{"id":1889,"date":"2026-08-21T16:18:57","date_gmt":"2026-08-21T16:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/"},"modified":"2026-08-21T16:18:57","modified_gmt":"2026-08-21T16:18:57","slug":"troponina","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/","title":{"rendered":"Troponina"},"content":{"rendered":"

Troponina to nie choroba ani lek, lecz biomarker uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego<\/strong>, najcz\u0119\u015bciej oznaczany we krwi przy podejrzeniu zawa\u0142u serca. W praktyce klinicznej pytanie \u201eco oznacza troponina?\u201d brzmi zwykle: czy podwy\u017cszony wynik wskazuje na zawa\u0142, jak szybko mo\u017cna to rozpozna\u0107 i jak pewne s\u0105 wnioski z badania. Najlepsze dost\u0119pne dowody pokazuj\u0105, \u017ce wysokoczu\u0142e testy troponinowe<\/strong> znacz\u0105co poprawi\u0142y wykrywanie lub wykluczanie ostrego zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego, ale sam wynik laboratoryjny nie rozstrzyga wszystkiego i zawsze musi by\u0107 interpretowany w kontek\u015bcie objaw\u00f3w, badania lekarskiego i zapisu EKG. To wa\u017cne, bo troponina mo\u017ce rosn\u0105\u0107 tak\u017ce w wielu innych stanach ni\u017c klasyczny zawa\u0142.<\/p>\n

Troponina pomaga rozpozna\u0107 uszkodzenie serca, ale nie ka\u017cdy wzrost oznacza zawa\u0142<\/h2>\n

Najwa\u017cniejszy wniosek z bada\u0144 nad troponin\u0105 jest prosty: troponina sercowa I lub T jest bardzo czu\u0142ym wska\u017anikiem uszkodzenia kardiomiocyt\u00f3w<\/strong>, czyli kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego. Gdy ich b\u0142ony ulegaj\u0105 uszkodzeniu, bia\u0142ka troponinowe przedostaj\u0105 si\u0119 do krwi. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna wykry\u0107 uszkodzenie serca znacznie wcze\u015bniej i dok\u0142adniej ni\u017c dawniej, gdy u\u017cywano mniej swoistych marker\u00f3w, takich jak kinaza kreatynowa MB.<\/p>\n

To jednak nie to samo co automatyczne rozpoznanie zawa\u0142u. Zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego<\/strong> to szczeg\u00f3lny rodzaj uszkodzenia serca, zwykle spowodowany niedokrwieniem, czyli zbyt ma\u0142ym dop\u0142ywem krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. Aby go rozpozna\u0107, potrzebne jest nie tylko podwy\u017cszenie troponiny, lecz tak\u017ce charakterystyczny wzorzec zmian w czasie, objawy kliniczne, zmiany w EKG i czasem badania obrazowe. W nowoczesnej kardiologii stosuje si\u0119 tu kryteria zawarte w kolejnych wersjach dokumentu Universal Definition of Myocardial Infarction<\/em>, przygotowywanego przez mi\u0119dzynarodowe towarzystwa naukowe, w tym European Society of Cardiology i American College of Cardiology.<\/p>\n

Najsilniejsze wsp\u00f3\u0142czesne dowody nie pochodz\u0105 z jednego \u201eprze\u0142omowego\u201d eksperymentu, lecz z ca\u0142ego zestawu bada\u0144 obserwacyjnych, prospektywnych bada\u0144 diagnostycznych, metaanaliz i wytycznych<\/strong>. Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne by\u0142y prace nad wysokoczu\u0142ymi oznaczeniami troponiny sercowej, publikowane mi\u0119dzy innymi w recenzowanych czasopismach takich jak Circulation<\/em>, Journal of the American College of Cardiology<\/em>, Clinical Chemistry<\/em> i European Heart Journal<\/em>. Jednym z najcz\u0119\u015bciej cytowanych \u017ar\u00f3de\u0142 praktycznych jest wytyczna European Society of Cardiology z 2020 roku dotycz\u0105ca post\u0119powania u chorych z ostrym zespo\u0142em wie\u0144cowym bez uniesienia odcinka ST, oparta na wielu recenzowanych badaniach diagnostycznych, a nie na pojedynczym badaniu klinicznym fazy I\u2013III.<\/p>\n

