{"id":1912,"date":"2026-08-22T20:51:01","date_gmt":"2026-08-22T20:51:01","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/"},"modified":"2026-08-22T20:51:01","modified_gmt":"2026-08-22T20:51:01","slug":"borelioza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/","title":{"rendered":"Borelioza"},"content":{"rendered":"

Borelioza, czyli borelioza z Lyme<\/strong> lub choroba z Lyme<\/strong>, jest bakteryjn\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 przenoszon\u0105 przez kleszcze<\/strong>. Wywo\u0142uj\u0105 j\u0105 kr\u0119tki z rodzaju Borrelia<\/em>, a choroba mo\u017ce zajmowa\u0107 sk\u00f3r\u0119, uk\u0142ad nerwowy, stawy i serce. Nie ka\u017cdy kontakt z kleszczem prowadzi do zaka\u017cenia, a nie ka\u017cda dolegliwo\u015b\u0107 po uk\u0105szeniu oznacza borelioz\u0119. To wa\u017cne, poniewa\u017c podobne objawy mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 tak\u017ce w wielu innych chorobach, a rozpoznanie powinno opiera\u0107 si\u0119 na obrazie klinicznym i w\u0142a\u015bciwie dobranych badaniach.<\/p>\n

Czym jest borelioza?<\/h2>\n

Borelioza z Lyme to wielonarz\u0105dowa choroba zaka\u017ana<\/strong> wywo\u0142ywana przez kr\u0119tki Borrelia burgdorferi sensu lato<\/em>. W Europie, w tym w Polsce, najcz\u0119\u015bciej znaczenie maj\u0105 gatunki Borrelia afzelii<\/em>, Borrelia garinii<\/em> i Borrelia burgdorferi sensu stricto<\/em>. Choroba nale\u017cy do zaka\u017ce\u0144 odzwierz\u0119cych, czyli zoonoz, i jest przenoszona g\u0142\u00f3wnie przez kleszcze z rodzaju Ixodes<\/em>.<\/p>\n

W j\u0119zyku potocznym u\u017cywa si\u0119 okre\u015ble\u0144 \u201eborelioza\u201d i \u201echoroba z Lyme\u201d zamiennie. W dokumentacji medycznej mo\u017cna spotka\u0107 tak\u017ce termin borelioza z Lyme<\/strong>. Nie jest to choroba autoimmunologiczna ani genetyczna, cho\u0107 odpowied\u017a odporno\u015bciowa organizmu wp\u0142ywa na jej przebieg, a objawy po przebytej infekcji mog\u0105 czasem utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej mimo zako\u0144czenia leczenia.<\/p>\n

Borelioza mo\u017ce przebiega\u0107 w r\u00f3\u017cnych postaciach. Najbardziej charakterystyczna jest posta\u0107 sk\u00f3rna z rumieniem w\u0119druj\u0105cym<\/strong>, ale mo\u017cliwe s\u0105 te\u017c zaj\u0119cie uk\u0142adu nerwowego, staw\u00f3w, serca czy rzadziej sk\u00f3ry w postaci przewlek\u0142ych zmian zanikowych. Zaka\u017cenie, dodatni wynik badania laboratoryjnego i aktywna choroba nie oznaczaj\u0105 dok\u0142adnie tego samego. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b stwierdza si\u0119 przeciwcia\u0142a po przebytym kontakcie z bakteri\u0105, mimo \u017ce nie maj\u0105 czynnej boreliozy.<\/p>\n

Przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n

Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 boreliozy jest zaka\u017cenie kr\u0119tkami Borrelia<\/em><\/strong>, do kt\u00f3rego dochodzi zwykle po wk\u0142uciu zaka\u017conego kleszcza. Do transmisji dochodzi najcz\u0119\u015bciej po pewnym czasie \u017cerowania kleszcza, dlatego szybkie jego usuni\u0119cie ma znaczenie profilaktyczne. Borelioza nie przenosi si\u0119 zwykle z cz\u0142owieka na cz\u0142owieka przez zwyk\u0142y kontakt, kaszel czy dotyk.<\/p>\n

Mechanizm rozwoju choroby polega na wnikni\u0119ciu bakterii do sk\u00f3ry, a nast\u0119pnie na ich szerzeniu si\u0119 miejscowym lub rozsianym. Kr\u0119tki mog\u0105 przemieszcza\u0107 si\u0119 przez tkanki i wywo\u0142ywa\u0107 odpowied\u017a zapaln\u0105. To w\u0142a\u015bnie stan zapalny i odpowied\u017a immunologiczna odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 objaw\u00f3w narz\u0105dowych.<\/p>\n

