coraz lepsze metody typowania zgodno\u015bci tkankowej, testy wykrywaj\u0105ce przeciwcia\u0142a oraz procedury monitorowania funkcji przeszczepu. Dzi\u0119ki temu transplantologia przesta\u0142a opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na odwadze chirurg\u00f3w, a zacz\u0119\u0142a na systematycznej nauce o odporno\u015bci, narz\u0105dach i d\u0142ugoterminowej opiece nad pacjentem.<\/p>\n

    Ciekawostki o pierwszym udanym przeszczepie nerki i transplantologii<\/h2>\n
      \n
    • Pierwszy udany przeszczep nerki nie by\u0142 pierwsz\u0105 pr\u00f3b\u0105 transplantacji, ale pierwszym przypadkiem d\u0142ugotrwa\u0142ego prze\u017cycia przeszczepu uznanym za prze\u0142omowy.<\/li>\n
    • Bli\u017ani\u0119ta jednojajowe sta\u0142y si\u0119 naturalnym \u201emodelem biologicznym\u201d, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 omin\u0105\u0107 najwi\u0119ksz\u0105 przeszkod\u0119 immunologiczn\u0105.<\/li>\n
    • Nerka po przeszczepieniu mo\u017ce zacz\u0105\u0107 produkowa\u0107 mocz bardzo szybko, co daje lekarzom stosunkowo wczesn\u0105 informacj\u0119 o jej funkcji.<\/li>\n
    • W\u0142asnych nerek pacjenta zazwyczaj si\u0119 nie usuwa, chyba \u017ce istniej\u0105 szczeg\u00f3lne wskazania medyczne.<\/li>\n
    • Rozw\u00f3j przeszczep\u00f3w nerek pom\u00f3g\u0142 przyspieszy\u0107 post\u0119p w przeszczepianiu innych narz\u0105d\u00f3w, w tym serca, w\u0105troby i p\u0142uc.<\/li>\n
    • Transplantologia rozwin\u0119\u0142a si\u0119 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy chirurgii, immunologii, nefrologii, anestezjologii i patomorfologii.<\/li>\n
    • Joseph Murray otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla wiele lat po pierwszym zabiegu, co pokazuje, jak d\u0142ugofalowo oceniono znaczenie tego osi\u0105gni\u0119cia.<\/li>\n
    • Wsp\u00f3\u0142czesne wyniki przeszczepiania nerek s\u0105 znacznie lepsze ni\u017c w pierwszych dekadach, ale odrzucenie i dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane immunosupresji nadal pozostaj\u0105 wa\u017cnym problemem.<\/li>\n<\/ul>\n

      FAQ<\/h2>\n

      Czy pierwszy udany przeszczep nerki by\u0142 pierwszym przeszczepem w historii?<\/h3>\n

      Nie. Wcze\u015bniej podejmowano pr\u00f3by przeszczepiania narz\u0105d\u00f3w i tkanek, ale nie ko\u0144czy\u0142y si\u0119 one trwa\u0142ym powodzeniem. Prze\u0142om z 1954 roku polega\u0142 na d\u0142ugotrwa\u0142ym funkcjonowaniu przeszczepionej nerki.<\/p>\n

      Dlaczego przeszczep mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi mia\u0142 wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 powodzenia?<\/h3>\n

      Bo ich uk\u0142ad zgodno\u015bci tkankowej jest bardzo podobny. Dzi\u0119ki temu uk\u0142ad odporno\u015bciowy biorcy znacznie s\u0142abiej rozpoznawa\u0142 nerk\u0119 dawcy jako obc\u0105.<\/p>\n

      Co to jest odrzut przeszczepu?<\/h3>\n

      To reakcja immunologiczna, w kt\u00f3rej organizm biorcy atakuje przeszczepiony narz\u0105d. Uczestnicz\u0105 w niej kom\u00f3rki odporno\u015bciowe, przeciwcia\u0142a i mediatory stanu zapalnego.<\/p>\n

      Dlaczego wybrano w\u0142a\u015bnie nerk\u0119, a nie inny narz\u0105d?<\/h3>\n

      Nerka by\u0142a stosunkowo dobrym kandydatem z powod\u00f3w biologicznych i chirurgicznych. Cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 z jedn\u0105 nerk\u0105, a funkcj\u0119 przeszczepu da si\u0119 do\u015b\u0107 szybko oceni\u0107.<\/p>\n

      Czy pierwszy udany przeszczep nerki od razu rozwi\u0105za\u0142 problem niewydolno\u015bci nerek?<\/h3>\n