Jak badano troponin\u0119 i jak dobre s\u0105 to dowody<\/h2>\n

Dowody dotycz\u0105ce troponiny maj\u0105 przede wszystkim charakter bada\u0144 diagnostycznych i prognostycznych<\/strong>, a nie klasycznych randomizowanych bada\u0144 leku. Oceniano w nich, jak dobrze r\u00f3\u017cne testy troponinowe identyfikuj\u0105 pacjent\u00f3w z zawa\u0142em oraz z innymi postaciami uszkodzenia serca. Typowy projekt obejmowa\u0142 pacjent\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 na szpitalny oddzia\u0142 ratunkowy z b\u00f3lem w klatce piersiowej lub innymi objawami sugeruj\u0105cymi ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy. Oznaczano im troponin\u0119 przy przyj\u0119ciu, a nast\u0119pnie po 1, 2 lub 3 godzinach, zale\u017cnie od protoko\u0142u.<\/p>\n

Jako\u015b\u0107 tych bada\u0144 bywa wysoka, je\u015bli spe\u0142niono kilka warunk\u00f3w: w\u0142\u0105czano kolejnych pacjent\u00f3w, stosowano ujednolicone kryteria rozpoznania zawa\u0142u, personel interpretuj\u0105cy wynik ko\u0144cowy by\u0142 za\u015blepiony na cz\u0119\u015b\u0107 danych, a por\u00f3wnanie wykonywano z niezale\u017cnym standardem referencyjnym. Mimo to trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce w diagnostyce nie istnieje idealny odpowiednik placebo. Zamiast tego ocenia si\u0119 czu\u0142o\u015b\u0107, swoisto\u015b\u0107, warto\u015bci predykcyjne oraz pola pod krzyw\u0105 ROC<\/strong>, czyli zdolno\u015b\u0107 testu do odr\u00f3\u017cniania chorych od zdrowych.<\/p>\n

Najbardziej wiarygodne s\u0105 dzi\u015b wysokoczu\u0142e testy troponiny sercowej<\/strong>, okre\u015blane jako hs-cTnT lub hs-cTnI. Ich przewaga polega na tym, \u017ce wykrywaj\u0105 bardzo ma\u0142e st\u0119\u017cenia bia\u0142ka i pozwalaj\u0105 obserwowa\u0107 niewielkie zmiany w kr\u00f3tkich odst\u0119pach czasu. To poprawia bezpiecze\u0144stwo wczesnego wykluczania zawa\u0142u u cz\u0119\u015bci chorych, ale zwi\u0119ksza te\u017c liczb\u0119 wynik\u00f3w dodatnich u pacjent\u00f3w bez klasycznego zawa\u0142u, na przyk\u0142ad z niewydolno\u015bci\u0105 serca, seps\u0105, migotaniem przedsionk\u00f3w, przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 nerek czy zapaleniem mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n

Kogo obejmowa\u0142y badania i do kogo odnosz\u0105 si\u0119 wnioski<\/h3>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 kluczowych bada\u0144 nad troponin\u0105 obejmowa\u0142a doros\u0142ych pacjent\u00f3w zg\u0142aszaj\u0105cych si\u0119 do szpitala z objawami mog\u0105cymi sugerowa\u0107 ostry zesp\u00f3\u0142 wie\u0144cowy<\/strong>. By\u0142y to zwykle osoby w \u015brednim i starszym wieku, obojga p\u0142ci, z r\u00f3\u017cnym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Kryteria w\u0142\u0105czenia zale\u017ca\u0142y od badania, ale najcz\u0119\u015bciej obejmowa\u0142y b\u00f3l w klatce piersiowej, duszno\u015b\u0107, zas\u0142abni\u0119cie lub nieswoiste objawy, kt\u00f3re u starszych os\u00f3b i u kobiet mog\u0105 maskowa\u0107 zawa\u0142.<\/p>\n

Nie wszystkie wyniki da si\u0119 jednak uog\u00f3lni\u0107 na ka\u017cd\u0105 populacj\u0119. Mniej danych dotyczy dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy, pacjent\u00f3w z ci\u0119\u017ck\u0105 przewlek\u0142\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 nerek, os\u00f3b po du\u017cych operacjach oraz chorych na oddzia\u0142ach intensywnej terapii. W tych grupach podwy\u017cszona troponina jest cz\u0119sta, ale jej interpretacja bywa trudniejsza<\/strong>, bo wzrost mo\u017ce wynika\u0107 z wielu nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 przyczyn. Wnioski z bada\u0144 odnosz\u0105 si\u0119 wi\u0119c przede wszystkim do konkretnej sytuacji klinicznej: diagnostyki ostrego b\u00f3lu w klatce piersiowej u doros\u0142ych.<\/p>\n