Czynnik ryzyka<\/strong> nie jest tym samym co bezpo\u015brednia przyczyna. Ryzyko wzrasta, gdy cz\u0119\u015bciej dochodzi do ekspozycji na kleszcze, ale sama obecno\u015b\u0107 czynnika ryzyka nie oznacza, \u017ce choroba na pewno wyst\u0105pi.<\/p>\n

Modyfikowalne czynniki ryzyka<\/h3>\n
    \n
  • przebywanie w lasach, na \u0142\u0105kach, w wysokiej trawie i zaro\u015blach bez odpowiedniej ochrony sk\u00f3ry,<\/li>\n
  • brak stosowania repelent\u00f3w i odzie\u017cy os\u0142aniaj\u0105cej cia\u0142o,<\/li>\n
  • nieogl\u0105danie sk\u00f3ry po powrocie z teren\u00f3w, gdzie wyst\u0119puj\u0105 kleszcze,<\/li>\n
  • op\u00f3\u017anione usuni\u0119cie wbitego kleszcza,<\/li>\n
  • praca lub aktywno\u015b\u0107 rekreacyjna zwi\u0119kszaj\u0105ca ekspozycj\u0119, na przyk\u0142ad le\u015bnictwo, rolnictwo, my\u015blistwo, bieganie terenowe.<\/li>\n<\/ul>\n

    Niemodyfikowalne lub s\u0142abo modyfikowalne czynniki ryzyka<\/h3>\n
      \n
    • zamieszkanie lub pobyt w regionie endemicznym, gdzie zaka\u017cone kleszcze wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej,<\/li>\n
    • pora roku sprzyjaj\u0105ca aktywno\u015bci kleszczy, zwykle od wiosny do jesieni, cho\u0107 mo\u017cliwe s\u0105 odst\u0119pstwa przy \u0142agodnej zimie,<\/li>\n
    • wiek i wzorzec ekspozycji, poniewa\u017c dzieci bawi\u0105ce si\u0119 na zewn\u0105trz i doro\u015bli pracuj\u0105cy w terenie s\u0105 nara\u017ceni cz\u0119\u015bciej,<\/li>\n
    • wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce choroby mog\u0105ce utrudnia\u0107 ocen\u0119 objaw\u00f3w lub wp\u0142ywa\u0107 na przebieg, zw\u0142aszcza u os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n

      Dost\u0119pne dane epidemiologiczne potwierdzaj\u0105, \u017ce borelioza nale\u017cy w Europie do najcz\u0119stszych chor\u00f3b odkleszczowych, ale cz\u0119sto\u015b\u0107 zachorowa\u0144 zale\u017cy od regionu, metod zg\u0142aszania i definicji przypadku. Dlatego por\u00f3wnywanie samych liczb mi\u0119dzy krajami wymaga ostro\u017cno\u015bci.<\/p>\n

      Objawy boreliozy<\/h3>\n

      Objawy boreliozy zale\u017c\u0105 od etapu choroby, narz\u0105du obj\u0119tego procesem chorobowym i indywidualnej odpowiedzi immunologicznej. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b przebieg mo\u017ce by\u0107 sk\u0105poobjawowy. Najbardziej typowym wczesnym objawem jest rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy<\/strong>, czyli rozszerzaj\u0105ca si\u0119 zmiana sk\u00f3rna w miejscu uk\u0142ucia lub w jego pobli\u017cu.<\/p>\n

      Rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy zwykle pojawia si\u0119 po kilku dniach do kilku tygodni od uk\u0105szenia. Nie jest tym samym co ma\u0142e miejscowe zaczerwienienie bezpo\u015brednio po uk\u0142uciu, kt\u00f3re bywa odczynem zapalnym sk\u00f3ry i zwykle szybko ust\u0119puje. Rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy ma tendencj\u0119 do powi\u0119kszania si\u0119, mo\u017ce mie\u0107 przeja\u015bnienie w \u015brodku, ale nie zawsze tworzy klasyczny \u201epier\u015bcie\u0144\u201d.<\/p>\n

      Wczesne objawy boreliozy<\/strong> mog\u0105 obejmowa\u0107:<\/p>\n

        \n
      • rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy, czasem mnogi,<\/li>\n
      • gor\u0105czk\u0119 lub stan podgor\u0105czkowy,<\/li>\n
      • zm\u0119czenie, os\u0142abienie, rozbicie,<\/li>\n
      • b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w,<\/li>\n
      • b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n
      • powi\u0119kszenie w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych.<\/li>\n<\/ul>\n

        Objawy rozsianej lub p\u00f3\u017aniejszej boreliozy<\/strong> mog\u0105 obejmowa\u0107:<\/p>\n