      Nie. By\u0142 to dow\u00f3d, \u017ce transplantacja mo\u017ce dzia\u0142a\u0107, ale dopiero p\u00f3\u017aniejszy rozw\u00f3j immunosupresji, diagnostyki i organizacji dawstwa umo\u017cliwi\u0142 szersze stosowanie tej metody.<\/p>\n

      Czy wsp\u00f3\u0142czesne przeszczepy nerki nadal zale\u017c\u0105 od zgodno\u015bci tkankowej?<\/h3>\n

      Tak. Zgodno\u015b\u0107 nadal ma znaczenie, cho\u0107 obecnie mo\u017cna wykonywa\u0107 przeszczepy tak\u017ce przy niepe\u0142nej zgodno\u015bci dzi\u0119ki zaawansowanej diagnostyce i leczeniu immunosupresyjnemu.<\/p>\n

      Czy dawca \u017cywej nerki mo\u017ce funkcjonowa\u0107 z jedn\u0105 nerk\u0105?<\/h3>\n

      W wielu przypadkach tak, poniewa\u017c jedna zdrowa nerka zwykle wystarcza do prawid\u0142owego \u017cycia. Nie znaczy to jednak, \u017ce dawstwo jest spraw\u0105 prost\u0105 biologicznie lub organizacyjnie; wymaga bardzo dok\u0142adnej kwalifikacji medycznej.<\/p>\n

      Jakie znaczenie ma ten zabieg dla historii medycyny?<\/h3>\n

      Ogromne. Pierwszy udany przeszczep nerki potwierdzi\u0142, \u017ce przeszczepienie narz\u0105du mo\u017ce by\u0107 skutecznym leczeniem, a jednocze\u015bnie skierowa\u0142 uwag\u0119 medycyny na kluczow\u0105 rol\u0119 immunologii w powodzeniu transplantacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Pierwszy udany przeszczep nerki doszed\u0142 do skutku w 1954 roku w Bostonie, poniewa\u017c lekarze wykonali go mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi, a wi\u0119c mi\u0119dzy dwiema osobami niemal identycznymi immunologicznie. To w\u0142a\u015bnie ten…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[324],"tags":[102,712,714],"class_list":["post-1929","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","tag-lekarze","tag-przeszczep-nerki","tag-transplantacja"],"yoast_head":"\nPierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pierwszy udany przeszczep nerki doszed\u0142 do skutku w 1954 roku w Bostonie, poniewa\u017c lekarze wykonali go mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi, a wi\u0119c mi\u0119dzy dwiema osobami niemal identycznymi immunologicznie. To w\u0142a\u015bnie ten…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-23T15:19:18+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"headline\":\"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?\",\"datePublished\":\"2026-08-23T15:19:18+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/\"},\"wordCount\":2994,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-184.webp\",\"keywords\":[\"lekarze\",\"przeszczep nerki\",\"transplantacja\"],\"articleSection\":[\"Ciekawostki\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/\",\"name\":\"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-184.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-23T15:19:18+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-184.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-184.webp\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/23\\\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\",\"name\":\"\u015awiat lekarzy\",\"description\":\"portal dla lekarzy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy","og_description":"Pierwszy udany przeszczep nerki doszed\u0142 do skutku w 1954 roku w Bostonie, poniewa\u017c lekarze wykonali go mi\u0119dzy bli\u017ani\u0119tami jednojajowymi, a wi\u0119c mi\u0119dzy dwiema osobami niemal identycznymi immunologicznie. To w\u0142a\u015bnie ten…","og_url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/","og_site_name":"\u015awiat lekarzy","article_published_time":"2026-08-23T15:19:18+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"headline":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?","datePublished":"2026-08-23T15:19:18+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/"},"wordCount":2994,"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-184.webp","keywords":["lekarze","przeszczep nerki","transplantacja"],"articleSection":["Ciekawostki"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/","name":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o? - \u015awiat lekarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-184.webp","datePublished":"2026-08-23T15:19:18+00:00","author":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-184.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-184.webp","width":1024,"height":1024,"caption":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/23\/pierwszy-udany-przeszczep-nerki-jak-do-niego-doszlo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Pierwszy udany przeszczep nerki \u2013 jak do niego dosz\u0142o?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/","name":"\u015awiat lekarzy","description":"portal dla lekarzy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/swiatlekarzy.pl"],"url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1929","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1929"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1929\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1929"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1929"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1929"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}