Na czym polega badanie troponiny i jak wygl\u0105da procedura diagnostyczna<\/h3>\n

Badanie troponiny polega na oznaczeniu st\u0119\u017cenia troponiny sercowej T albo I w pr\u00f3bce krwi \u017cylnej<\/strong>. Wsp\u00f3\u0142czesne laboratoria u\u017cywaj\u0105 zautomatyzowanych test\u00f3w immunochemicznych, kt\u00f3re wykrywaj\u0105 bardzo ma\u0142e ilo\u015bci bia\u0142ka. Sam pob\u00f3r krwi jest prosty, ale klinicznie najwa\u017cniejsze jest nie tylko pojedyncze st\u0119\u017cenie, lecz tak\u017ce zmiana st\u0119\u017cenia w czasie<\/strong>, nazywana dynamik\u0105.<\/p>\n

W praktyce stosuje si\u0119 algorytmy 0\/1 godzina lub 0\/2 godziny, szczeg\u00f3lnie rekomendowane przez European Society of Cardiology. Oznacza to pobranie pierwszej pr\u00f3bki przy przyj\u0119ciu i kolejnej po 1 albo 2 godzinach. Je\u015bli st\u0119\u017cenie jest bardzo niskie i nie ro\u015bnie, zawa\u0142 mo\u017cna u cz\u0119\u015bci chorych wykluczy\u0107 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem. Je\u015bli wynik jest wyra\u017anie podwy\u017cszony i ro\u015bnie, prawdopodobie\u0144stwo \u015bwie\u017cego uszkodzenia serca ro\u015bnie. W przypadkach po\u015brednich potrzebna bywa dalsza obserwacja, kolejne badania krwi, EKG, a czasem badania obrazowe lub koronarografia.<\/p>\n

Nie ma jednego uniwersalnego progu \u201enormalnej\u201d troponiny dla wszystkich test\u00f3w. Ka\u017cdy producent ma w\u0142asne warto\u015bci odci\u0119cia, zwykle oparte na 99. centylu zdrowej populacji referencyjnej<\/strong>. To dlatego wynik nale\u017cy interpretowa\u0107 zgodnie z zakresem danego laboratorium, a nie wed\u0142ug przypadkowych warto\u015bci znalezionych w internecie.<\/p>\n

Jakie wyniki uzyskano w badaniach diagnostycznych<\/h3>\n

W licznych badaniach wysokoczu\u0142e testy troponinowe osi\u0105ga\u0142y bardzo wysok\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107<\/strong> dla wykrywania zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego, szczeg\u00f3lnie gdy oceniano seri\u0119 oznacze\u0144 zamiast pojedynczego pomiaru. W prostym j\u0119zyku oznacza to, \u017ce test dobrze \u201ewy\u0142apuje\u201d wi\u0119kszo\u015b\u0107 rzeczywistych przypadk\u00f3w zawa\u0142u. W wielu protoko\u0142ach czu\u0142o\u015b\u0107 i ujemna warto\u015b\u0107 predykcyjna by\u0142y na tyle wysokie, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w mo\u017cna by\u0142o bezpiecznie szybciej wypisa\u0107 lub skierowa\u0107 do dalszej diagnostyki ambulatoryjnej.<\/p>\n

Z drugiej strony swoisto\u015b\u0107 jest ni\u017csza ni\u017c idealna<\/strong>, bo podwy\u017cszona troponina nie jest zjawiskiem typowym wy\u0142\u0105cznie dla zawa\u0142u typu 1, czyli p\u0119kni\u0119cia blaszki mia\u017cd\u017cycowej i zamkni\u0119cia t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Wzrost mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c w zapaleniu mi\u0119\u015bnia sercowego, niewydolno\u015bci serca, zatorowo\u015bci p\u0142ucnej, sepsie, po intensywnym wysi\u0142ku, po kardiowersji, a nawet po niekt\u00f3rych zabiegach medycznych. To klasyczny przyk\u0142ad sytuacji, w kt\u00f3rej istotno\u015b\u0107 statystyczna nie wystarcza bez znaczenia klinicznego<\/strong>: dodatni wynik zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo choroby, ale nie rozpoznaje jej automatycznie.<\/p>\n