          \n
        • zapalenie staw\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej du\u017cych, zw\u0142aszcza kolana, z obrz\u0119kiem i ograniczeniem ruchu,<\/li>\n
        • neuroborelioz\u0119, czyli zaj\u0119cie uk\u0142adu nerwowego, objawiaj\u0105ce si\u0119 na przyk\u0142ad pora\u017ceniem nerwu twarzowego, b\u00f3lem korzeniowym, zaburzeniami czucia, rzadziej zapaleniem opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych,<\/li>\n
        • zaburzenia rytmu serca lub przewodzenia przy zaj\u0119ciu serca, okre\u015blane jako Lyme carditis,<\/li>\n
        • rzadk\u0105 przewlek\u0142\u0105 zanikow\u0105 dermatoz\u0119 ko\u0144czyn, czyli przewlek\u0142e zanikowe zapalenie sk\u00f3ry ko\u0144czyn.<\/li>\n<\/ul>\n

          Same zm\u0119czenie, b\u00f3le staw\u00f3w czy problemy z koncentracj\u0105 nie potwierdzaj\u0105 boreliozy<\/strong>. S\u0105 to objawy nieswoiste, wyst\u0119puj\u0105ce tak\u017ce w infekcjach wirusowych, chorobach reumatycznych, neurologicznych, endokrynologicznych czy zaburzeniach snu i nastroju.<\/p>\n

          Przebieg choroby<\/h3>\n

          Klasycznie borelioz\u0119 opisuje si\u0119 jako chorob\u0119 o przebiegu wczesnym miejscowym<\/strong>, wczesnym rozsianym<\/strong> i p\u00f3\u017anym<\/strong>, cho\u0107 w praktyce granice mi\u0119dzy etapami nie s\u0105 absolutne. Wczesna posta\u0107 sk\u00f3rna mo\u017ce ust\u0105pi\u0107 samoistnie, ale brak leczenia zwi\u0119ksza ryzyko rozsiewu zaka\u017cenia i p\u00f3\u017aniejszych manifestacji narz\u0105dowych.<\/p>\n

          Neuroborelioza i boreliozowe zapalenie staw\u00f3w mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 po tygodniach lub miesi\u0105cach od zaka\u017cenia. U cz\u0119\u015bci chorych po prawid\u0142owym leczeniu dolegliwo\u015bci ust\u0119puj\u0105 ca\u0142kowicie, ale u niekt\u00f3rych utrzymuj\u0105 si\u0119 przez pewien czas b\u00f3le, zm\u0119czenie lub obni\u017cona tolerancja wysi\u0142ku. Taki stan nie jest automatycznie dowodem na aktywne utrzymywanie si\u0119 bakterii, a przyczyny przewlek\u0142ych objaw\u00f3w po leczeniu nie s\u0105 jednoznacznie wyja\u015bnione.<\/p>\n

          Przebieg boreliozy bywa r\u00f3\u017cny u dzieci, doros\u0142ych i senior\u00f3w. U dzieci cz\u0119\u015bciej zwraca uwag\u0119 rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy i pora\u017cenie nerwu twarzowego, natomiast u doros\u0142ych cz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119 dolegliwo\u015bci stawowe. U kobiet w ci\u0105\u017cy decyzje diagnostyczne i terapeutyczne wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci, ale samo rozpoznanie boreliozy nie oznacza automatycznie powa\u017cnych powik\u0142a\u0144 po\u0142o\u017cniczych.<\/p>\n

          Rozpoznanie boreliozy<\/h3>\n

          Rozpoznanie boreliozy opiera si\u0119 na wywiadzie, badaniu lekarskim i odpowiednio dobranych badaniach dodatkowych<\/strong>. Najwa\u017cniejsze znaczenie ma ocena objaw\u00f3w w ich kontek\u015bcie klinicznym. W przypadku typowego rumienia w\u0119druj\u0105cego rozpoznanie jest kliniczne<\/strong>, co oznacza, \u017ce lekarz mo\u017ce je postawi\u0107 bez potwierdzenia testami serologicznymi.<\/p>\n

          W innych postaciach, zw\u0142aszcza przy podejrzeniu neuroboreliozy lub zapalenia staw\u00f3w, wykorzystuje si\u0119 badania laboratoryjne. Standardem jest zwykle diagnostyka dwustopniowa<\/strong>: najpierw test przesiewowy serologiczny, najcz\u0119\u015bciej ELISA lub test o podobnej zasadzie, a w razie wyniku dodatniego lub granicznego test potwierdzenia, zwykle immunoblot. Celem jest zwi\u0119kszenie swoisto\u015bci rozpoznania.<\/p>\n

