Odkrycie grup krwi przez Karla Landsteinera, dokonane w Wiedniu w 1900 roku i opublikowane w 1901 roku, by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych prze\u0142om\u00f3w w historii medycyny laboratoryjnej i klinicznej. To w\u0142a\u015bnie ono wyja\u015bni\u0142o, dlaczego jedne transfuzje krwi ko\u0144czy\u0142y si\u0119 powodzeniem, a inne prowadzi\u0142y do gwa\u0142townych, cz\u0119sto \u015bmiertelnych powik\u0142a\u0144. Landsteiner nie \u201ewynalaz\u0142\u201d samej transfuzji, lecz wykaza\u0142, \u017ce krew ludzi nie jest biologicznie jednolita i \u017ce istniej\u0105 mi\u0119dzy ni\u0105 daj\u0105ce si\u0119 bada\u0107 r\u00f3\u017cnice immunologiczne. W konsekwencji medycyna zyska\u0142a podstaw\u0119 do bezpiecznego przetaczania krwi, a p\u00f3\u017aniej tak\u017ce do rozwoju immunohematologii, transplantologii i nowoczesnej diagnostyki.<\/p>\n
Historia transfuzji krwi zacz\u0119\u0142a si\u0119 d\u0142ugo przed Landsteinerem. Ju\u017c w XVII wieku, po odkryciu kr\u0105\u017cenia krwi przez Williama Harveya w 1628 roku, lekarze i przyrodnicy zacz\u0119li rozwa\u017ca\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetaczania krwi jako metody leczenia. W Anglii, Francji i innych krajach Europy podejmowano pr\u00f3by transfuzji mi\u0119dzy zwierz\u0119tami, a nast\u0119pnie mi\u0119dzy zwierz\u0119tami i lud\u017ami. Cz\u0119\u015b\u0107 tych eksperyment\u00f3w mia\u0142a charakter pionierski, ale cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a obarczona du\u017cym ryzykiem, s\u0142ab\u0105 kontrol\u0105 i bardzo ograniczonym rozumieniem fizjologii.<\/p>\n
W XVII wieku s\u0105dzono, \u017ce krew mo\u017ce przenosi\u0107 nie tylko \u201esi\u0142\u0119 \u017cyciow\u0105\u201d, ale te\u017c cechy temperamentu czy stanu psychicznego. Tego rodzaju wyobra\u017cenia wynika\u0142y z po\u0142\u0105czenia dawnej medycyny humoralnej z nowymi ideami eksperymentalnymi. Z dzisiejszej perspektywy wiadomo, \u017ce takie przypuszczenia by\u0142y b\u0142\u0119dne, ale w\u00f3wczas stanowi\u0142y pr\u00f3b\u0119 zrozumienia funkcji krwi przy bardzo ograniczonych narz\u0119dziach badawczych.<\/p>\n
Po serii niepowodze\u0144 i zgon\u00f3w transfuzje na d\u0142ugo utraci\u0142y zaufanie. Dopiero w XIX wieku, zw\u0142aszcza w po\u0142o\u017cnictwie, zacz\u0119to ponownie do nich wraca\u0107, g\u0142\u00f3wnie jako do desperackiej metody ratowania \u017cycia przy masywnych krwotokach. Brytyjski lekarz James Blundell ju\u017c od 1818 roku wykonywa\u0142 transfuzje ludzkiej krwi u kobiet po krwotokach poporodowych. By\u0142 to krok wa\u017cny, bo odszed\u0142 od przetaczania krwi zwierz\u0119cej, ale nadal nie rozumiano, dlaczego jedni chorzy reaguj\u0105 dobrze, a inni umieraj\u0105 mimo pozornie podobnego zabiegu.<\/p>\n
Pod koniec XIX wieku medycyna znajdowa\u0142a si\u0119 ju\u017c w zupe\u0142nie innym miejscu ni\u017c w epoce pierwszych transfuzji. Istnia\u0142y znieczulenie, antyseptyka i aseptyka, rozwija\u0142a si\u0119 bakteriologia Louisa Pasteura i Roberta Kocha, a laboratorium stawa\u0142o si\u0119 centralnym miejscem produkcji wiedzy medycznej. Nadal jednak brakowa\u0142o kluczowej odpowiedzi: dlaczego mieszanie krwi r\u00f3\u017cnych ludzi bywa niebezpieczne?<\/p>\n