W wielu publikacjach podawano przedzia\u0142y ufno\u015bci i warto\u015bci p dla czu\u0142o\u015bci, swoisto\u015bci lub p\u00f3l pod krzyw\u0105 ROC. Dla pacjenta najwa\u017cniejsze jest jednak praktyczne znaczenie tych liczb: im w\u0119\u017cszy przedzia\u0142 ufno\u015bci, tym wi\u0119ksza precyzja oszacowania; im bli\u017cej 100% ujemna warto\u015b\u0107 predykcyjna w dobrze dobranej populacji, tym bezpieczniej mo\u017cna wyklucza\u0107 zawa\u0142. Nadal jednak nawet bardzo dobry test nie daje gwarancji absolutnej.<\/p>\n

Bezpiecze\u0144stwo, ryzyko b\u0142\u0119d\u00f3w i mo\u017cliwe \u017ar\u00f3d\u0142a fa\u0142szywej interpretacji<\/h3>\n

Samo badanie krwi jest bezpieczne i ma\u0142o inwazyjne<\/strong>; ryzyko ogranicza si\u0119 zwykle do b\u00f3lu przy wk\u0142uciu, siniaka lub rzadko omdlenia po pobraniu. Powa\u017cniejsze konsekwencje mog\u0105 wynika\u0107 nie z samego pobrania, lecz z b\u0142\u0119dnej interpretacji wyniku<\/strong>. Fa\u0142szywie uspokajaj\u0105cy mo\u017ce by\u0107 zbyt wczesny pomiar, wykonany zanim st\u0119\u017cenie zd\u0105\u017cy wzrosn\u0105\u0107. Fa\u0142szywie alarmuj\u0105cy bywa z kolei wynik dodatni u osoby z przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 nerek albo ci\u0119\u017ck\u0105 infekcj\u0105, je\u015bli pominie si\u0119 kontekst kliniczny.<\/p>\n

Znane s\u0105 te\u017c rzadsze problemy analityczne, na przyk\u0142ad interferencja przeciwcia\u0142 heterofilnych czy r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy platformami laboratoryjnymi. Dlatego pojedynczy wynik, zw\u0142aszcza graniczny, nie powinien by\u0107 interpretowany w oderwaniu od czasu wyst\u0105pienia objaw\u00f3w i od pozosta\u0142ych bada\u0144. Je\u015bli pacjent ma typowe objawy niedokrwienia, prawid\u0142owa troponina w pierwszej godzinie od pocz\u0105tku b\u00f3lu nie zawsze wystarczy do zako\u0144czenia diagnostyki.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze ograniczenia dowod\u00f3w<\/h3>\n

Cho\u0107 troponina jest \u015bwietnie przebadanym markerem, istnieje kilka wa\u017cnych ogranicze\u0144. Po pierwsze, wi\u0119kszo\u015b\u0107 danych dotyczy zastosowa\u0144 diagnostycznych, a nie terapeutycznych<\/strong>, wi\u0119c nie nale\u017cy myli\u0107 skuteczno\u015bci testu z popraw\u0105 rokowania sam\u0105 w sobie. Korzy\u015b\u0107 dla pacjenta wynika dopiero z tego, \u017ce w\u0142a\u015bciwa diagnoza prowadzi do w\u0142a\u015bciwego leczenia.<\/p>\n