          Badania maj\u0105 jednak ograniczenia:<\/p>\n

            \n
          • we wczesnej boreliozie wynik mo\u017ce by\u0107 fa\u0142szywie ujemny<\/strong>, poniewa\u017c przeciwcia\u0142a nie zd\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 jeszcze wytworzy\u0107,<\/li>\n
          • przeciwcia\u0142a mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142ugo po przebytej infekcji, co mo\u017ce dawa\u0107 wynik dodatni bez aktywnej choroby,<\/li>\n
          • wyniki fa\u0142szywie dodatnie<\/strong> mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w niekt\u00f3rych innych zaka\u017ceniach i chorobach autoimmunologicznych,<\/li>\n
          • sam dodatni wynik przeciwcia\u0142 bez zgodnych objaw\u00f3w zwykle nie wystarcza do rozpoznania czynnej boreliozy.<\/li>\n<\/ul>\n

            W podejrzeniu neuroboreliozy znaczenie mo\u017ce mie\u0107 badanie p\u0142ynu m\u00f3zgowo-rdzeniowego, a w wybranych sytuacjach tak\u017ce badania obrazowe lub czynno\u015bciowe, cho\u0107 nie rozpoznaj\u0105 one same w sobie boreliozy. W zapaleniu staw\u00f3w wykonuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c diagnostyk\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 innych przyczyn obrz\u0119ku i b\u00f3lu stawu. Badania przesiewowe u os\u00f3b bez objaw\u00f3w po samym uk\u0105szeniu kleszcza nie s\u0105 rutynowo zalecane<\/strong> wed\u0142ug wi\u0119kszo\u015bci wytycznych.<\/p>\n

            W diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej nale\u017cy uwzgl\u0119dni\u0107 mi\u0119dzy innymi wirusowe infekcje, reaktywne i autoimmunologiczne zapalenia staw\u00f3w, stwardnienie rozsiane, neuralgie, pora\u017cenie Bella, choroby zwyrodnieniowe, zaburzenia rytmu serca o innej przyczynie oraz miejscowe reakcje po uk\u0105szeniach owad\u00f3w.<\/p>\n

            Leczenie boreliozy<\/h3>\n

            Leczenie boreliozy polega przede wszystkim na antybiotykoterapii<\/strong>. Dob\u00f3r leku, drogi podania i czasu leczenia zale\u017cy od postaci choroby, zaj\u0119tych narz\u0105d\u00f3w, wieku pacjenta, ci\u0105\u017cy, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i przeciwwskaza\u0144. W praktyce stosuje si\u0119 antybiotyki doustne lub do\u017cylne, zgodnie z aktualnymi wytycznymi i decyzj\u0105 lekarza.<\/p>\n

            W postaciach sk\u00f3rnych cz\u0119sto mo\u017cliwe jest leczenie doustne. W niekt\u00f3rych postaciach neurologicznych lub przy zaj\u0119ciu serca konieczne bywa leczenie szpitalne i podawanie lek\u00f3w do\u017cylnie. Leczenie objawowe mo\u017ce obejmowa\u0107 \u0142agodzenie b\u00f3lu, gor\u0105czki czy ogranicze\u0144 sprawno\u015bci, a w przypadku zaj\u0119cia staw\u00f3w czasem potrzebna jest rehabilitacja.<\/p>\n

            Najwa\u017cniejsze ograniczenia terapii to:<\/p>\n

              \n
            • ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych antybiotyk\u00f3w, takich jak biegunka, nudno\u015bci, reakcje alergiczne czy nadka\u017cenia,<\/li>\n
            • brak korzy\u015bci z nieuzasadnionego przed\u0142u\u017cania antybiotykoterapii poza zalecenia wytycznych, przy jednoczesnym wzro\u015bcie ryzyka powik\u0142a\u0144 leczenia,<\/li>\n
            • konieczno\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnicowania aktywnej infekcji z utrzymuj\u0105cymi si\u0119 po leczeniu objawami nieswoistymi.<\/li>\n<\/ul>\n

              Skuteczno\u015b\u0107 leczenia ocenia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na podstawie ust\u0119powania objaw\u00f3w i badania lekarskiego<\/strong>, a nie na podstawie kontrolnych poziom\u00f3w przeciwcia\u0142. Przeciwcia\u0142a mog\u0105 by\u0107 dodatnie jeszcze d\u0142ugo po skutecznym leczeniu, dlatego powtarzanie bada\u0144 serologicznych wy\u0142\u0105cznie do oceny \u201eczy borelioza min\u0119\u0142a\u201d ma ograniczon\u0105 warto\u015b\u0107 kliniczn\u0105.<\/p>\n

              Powik\u0142ania i rokowanie<\/h3>\n

              Nieleczona borelioza mo\u017ce prowadzi\u0107 do powik\u0142a\u0144 narz\u0105dowych. Najcz\u0119stsze klinicznie istotne to zapalenie staw\u00f3w<\/strong>, neuroborelioza<\/strong> i zaj\u0119cie serca<\/strong>. Rzadziej dochodzi do przewlek\u0142ych zmian sk\u00f3rnych. Wp\u0142yw choroby na jako\u015b\u0107 \u017cycia mo\u017ce by\u0107 istotny, zw\u0142aszcza gdy wyst\u0119puj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142y b\u00f3l, ograniczenie sprawno\u015bci, zaburzenia snu lub obni\u017cenie wydolno\u015bci codziennej.<\/p>\n