Na prze\u0142omie XIX i XX wieku lekarze wiedzieli ju\u017c, \u017ce krew sk\u0142ada si\u0119 z osocza i element\u00f3w kom\u00f3rkowych, a mikroskopia pozwala\u0142a bada\u0107 erytrocyty, leukocyty i p\u0142ytki. Znano podstawowe zasady kr\u0105\u017cenia oraz znaczenie utraty krwi dla prze\u017cycia chorego. Rozwijaj\u0105ca si\u0119 immunologia, zapocz\u0105tkowana m.in. pracami Emila von Behringa i Paula Ehrlicha, pokazywa\u0142a, \u017ce organizm reaguje na obce substancje w spos\u00f3b swoisty.<\/p>\n
Nie by\u0142o jednak jeszcze jasne, \u017ce podobne mechanizmy odnosz\u0105 si\u0119 tak\u017ce do krwinek czerwonych r\u00f3\u017cnych ludzi. Wielu lekarzy traktowa\u0142o niepowodzenia transfuzji jako skutek b\u0142\u0119d\u00f3w technicznych, zaka\u017cenia, zbyt szybkiego przetoczenia albo z\u0142ego stanu pacjenta. Cz\u0119\u015b\u0107 takich czynnik\u00f3w rzeczywi\u015bcie mog\u0142a pogarsza\u0107 wyniki, ale nie t\u0142umaczy\u0142a gwa\u0142townych reakcji wyst\u0119puj\u0105cych nawet przy pozornie prawid\u0142owo przeprowadzonym zabiegu.<\/p>\n
Wiedza o chorobie coraz bardziej odchodzi\u0142a od dawnych uj\u0119\u0107 humoralnych i autorytetu tradycji na rzecz medycyny eksperymentalnej. W tym w\u0142a\u015bnie klimacie intelektualnym Landsteiner, pracuj\u0105cy w Wiedniu, zaj\u0105\u0142 si\u0119 problemem zlepiania si\u0119 krwinek po zmieszaniu pr\u00f3bek pochodz\u0105cych od r\u00f3\u017cnych os\u00f3b.<\/p>\n
Karl Landsteiner pracowa\u0142 w \u015brodowisku, kt\u00f3re sprzyja\u0142o \u0142\u0105czeniu patologii, chemii i bada\u0144 laboratoryjnych. Wiede\u0144 nale\u017ca\u0142 w\u00f3wczas do najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w medycznych Europy. Rozwija\u0142a si\u0119 tam anatomia patologiczna, diagnostyka mikroskopowa i badania nad odporno\u015bci\u0105. To wa\u017cne, bo odkrycie grup krwi nie by\u0142o dzie\u0142em przypadku ani pojedynczej intuicji oderwanej od epoki, lecz produktem kultury laboratoryjnej ko\u0144ca XIX wieku.<\/p>\n
Landsteiner by\u0142 lekarzem i badaczem o szerokich zainteresowaniach z pogranicza patologii, serologii i chemii biologicznej. Wed\u0142ug zachowanych publikacji bada\u0142 zjawisko aglutynacji, czyli zlepiania si\u0119 krwinek czerwonych pod wp\u0142ywem surowicy pochodz\u0105cej od innej osoby. By\u0142 to problem technicznie prosty do zaobserwowania, ale prze\u0142omowy interpretacyjnie.<\/p>\n
W 1900 roku Landsteiner zaobserwowa\u0142, \u017ce po zmieszaniu krwinek i surowicy od r\u00f3\u017cnych zdrowych os\u00f3b niekt\u00f3re kombinacje prowadz\u0105 do aglutynacji, a inne nie. W 1901 roku opublikowa\u0142 wyniki pracy, w kt\u00f3rej wyr\u00f3\u017cni\u0142 trzy grupy krwi, nazwane p\u00f3\u017aniej A, B i C; grupa C zosta\u0142a nast\u0119pnie przemianowana na 0. Wkr\u00f3tce potem, w 1902 roku, jego wsp\u00f3\u0142pracownicy Alfred von Decastello i Adriano Sturli opisali czwart\u0105 grup\u0119, dzi\u015b znan\u0105 jako AB.<\/p>\n