Po drugie, r\u00f3\u017cne testy troponinowe nie s\u0105 w pe\u0142ni zamienne. Progi odci\u0119cia, czu\u0142o\u015b\u0107 analityczna i zalecane algorytmy mog\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107. Po trzecie, cz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 by\u0142a prowadzona w wyspecjalizowanych o\u015brodkach o du\u017cym do\u015bwiadczeniu, co mo\u017ce zawy\u017ca\u0107 wyniki w por\u00f3wnaniu z codzienn\u0105 praktyk\u0105. Po czwarte, standard referencyjny rozpoznania zawa\u0142u cz\u0119sto sam opiera si\u0119 cz\u0119\u015bciowo na troponinie, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do pewnego rodzaju \u201ewbudowanego potwierdzenia\u201d. Po pi\u0105te, nie ka\u017cda analiza podgrup, na przyk\u0142ad wed\u0142ug p\u0142ci czy wieku, ma wystarczaj\u0105c\u0105 moc statystyczn\u0105, by wyci\u0105ga\u0107 twarde wnioski.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze informacje o badaniu<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Element<\/th>\nDane<\/th>\nZnaczenie<\/th>\nOgraniczenia<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Co oceniano<\/td>\nTroponin\u0119 sercow\u0105 I i T, zw\u0142aszcza wysokoczu\u0142e testy hs-cTnI i hs-cTnT<\/td>\nPozwala wykrywa\u0107 uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego wcze\u015bniej i dok\u0142adniej ni\u017c starsze markery<\/td>\nWzrost troponiny nie jest swoisty wy\u0142\u0105cznie dla zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego<\/td>\n<\/tr>\n
Typ dowod\u00f3w<\/td>\nProspektywne badania diagnostyczne, kohortowe badania obserwacyjne, metaanalizy i wytyczne towarzystw naukowych<\/td>\nTo odpowiedni typ bada\u0144 do oceny jako\u015bci testu diagnostycznego<\/td>\nBrak klasycznych bada\u0144 randomizowanych placebo-kontrolowanych, bo nie o to chodzi w testach diagnostycznych<\/td>\n<\/tr>\n
G\u0142\u00f3wna populacja<\/td>\nDoro\u015bli pacjenci z b\u00f3lem w klatce piersiowej lub podejrzeniem ostrego zespo\u0142u wie\u0144cowego na SOR<\/td>\nWyniki s\u0105 najbardziej u\u017cyteczne w\u0142a\u015bnie w tej codziennej sytuacji klinicznej<\/td>\nMniej danych dotyczy dzieci, kobiet w ci\u0105\u017cy i chorych z wieloma ci\u0119\u017ckimi schorzeniami<\/td>\n<\/tr>\n
Procedura<\/td>\nOznaczenie przy przyj\u0119ciu oraz po 1\u20133 godzinach wed\u0142ug algorytmu danego laboratorium i wytycznych<\/td>\nOcena dynamiki st\u0119\u017cenia zwi\u0119ksza trafno\u015b\u0107 rozpoznania \u015bwie\u017cego uszkodzenia serca<\/td>\nPojedynczy wynik, zw\u0142aszcza bardzo wczesny lub graniczny, mo\u017ce by\u0107 myl\u0105cy<\/td>\n<\/tr>\n
Najwa\u017cniejszy wynik<\/td>\nWysokoczu\u0142e testy maj\u0105 bardzo wysok\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 w wykluczaniu zawa\u0142u przy odpowiednim algorytmie czasowym<\/td>\nU cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w umo\u017cliwia to szybsz\u0105 i bezpieczniejsz\u0105 decyzj\u0119 diagnostyczn\u0105<\/td>\nWysoka czu\u0142o\u015b\u0107 nie oznacza wysokiej swoisto\u015bci dla ka\u017cdej przyczyny wzrostu troponiny<\/td>\n<\/tr>\n
Punkty ko\u0144cowe<\/td>\nCzu\u0142o\u015b\u0107, swoisto\u015b\u0107, warto\u015bci predykcyjne, tempo rozpoznania zawa\u0142u, bezpiecze\u0144stwo wypisu i rokowanie<\/td>\nTo praktyczne miary pokazuj\u0105ce, jak test dzia\u0142a w prawdziwej diagnostyce<\/td>\nNie s\u0105 to bezpo\u015brednio takie same punkty jak prze\u017cycie czy jako\u015b\u0107 \u017cycia, cho\u0107 po\u015brednio wp\u0142ywaj\u0105 na decyzje lecznicze<\/td>\n<\/tr>\n
Publikacje i status<\/td>\nKluczowe dane pochodz\u0105 z recenzowanych publikacji i wytycznych, mi\u0119dzy innymi ESC 2020 oraz dokument\u00f3w Universal Definition of Myocardial Infarction<\/td>\nWnioski opieraj\u0105 si\u0119 na szerokiej i dojrza\u0142ej bazie dowod\u00f3w, a nie na pojedynczym preprincie<\/td>\nWytyczne s\u0105 syntez\u0105 danych; lokalna praktyka zale\u017cy te\u017c od dost\u0119pnego testu i organizacji opieki<\/td>\n<\/tr>\n
Finansowanie i konflikty interes\u00f3w<\/td>\nCz\u0119\u015b\u0107 bada\u0144 by\u0142a finansowana przez producent\u00f3w test\u00f3w, cz\u0119\u015b\u0107 przez instytucje akademickie i publiczne; konflikty interes\u00f3w zwykle ujawniano w publikacjach<\/td>\nJawno\u015b\u0107 finansowania pozwala lepiej oceni\u0107 ryzyko stronniczo\u015bci<\/td>\nNie wszystkie badania s\u0105 niezale\u017cne od przemys\u0142u diagnostycznego<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Jak troponina wypada na tle wcze\u015bniejszych bada\u0144 i starszych standard\u00f3w<\/h2>\n