              Rokowanie jest zazwyczaj dobre, je\u015bli borelioza zostanie rozpoznana i leczona odpowiednio wcze\u015bnie. Wczesny rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy zwykle ust\u0119puje po leczeniu bez trwa\u0142ych nast\u0119pstw. Gorsze rokowanie dotyczy zwykle przypadk\u00f3w p\u00f3\u017ano rozpoznanych, z zaj\u0119ciem uk\u0142adu nerwowego lub serca, oraz os\u00f3b z chorobami wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cymi utrudniaj\u0105cymi leczenie lub rekonwalescencj\u0119.<\/p>\n

              U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w po zako\u0144czeniu leczenia mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 nieswoiste dolegliwo\u015bci, takie jak zm\u0119czenie czy b\u00f3le mi\u0119\u015bniowo-stawowe. Dost\u0119pne dane sugeruj\u0105, \u017ce d\u0142ugie lub wielokrotne kursy antybiotyk\u00f3w nie przynosz\u0105 w takich sytuacjach udowodnionej korzy\u015bci u wi\u0119kszo\u015bci chorych, a zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko szk\u00f3d. Ocena takich objaw\u00f3w wymaga indywidualnego podej\u015bcia i rozwa\u017cenia innych mo\u017cliwych przyczyn.<\/p>\n

              Najwa\u017cniejsze informacje o boreliozie<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
              Obszar<\/th>\nNajwa\u017cniejsze informacje<\/th>\nZnaczenie kliniczne<\/th>\nWa\u017cne zastrze\u017cenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
              Definicja<\/td>\nBorelioza z Lyme to bakteryjna choroba zaka\u017ana wywo\u0142ana przez kr\u0119tki Borrelia<\/em> i przenoszona g\u0142\u00f3wnie przez kleszcze.<\/td>\nMo\u017ce dotyczy\u0107 sk\u00f3ry, staw\u00f3w, uk\u0142adu nerwowego i serca, dlatego objawy s\u0105 zr\u00f3\u017cnicowane.<\/td>\nDodatni wynik przeciwcia\u0142 nie zawsze oznacza czynn\u0105 chorob\u0119.<\/td>\n<\/tr>\n
              Przyczyna<\/td>\nBezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 jest zaka\u017cenie po uk\u0142uciu zaka\u017conego kleszcza, zwykle po pewnym czasie jego \u017cerowania.<\/td>\nSzybkie usuni\u0119cie kleszcza mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko transmisji.<\/td>\nNie ka\u017cde uk\u0105szenie kleszcza prowadzi do zaka\u017cenia i nie ka\u017cdy kleszcz jest zaka\u017cony.<\/td>\n<\/tr>\n
              Najbardziej typowy objaw<\/td>\nRumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy to rozszerzaj\u0105ca si\u0119 zmiana sk\u00f3rna pojawiaj\u0105ca si\u0119 po dniach lub tygodniach od uk\u0142ucia.<\/td>\nJest wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 diagnostyczn\u0105 i typowo pozwala rozpozna\u0107 borelioz\u0119 klinicznie.<\/td>\nMa\u0142e zaczerwienienie bezpo\u015brednio po uk\u0142uciu nie musi by\u0107 rumieniem w\u0119druj\u0105cym.<\/td>\n<\/tr>\n
              Rozpoznanie<\/td>\nRozpoznanie opiera si\u0119 na objawach, wywiadzie i badaniach serologicznych wykonywanych w odpowiednim kontek\u015bcie klinicznym.<\/td>\nW podejrzeniu neuroboreliozy lub zapalenia staw\u00f3w mog\u0105 by\u0107 potrzebne dodatkowe badania.<\/td>\nTesty mog\u0105 dawa\u0107 wyniki fa\u0142szywie ujemne we wczesnym okresie i fa\u0142szywie dodatnie w innych stanach.<\/td>\n<\/tr>\n
              Leczenie<\/td>\nPodstaw\u0105 leczenia s\u0105 antybiotyki dobrane do postaci choroby i stanu pacjenta.<\/td>\nWczesne leczenie zwykle poprawia rokowanie i zmniejsza ryzyko powik\u0142a\u0144.<\/td>\nPrzed\u0142u\u017canie terapii bez wskaza\u0144 nie ma potwierdzonej korzy\u015bci i zwi\u0119ksza ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/td>\n<\/tr>\n
              Powik\u0142ania<\/td>\nMo\u017cliwe s\u0105 zapalenie staw\u00f3w, neuroborelioza, zaburzenia przewodzenia w sercu i przewlek\u0142e zmiany sk\u00f3rne.<\/td>\nNiekt\u00f3re powik\u0142ania wymagaj\u0105 pilnej diagnostyki i leczenia szpitalnego.<\/td>\nPodobne objawy mog\u0105 wynika\u0107 z wielu innych chor\u00f3b, dlatego potrzebna jest diagnostyka r\u00f3\u017cnicowa.<\/td>\n<\/tr>\n
              Profilaktyka<\/td>\nNajwa\u017cniejsze s\u0105 ochrona przed kleszczami, ogl\u0105danie sk\u00f3ry po ekspozycji i szybkie usuwanie kleszczy.<\/td>\nTo najskuteczniejszy spos\u00f3b zmniejszania ryzyka zachorowania.<\/td>\nW wielu krajach nie zaleca si\u0119 rutynowych bada\u0144 ani leczenia antybiotykiem po ka\u017cdym uk\u0142uciu; decyzja zale\u017cy od sytuacji klinicznej i lokalnych wytycznych.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