By\u0142 to klasyczny przyk\u0142ad przej\u015bcia od obserwacji do klasyfikacji. Landsteiner nie tylko zauwa\u017cy\u0142 zjawisko, lecz wykaza\u0142, \u017ce jest ono uporz\u0105dkowane i powtarzalne. To odr\u00f3\u017cnia\u0142o jego prac\u0119 od wcze\u015bniejszych niesystematycznych spostrze\u017ce\u0144 o \u201ez\u0142ej\u201d lub \u201edobrej\u201d krwi. \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne wskazuj\u0105, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ta systematyzacja da\u0142a medycynie praktyczne narz\u0119dzie.<\/p>\n
W uproszczeniu Landsteiner wykaza\u0142, \u017ce na powierzchni erytrocyt\u00f3w wyst\u0119puj\u0105 r\u00f3\u017cne cechy antygenowe, a w surowicy mog\u0105 znajdowa\u0107 si\u0119 naturalnie wyst\u0119puj\u0105ce przeciwcia\u0142a przeciwko brakuj\u0105cym antygenom. Wsp\u00f3\u0142czesna immunologia opisuje ten mechanizm precyzyjnie, ale w 1901 roku najwa\u017cniejsze by\u0142o to, \u017ce po raz pierwszy uda\u0142o si\u0119 przewidzie\u0107, kt\u00f3re mieszanki krwi s\u0105 potencjalnie niebezpieczne.<\/p>\n
Przed odkryciem grup krwi transfuzja by\u0142a zabiegiem obarczonym nieprzewidywalno\u015bci\u0105. Je\u015bli dawca i biorca mieli zgodne grupy w uk\u0142adzie ABO, pacjent m\u00f3g\u0142 odnie\u015b\u0107 korzy\u015b\u0107, szczeg\u00f3lnie przy ostrym krwotoku. Je\u015bli jednak dosz\u0142o do niezgodno\u015bci, pojawia\u0142y si\u0119 ci\u0119\u017ckie reakcje poprzetoczeniowe: hemoliza, gor\u0105czka, b\u00f3l, niewydolno\u015b\u0107 kr\u0105\u017cenia, a czasem zgon.<\/p>\n
Z dzisiejszej perspektywy wiadomo, \u017ce chodzi\u0142o o reakcj\u0119 immunologiczn\u0105. W epoce przed Landsteinerem nie rozumiano jednak jej mechanizmu. Z tego powodu sukcesy transfuzji mog\u0142y wzmacnia\u0107 przekonanie, \u017ce metoda dzia\u0142a, a pora\u017cki bywa\u0142y t\u0142umaczone przypadkiem lub stanem chorego. To typowa cecha dawnej medycyny przej\u015bciowej: pojedyncza skuteczna interwencja nie wystarcza\u0142a jeszcze do zbudowania bezpiecznej praktyki, je\u015bli brakowa\u0142o teorii i test\u00f3w laboratoryjnych.<\/p>\n
Dodatkowym problemem by\u0142y kwestie techniczne. Przed wprowadzeniem nowoczesnych antykoagulant\u00f3w krew szybko krzep\u0142a, przez co transfuzje cz\u0119sto wykonywano metod\u0105 bezpo\u015bredni\u0105, od dawcy do biorcy. Ryzyko zaka\u017cenia, b\u0142\u0119du proceduralnego i powik\u0142a\u0144 by\u0142o wysokie. Odkrycie grup krwi nie rozwi\u0105za\u0142o wszystkich tych trudno\u015bci od razu, ale usun\u0119\u0142o jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych przyczyn niepowodze\u0144.<\/p>\n
Samo odkrycie nie oznacza\u0142o natychmiastowej powszechnej zmiany praktyki. Jak cz\u0119sto w historii medycyny, trzeba odr\u00f3\u017cni\u0107 pierwsz\u0105 obserwacj\u0119, opis zjawiska, zrozumienie mechanizmu oraz wdro\u017cenie do rutynowej opieki. W pierwszych latach XX wieku zacz\u0119to stopniowo wprowadza\u0107 pr\u00f3by zgodno\u015bci serologicznej przed transfuzj\u0105. W 1907 roku Reuben Ottenberg w Stanach Zjednoczonych wykaza\u0142 praktyczn\u0105 warto\u015b\u0107 takiego post\u0119powania w szpitalu.<\/p>\n