Przed er\u0105 wysokoczu\u0142ych test\u00f3w diagnostyka zawa\u0142u cz\u0119\u015bciej opiera\u0142a si\u0119 na starszych oznaczeniach enzym\u00f3w sercowych, g\u0142\u00f3wnie CK-MB, oraz na d\u0142u\u017cszej obserwacji. W por\u00f3wnaniu z nimi troponina jest bardziej swoista dla mi\u0119\u015bnia sercowego i wykrywa uszkodzenie wcze\u015bniej<\/strong>. To pozwoli\u0142o skr\u00f3ci\u0107 czas potrzebny do podj\u0119cia decyzji i ograniczy\u0107 liczb\u0119 przeoczonych zawa\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Wcze\u015bniejsze badania konsekwentnie wskazywa\u0142y, \u017ce troponina lepiej ni\u017c dawne markery przewiduje r\u00f3wnie\u017c rokowanie: pacjenci z jej podwy\u017cszeniem, nawet je\u015bli nie maj\u0105 klasycznego zawa\u0142u, cz\u0119sto nale\u017c\u0105 do grupy wi\u0119kszego ryzyka. Aktualny standard leczenia nie polega jednak na \u201eleczeniu troponiny\u201d, tylko na ustaleniu przyczyny jej wzrostu. To wa\u017cna r\u00f3\u017cnica. Sam marker nie m\u00f3wi, czy potrzebna jest pilna angioplastyka, leczenie niewydolno\u015bci serca, antybiotykoterapia z powodu sepsy czy dalsza obserwacja.<\/p>\n

Wytyczne europejskie i ameryka\u0144skie s\u0105 dzi\u015b zgodne co do tego, \u017ce wysokoczu\u0142a troponina jest standardem diagnostycznym<\/strong> w podejrzeniu zawa\u0142u, o ile laboratorium i zesp\u00f3\u0142 kliniczny korzystaj\u0105 z walidowanego algorytmu. Oznacza to, \u017ce m\u00f3wimy o rozwi\u0105zaniu dobrze ugruntowanym, a nie o nowince, kt\u00f3ra dopiero czeka na potwierdzenie.<\/p>\n

Co wynik oznacza, a czego nie oznacza<\/h2>\n

Podwy\u017cszona troponina oznacza, \u017ce dosz\u0142o do uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/strong> Nie przes\u0105dza jednak sama z siebie, dlaczego do niego dosz\u0142o. Przyczyn\u0105 mo\u017ce by\u0107 zawa\u0142, ale te\u017c zapalenie mi\u0119\u015bnia sercowego, niewydolno\u015b\u0107 serca, ci\u0119\u017cka arytmia, zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna, sepsa, udar, uraz serca lub przewlek\u0142a choroba nerek.<\/p>\n

Prawid\u0142owa troponina nie zawsze wyklucza problem z sercem.<\/strong> Je\u015bli badanie wykonano bardzo wcze\u015bnie po pocz\u0105tku objaw\u00f3w, st\u0119\u017cenie mog\u0142o jeszcze nie zd\u0105\u017cy\u0107 wzrosn\u0105\u0107. Dlatego tak wa\u017cne s\u0105 oznaczenia seryjne i ocena objaw\u00f3w w czasie.<\/p>\n

Istotno\u015b\u0107 statystyczna nie jest tym samym co znaczenie kliniczne.<\/strong> Niewielka r\u00f3\u017cnica st\u0119\u017ce\u0144 mo\u017ce by\u0107 \u201eistotna\u201d w analizie, ale dla konkretnego pacjenta jej znaczenie zale\u017cy od ca\u0142ego obrazu klinicznego. Analogicznie, graniczny wzrost u osoby z ci\u0119\u017ck\u0105 chorob\u0105 nerek mo\u017ce oznacza\u0107 co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c ten sam wynik u wcze\u015bniej zdrowego pacjenta z nag\u0142ym b\u00f3lem zamostkowym.<\/p>\n

Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
    \n
  • Mit 1: Ka\u017cda podwy\u017cszona troponina to zawa\u0142.<\/strong> Nieprawda. To marker uszkodzenia serca, a nie automatyczny stempel rozpoznania zawa\u0142u.<\/li>\n
  • Mit 2: Jedno badanie troponiny wystarczy zawsze.<\/strong> Cz\u0119sto potrzebne s\u0105 co najmniej dwa oznaczenia, by oceni\u0107 dynamik\u0119 zmian.<\/li>\n
  • Mit 3: Im wy\u017csza troponina, tym na pewno wi\u0119kszy zawa\u0142.<\/strong> Zwi\u0105zek bywa og\u00f3lny, ale nie jest prosty ani uniwersalny; zale\u017cy od czasu pobrania, typu testu i przyczyny wzrostu.<\/li>\n
  • Mit 4: Prawid\u0142owa troponina od razu wyklucza chorob\u0119 wie\u0144cow\u0105.<\/strong> Nie. Mo\u017ce wyklucza\u0107 \u015bwie\u017cy zawa\u0142 w okre\u015blonym algorytmie, ale nie musi wyklucza\u0107 stabilnej choroby wie\u0144cowej czy innych problem\u00f3w sercowych.<\/li>\n
  • Mit 5: Troponina jest \u201elekiem na serce\u201d.<\/strong> Nie. To wy\u0142\u0105cznie badanie laboratoryjne.<\/li>\n
  • Mit 6: Wynik da si\u0119 por\u00f3wna\u0107 mi\u0119dzy wszystkimi laboratoriami.<\/strong> Nie zawsze. R\u00f3\u017cne testy maj\u0105 r\u00f3\u017cne zakresy referencyjne i progi odci\u0119cia.<\/li>\n<\/ul>\n

    FAQ<\/h2>\n

    Co to jest troponina?<\/h3>\n

    Troponina to bia\u0142ko obecne w kom\u00f3rkach mi\u0119\u015bnia sercowego. Gdy serce ulega uszkodzeniu, troponina przedostaje si\u0119 do krwi i mo\u017cna j\u0105 wykry\u0107 badaniem laboratoryjnym.<\/p>\n

    Czy podwy\u017cszona troponina zawsze oznacza zawa\u0142 serca?<\/h3>\n

    Nie. Wskazuje na uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego, ale przyczyna mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cna. O zawa\u0142 podejrzewa si\u0119 j\u0105 szczeg\u00f3lnie wtedy, gdy wynik ro\u015bnie lub spada w czasie i pasuje do objaw\u00f3w oraz zmian w EKG.<\/p>\n

    Jak szybko po pocz\u0105tku objaw\u00f3w ro\u015bnie troponina?<\/h3>\n

    Zale\u017cy to od rodzaju testu i czasu od uszkodzenia serca. Wysokoczu\u0142e testy wykrywaj\u0105 wzrost wcze\u015bniej ni\u017c starsze oznaczenia, ale bardzo wczesne badanie mo\u017ce jeszcze nie ujawni\u0107 zmian, dlatego cz\u0119sto wykonuje si\u0119 oznaczenia seryjne.<\/p>\n

    Jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy troponin\u0105 I a troponin\u0105 T?<\/h3>\n

    Obie s\u0105 markerami uszkodzenia serca i maj\u0105 podobne zastosowanie kliniczne. R\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 konstrukcj\u0105 test\u00f3w, producentami i zakresami referencyjnymi, dlatego interpretacja zale\u017cy od konkretnego laboratorium.<\/p>\n

    Czy choroba nerek mo\u017ce podwy\u017csza\u0107 troponin\u0119?<\/h3>\n

    Tak. U os\u00f3b z przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 nerek troponina bywa przewlekle podwy\u017cszona, co utrudnia interpretacj\u0119. W takich przypadkach szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest dynamika zmian i ocena ca\u0142ego obrazu klinicznego.<\/p>\n

    Czy wysoka troponina bez b\u00f3lu w klatce piersiowej jest mo\u017cliwa?<\/h3>\n