              Jak zmniejszy\u0107 ryzyko boreliozy?<\/h2>\n

              Profilaktyka boreliozy polega przede wszystkim na ograniczaniu kontaktu z kleszczami oraz na szybkim wykrywaniu i usuwaniu paso\u017cyt\u00f3w ze sk\u00f3ry. To przyk\u0142ad profilaktyki pierwotnej<\/strong>, czyli zapobiegania zaka\u017ceniu, oraz cz\u0119\u015bciowo profilaktyki wt\u00f3rnej<\/strong>, czyli zmniejszania ryzyka rozwoju choroby po ekspozycji.<\/p>\n

                \n
              • no\u015b d\u0142ugie r\u0119kawy i nogawki podczas pobytu w lesie, na \u0142\u0105ce i w zaro\u015blach,<\/li>\n
              • stosuj repelenty zgodnie z instrukcj\u0105 producenta i zasadami bezpiecze\u0144stwa,<\/li>\n
              • wybieraj jasn\u0105 odzie\u017c, na kt\u00f3rej \u0142atwiej zauwa\u017cy\u0107 kleszcza,<\/li>\n
              • po powrocie dok\u0142adnie obejrzyj sk\u00f3r\u0119, szczeg\u00f3lnie pachwiny, pachy, zgi\u0119cia kolan, sk\u00f3r\u0119 g\u0142owy i okolice za uszami,<\/li>\n
              • jak najszybciej usu\u0144 wbitego kleszcza odpowiednim narz\u0119dziem, bez smarowania go t\u0142uszczem, alkoholem czy innymi substancjami,<\/li>\n
              • obserwuj miejsce uk\u0142ucia przez kolejne tygodnie, zwracaj\u0105c uwag\u0119 na powi\u0119kszaj\u0105c\u0105 si\u0119 zmian\u0119 sk\u00f3rn\u0105 lub nowe objawy.<\/li>\n<\/ul>\n

                Nie ma powszechnie stosowanego szczepienia przeciw boreliozie dla mieszka\u0144c\u00f3w Polski. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu m\u00f3zgu chroni przed inn\u0105 chorob\u0105 odkleszczow\u0105, a nie przed borelioz\u0105.<\/p>\n

                U dzieci profilaktyka opiera si\u0119 na tych samych zasadach, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest pomoc doros\u0142ych w ogl\u0105daniu sk\u00f3ry i w\u0142a\u015bciwym usuwaniu kleszczy. U kobiet w ci\u0105\u017cy i os\u00f3b z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105 ka\u017cd\u0105 podejrzan\u0105 zmian\u0119 sk\u00f3rn\u0105 lub nowe objawy po uk\u0142uciu kleszcza nale\u017cy skonsultowa\u0107 z lekarzem.<\/p>\n

                Kiedy nale\u017cy pilnie szuka\u0107 pomocy medycznej?<\/h2>\n

                Pilna ocena medyczna jest potrzebna wtedy, gdy po uk\u0142uciu kleszcza lub w przebiegu rozpoznanej boreliozy pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy mog\u0105ce \u015bwiadczy\u0107 o zaj\u0119ciu uk\u0142adu nerwowego albo serca. Nie oznacza to automatycznie boreliozy, ale wymaga szybkiej diagnostyki.<\/p>\n

                  \n
                • omdlenie, utrata przytomno\u015bci lub ko\u0142atanie serca z os\u0142abieniem,<\/li>\n
                • b\u00f3l w klatce piersiowej, duszno\u015b\u0107 lub wyra\u017ane zwolnienie t\u0119tna,<\/li>\n
                • nag\u0142e opadanie k\u0105cika ust, asymetria twarzy lub inne objawy pora\u017cenia nerwu twarzowego,<\/li>\n
                • silny b\u00f3l g\u0142owy, sztywno\u015b\u0107 karku, wysoka gor\u0105czka, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci,<\/li>\n
                • nag\u0142e os\u0142abienie ko\u0144czyn, zaburzenia czucia lub znaczne zaburzenia chodu.<\/li>\n<\/ul>\n