R\u00f3wnolegle rozwi\u0105zywano inne problemy transfuzjologii. W 1914 roku Albert Hustin w Belgii, a niezale\u017cnie od niego badacze w innych krajach, wprowadzali stosowanie cytrynianu sodu jako \u015brodka przeciwkrzepliwego. W czasie I wojny \u015bwiatowej mia\u0142o to ogromne znaczenie, bo umo\u017cliwi\u0142o przechowywanie krwi i rozw\u00f3j pierwszych bardziej zorganizowanych bank\u00f3w krwi. Wojna, jak cz\u0119sto w historii medycyny, przyspieszy\u0142a praktyczne wdro\u017cenie wiedzy laboratoryjnej do leczenia uraz\u00f3w i masywnych krwotok\u00f3w.<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce bez znieczulenia, aseptyki, lepszej chirurgii i organizacji szpitalnej odkrycie Landsteinera nie przynios\u0142oby pe\u0142nych korzy\u015bci. Bezpieczna transfuzja by\u0142a elementem szerszej transformacji medycyny, a nie pojedynczym cudem nauki.<\/p>\n
Karl Landsteiner nie zako\u0144czy\u0142 pracy na uk\u0142adzie ABO. Po emigracji do Stan\u00f3w Zjednoczonych kontynuowa\u0142 badania nad immunologi\u0105 krwi. W 1930 roku otrzyma\u0142 Nagrod\u0119 Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za odkrycie grup krwi ludzkiej. P\u00f3\u017aniej, wsp\u00f3lnie z Alexandrem Wienerem, uczestniczy\u0142 w opisie czynnika Rh, og\u0142oszonym w 1940 roku.<\/p>\n
Historia Rh jest bardziej z\u0142o\u017cona ni\u017c popularne streszczenia. Nazwa uk\u0142adu odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do bada\u0144 na ma\u0142pach z rodzaju Macaca mulatta<\/em>, ale wsp\u00f3\u0142czesna wiedza pokazuje, \u017ce pierwotne do\u015bwiadczenia i p\u00f3\u017aniejsze nazewnictwo nie by\u0142y ca\u0142kowicie to\u017csame z tym, co dzi\u015b definiujemy jako uk\u0142ad Rh. Mimo to odkrycie to mia\u0142o olbrzymie znaczenie kliniczne, zw\u0142aszcza dla po\u0142o\u017cnictwa, poniewa\u017c pozwoli\u0142o zrozumie\u0107 przyczyn\u0119 wielu przypadk\u00f3w choroby hemolitycznej p\u0142odu i noworodka.<\/p>\n W ten spos\u00f3b badania nad grupami krwi przesta\u0142y dotyczy\u0107 wy\u0142\u0105cznie transfuzji. Sta\u0142y si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 immunologii klinicznej, medycyny matczyno-p\u0142odowej, medycyny s\u0105dowej i biologii cz\u0142owieka.<\/p>\n Po 1901 roku medycyna nie zatrzyma\u0142a si\u0119 na prostym podziale na A, B, AB i 0. Z czasem opisano wiele innych uk\u0142ad\u00f3w grupowych, a diagnostyka serologiczna sta\u0142a si\u0119 coraz dok\u0142adniejsza. Odkrycie Rh, rozw\u00f3j test\u00f3w antyglobulinowych oraz standaryzacja pracy laboratori\u00f3w sprawi\u0142y, \u017ce ryzyko ci\u0119\u017ckich powik\u0142a\u0144 poprzetoczeniowych znacz\u0105co si\u0119 zmniejszy\u0142o.