    Tak. Mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 mi\u0119dzy innymi w sepsie, niewydolno\u015bci serca, zatorowo\u015bci p\u0142ucnej, ci\u0119\u017ckich arytmiach czy zapaleniu mi\u0119\u015bnia sercowego. Brak b\u00f3lu nie wyklucza wi\u0119c istotnego problemu medycznego, ale sam wynik nadal nie m\u00f3wi jeszcze, jaka jest przyczyna.<\/p>\n

    Czy troponina nadaje si\u0119 do bada\u0144 profilaktycznych u zdrowych os\u00f3b?<\/h3>\n

    Rutynowo nie jest standardowym badaniem przesiewowym u os\u00f3b bez objaw\u00f3w. Jej najwi\u0119ksza warto\u015b\u0107 dotyczy sytuacji klinicznych, w kt\u00f3rych podejrzewa si\u0119 ostre uszkodzenie serca.<\/p>\n

    Co pacjent powinien zapami\u0119ta\u0107 z badania troponiny?<\/h3>\n

    Najwa\u017cniejsze jest to, \u017ce troponina jest bardzo u\u017cytecznym i dobrze przebadanym narz\u0119dziem diagnostycznym, ale nie zast\u0119puje oceny lekarskiej<\/strong>. Wynik pomaga odpowiedzie\u0107 na pytanie, czy dosz\u0142o do uszkodzenia serca, lecz nie zawsze sam wyja\u015bnia jego przyczyn\u0119. Dlatego ostateczne znaczenie wyniku zale\u017cy od objaw\u00f3w, czasu ich trwania, EKG, kolejnych pomiar\u00f3w i ca\u0142ego kontekstu medycznego. To informacja cenna, ale nie samodzielna diagnoza.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Troponina to nie choroba ani lek, lecz biomarker uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego, najcz\u0119\u015bciej oznaczany we krwi przy podejrzeniu zawa\u0142u serca. W praktyce klinicznej pytanie \u201eco oznacza troponina?\u201d brzmi zwykle: czy podwy\u017cszony…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1888,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[312],"tags":[681,682],"class_list":["post-1889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-badania","tag-troponina","tag-zawal-serca"],"yoast_head":"\nTroponina - \u015awiat lekarzy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Troponina - \u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Troponina to nie choroba ani lek, lecz biomarker uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego, najcz\u0119\u015bciej oznaczany we krwi przy podejrzeniu zawa\u0142u serca. W praktyce klinicznej pytanie \u201eco oznacza troponina?\u201d brzmi zwykle: czy podwy\u017cszony…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-21T16:18:57+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"15 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"headline\":\"Troponina\",\"datePublished\":\"2026-08-21T16:18:57+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/\"},\"wordCount\":2908,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-165.webp\",\"keywords\":[\"troponina\",\"zawa\u0142 serca\"],\"articleSection\":[\"Badania\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/\",\"name\":\"Troponina - \u015awiat lekarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-165.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-21T16:18:57+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-165.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-165.webp\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"Troponina\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/21\\\/troponina\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Troponina\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\",\"name\":\"\u015awiat lekarzy\",\"description\":\"portal dla lekarzy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Troponina - \u015awiat lekarzy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Troponina - \u015awiat lekarzy","og_description":"Troponina to nie choroba ani lek, lecz biomarker uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego, najcz\u0119\u015bciej oznaczany we krwi przy podejrzeniu zawa\u0142u serca. W praktyce klinicznej pytanie \u201eco oznacza troponina?\u201d brzmi zwykle: czy podwy\u017cszony…","og_url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/","og_site_name":"\u015awiat lekarzy","article_published_time":"2026-08-21T16:18:57+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"15 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"headline":"Troponina","datePublished":"2026-08-21T16:18:57+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/"},"wordCount":2908,"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-165.webp","keywords":["troponina","zawa\u0142 serca"],"articleSection":["Badania"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/","name":"Troponina - \u015awiat lekarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-165.webp","datePublished":"2026-08-21T16:18:57+00:00","author":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-165.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-165.webp","width":1024,"height":1024,"caption":"Troponina"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/21\/troponina\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Troponina"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/","name":"\u015awiat lekarzy","description":"portal dla lekarzy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/swiatlekarzy.pl"],"url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1889","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1889"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1889\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1888"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}