                  Je\u015bli wyst\u0119puj\u0105 objawy stanu bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia, takie jak ci\u0119\u017cka duszno\u015b\u0107, utrata przytomno\u015bci czy objawy udaru, nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 pomoc medyczn\u0105.<\/p>\n

                  Mity i nieporozumienia<\/h2>\n

                  Mit 1: Ka\u017cde uk\u0105szenie kleszcza oznacza borelioz\u0119.<\/strong>
                  Nie. Ryzyko zale\u017cy od tego, czy kleszcz by\u0142 zaka\u017cony, jak d\u0142ugo \u017cerowa\u0142 i w jakim regionie dosz\u0142o do ekspozycji.<\/p>\n

                  Mit 2: Ujemny wynik badania zawsze wyklucza borelioz\u0119.<\/strong>
                  Nie. We wczesnej fazie, szczeg\u00f3lnie kr\u00f3tko po zaka\u017ceniu, przeciwcia\u0142a mog\u0105 by\u0107 jeszcze niewykrywalne. Dlatego interpretacja testu bez kontekstu klinicznego jest b\u0142\u0119dem.<\/p>\n

                  Mit 3: Dodatni wynik serologiczny oznacza aktywn\u0105 chorob\u0119 wymagaj\u0105c\u0105 leczenia.<\/strong>
                  Nie. Przeciwcia\u0142a mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 po przebytej infekcji i same nie przes\u0105dzaj\u0105 o czynnej boreliozie.<\/p>\n

                  Mit 4: Przewlek\u0142e zm\u0119czenie niemal zawsze wynika z \u201eukrytej boreliozy\u201d.<\/strong>
                  Nie wiadomo jednoznacznie, jaka jest przyczyna wszystkich przewlek\u0142ych dolegliwo\u015bci po ekspozycji na kleszcze, ale dost\u0119pne dane nie potwierdzaj\u0105, \u017ce u wi\u0119kszo\u015bci takich os\u00f3b problemem jest utrzymuj\u0105ca si\u0119 aktywna infekcja wymagaj\u0105ca d\u0142ugotrwa\u0142ych antybiotyk\u00f3w.<\/p>\n

                  Mit 5: Istnieje jeden objaw lub jeden test, kt\u00f3ry samodzielnie rozpoznaje borelioz\u0119.<\/strong>
                  Nie. Rozpoznanie wymaga ca\u0142o\u015bciowej oceny medycznej. Wyj\u0105tkiem jest typowy rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy, kt\u00f3ry ma du\u017ce znaczenie kliniczne, ale i on powinien by\u0107 oceniony przez lekarza, je\u015bli s\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n

                  Czy rumie\u0144 po kleszczu zawsze oznacza borelioz\u0119?<\/h3>\n

                  Nie. Niewielkie zaczerwienienie pojawiaj\u0105ce si\u0119 kr\u00f3tko po uk\u0142uciu cz\u0119sto jest miejscow\u0105 reakcj\u0105 zapaln\u0105. Dla boreliozy bardziej typowy jest rumie\u0144 w\u0119druj\u0105cy, czyli zmiana powi\u0119kszaj\u0105ca si\u0119 przez dni.<\/p>\n

                  Czy mo\u017cna mie\u0107 borelioz\u0119 bez rumienia w\u0119druj\u0105cego?<\/h3>\n

                  Tak. Nie u wszystkich chorych rumie\u0144 jest zauwa\u017cony lub w og\u00f3le wyst\u0119puje. Dlatego pod uwag\u0119 bierze si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne objawy i okoliczno\u015bci nara\u017cenia.<\/p>\n

                  Czy badanie kleszcza ma sens diagnostyczny?<\/h3>\n

                  W praktyce klinicznej wynik badania samego kleszcza ma ograniczon\u0105 przydatno\u015b\u0107. Nawet je\u015bli wykryje si\u0119 w nim materia\u0142 bakterii, nie oznacza to, \u017ce dosz\u0142o do zaka\u017cenia cz\u0142owieka, a wynik ujemny te\u017c nie daje pe\u0142nej pewno\u015bci.<\/p>\n

                  Czy po usuni\u0119ciu kleszcza trzeba od razu robi\u0107 badania krwi?<\/h3>\n

                  Zwykle nie. Bez objaw\u00f3w i bez wskaza\u0144 klinicznych rutynowe badania bezpo\u015brednio po uk\u0142uciu nie s\u0105 najcz\u0119\u015bciej zalecane, poniewa\u017c mog\u0105 prowadzi\u0107 do b\u0142\u0119dnej interpretacji wynik\u00f3w.<\/p>\n

                  Czy borelioza jest zara\u017aliwa dla domownik\u00f3w?<\/h3>\n

                  Nie w zwyk\u0142ym codziennym kontakcie. Borelioza jest chorob\u0105 przenoszon\u0105 przez kleszcze, a nie przez kaszel, dotyk czy wsp\u00f3lne u\u017cywanie przedmiot\u00f3w.<\/p>\n

                  Czy borelioz\u0119 mo\u017cna ca\u0142kowicie wyleczy\u0107?<\/h3>\n

                  W wielu przypadkach odpowiednio wcze\u015bnie rozpoznana i leczona borelioza ust\u0119puje bez trwa\u0142ych nast\u0119pstw. Rokowanie zale\u017cy jednak od postaci choroby, czasu rozpoznania i obecno\u015bci powik\u0142a\u0144.<\/p>\n

                  Czy dzieci choruj\u0105 inaczej ni\u017c doro\u015bli?<\/h3>\n

                  Og\u00f3lne mechanizmy choroby s\u0105 podobne, ale u dzieci cz\u0119\u015bciej zwracaj\u0105 uwag\u0119 zmiany sk\u00f3rne i pora\u017cenie nerwu twarzowego. Ka\u017cde podejrzenie boreliozy u dziecka powinno by\u0107 ocenione przez lekarza.<\/p>\n

                  Czy istnieje szczepionka przeciw boreliozie?<\/h3>\n

                  Obecnie w Polsce nie ma powszechnie stosowanej szczepionki przeciw boreliozie. Profilaktyka opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na unikaniu uk\u0142u\u0107 kleszczy, ochronie sk\u00f3ry i szybkim usuwaniu paso\u017cyt\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                  Borelioza, czyli borelioza z Lyme lub choroba z Lyme, jest bakteryjn\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 przenoszon\u0105 przez kleszcze. Wywo\u0142uj\u0105 j\u0105 kr\u0119tki z rodzaju Borrelia, a choroba mo\u017ce zajmowa\u0107 sk\u00f3r\u0119, uk\u0142ad nerwowy, stawy…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1911,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[313],"tags":[699,700,701,702],"class_list":["post-1912","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby","tag-borelioza","tag-borelioza-z-lyme","tag-choroba-z-lyme","tag-kretki-borrelia"],"yoast_head":"\nBorelioza - \u015awiat lekarzy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Borelioza - \u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Borelioza, czyli borelioza z Lyme lub choroba z Lyme, jest bakteryjn\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 przenoszon\u0105 przez kleszcze. Wywo\u0142uj\u0105 j\u0105 kr\u0119tki z rodzaju Borrelia, a choroba mo\u017ce zajmowa\u0107 sk\u00f3r\u0119, uk\u0142ad nerwowy, stawy…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-22T20:51:01+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"headline\":\"Borelioza\",\"datePublished\":\"2026-08-22T20:51:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/\"},\"wordCount\":3014,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-176.webp\",\"keywords\":[\"borelioza\",\"borelioza z Lyme\",\"choroba z Lyme\",\"kr\u0119tki Borrelia\"],\"articleSection\":[\"Choroby\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/\",\"name\":\"Borelioza - \u015awiat lekarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-176.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-22T20:51:01+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-176.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-176.webp\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"Borelioza\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/22\\\/borelioza\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Borelioza\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\",\"name\":\"\u015awiat lekarzy\",\"description\":\"portal dla lekarzy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Borelioza - \u015awiat lekarzy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Borelioza - \u015awiat lekarzy","og_description":"Borelioza, czyli borelioza z Lyme lub choroba z Lyme, jest bakteryjn\u0105 chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 przenoszon\u0105 przez kleszcze. Wywo\u0142uj\u0105 j\u0105 kr\u0119tki z rodzaju Borrelia, a choroba mo\u017ce zajmowa\u0107 sk\u00f3r\u0119, uk\u0142ad nerwowy, stawy…","og_url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/","og_site_name":"\u015awiat lekarzy","article_published_time":"2026-08-22T20:51:01+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"headline":"Borelioza","datePublished":"2026-08-22T20:51:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/"},"wordCount":3014,"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-176.webp","keywords":["borelioza","borelioza z Lyme","choroba z Lyme","kr\u0119tki Borrelia"],"articleSection":["Choroby"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/","name":"Borelioza - \u015awiat lekarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-176.webp","datePublished":"2026-08-22T20:51:01+00:00","author":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-176.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-176.webp","width":1024,"height":1024,"caption":"Borelioza"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/22\/borelioza\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Borelioza"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/","name":"\u015awiat lekarzy","description":"portal dla lekarzy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/swiatlekarzy.pl"],"url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1912"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1912\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1911"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}