<\/p>\n R\u00f3wnie wa\u017cne by\u0142y odkrycia techniczne i organizacyjne. Wprowadzenie antykoagulant\u00f3w, ch\u0142odniczego przechowywania krwi, bank\u00f3w krwi, a p\u00f3\u017aniej frakcjonowania jej sk\u0142adnik\u00f3w umo\u017cliwi\u0142o podawanie nie tylko pe\u0142nej krwi, ale te\u017c koncentratu krwinek czerwonych, osocza czy p\u0142ytek. To zmieni\u0142o chirurgi\u0119, onkologi\u0119, hematologi\u0119, intensywn\u0105 terapi\u0119, transplantologi\u0119 i opiek\u0119 nad wcze\u015bniakami.<\/p>\n W XX wieku rozw\u00f3j mikrobiologii i wirusologii zwr\u00f3ci\u0142 tak\u017ce uwag\u0119 na bezpiecze\u0144stwo zaka\u017ane transfuzji. Samo dopasowanie grupy krwi nie wystarcza\u0142o. Konieczne sta\u0142y si\u0119 badania dawc\u00f3w oraz testowanie krwi pod k\u0105tem ki\u0142y, wirusowych zapale\u0144 w\u0105troby, HIV i innych zaka\u017ce\u0144. To przypomina, \u017ce bezpiecze\u0144stwo transfuzji jest wynikiem wielu warstw ochrony, a nie jednego odkrycia.<\/p>\n Najcz\u0119stsze uproszczenie polega na stwierdzeniu, \u017ce Landsteiner \u201esprawi\u0142, i\u017c odt\u0105d transfuzje by\u0142y bezpieczne\u201d. W rzeczywisto\u015bci jego odkrycie by\u0142o warunkiem koniecznym, ale nie jedynym. Nadal istnia\u0142y problemy zwi\u0105zane z krzepni\u0119ciem krwi, zaka\u017ceniami, b\u0142\u0119dami proceduralnymi, p\u00f3\u017aniej tak\u017ce z innymi ni\u017c ABO uk\u0142adami antygenowymi.<\/p>\n Drugie nieporozumienie dotyczy wcze\u015bniejszej historii transfuzji. Nie wszystkie dawne pr\u00f3by by\u0142y ca\u0142kowicie bezsensowne, ale ich skuteczno\u015b\u0107 by\u0142a ograniczona i nieprzewidywalna. Cz\u0119\u015b\u0107 sukces\u00f3w wynika\u0142a z przypadkowej zgodno\u015bci biologicznej, a nie z rozumienia mechanizmu. Z kolei cz\u0119\u015b\u0107 dawnych metod, zw\u0142aszcza transfuzje mi\u0119dzygatunkowe, wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie uznaje si\u0119 za nieskuteczne i niebezpieczne.<\/p>\n Trzecia kwestia to autorstwo odkrycia. Landsteiner pozostaje postaci\u0105 centraln\u0105, jednak pe\u0142ne wprowadzenie wiedzy o grupach krwi do praktyki klinicznej by\u0142o dzie\u0142em wielu badaczy i lekarzy. Dotyczy to zar\u00f3wno opisania grupy AB, jak i pr\u00f3b zgodno\u015bci, antykoagulant\u00f3w, bank\u00f3w krwi czy dalszych uk\u0142ad\u00f3w grupowych.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna inaczej rozumie tak\u017ce sam\u0105 krew. Nie jest to jednorodny \u201ep\u0142yn \u017cycia\u201d, lecz z\u0142o\u017cona tkanka z r\u00f3\u017cnymi sk\u0142adnikami kom\u00f3rkowymi i bia\u0142kowymi, kt\u00f3rych zgodno\u015b\u0107 immunologiczna ma krytyczne znaczenie. To podej\u015bcie wyrasta z immunologii, biologii kom\u00f3rki i diagnostyki laboratoryjnej, kt\u00f3rych oko\u0142o 1900 roku dopiero si\u0119 uczono.<\/p>\n Znaczenie odkrycia Karla Landsteinera trudno przeceni\u0107. Bez podzia\u0142u na grupy krwi i bez p\u00f3\u017aniejszego rozwoju immunohematologii nie by\u0142oby nowoczesnej transfuzjologii, a bez niej wiele dziedzin medycyny wygl\u0105da\u0142oby zupe\u0142nie inaczej. Dotyczy to planowych operacji, uraz\u00f3w wielonarz\u0105dowych, przeszczep\u00f3w, leczenia nowotwor\u00f3w, opieki oko\u0142oporodowej i terapii chor\u00f3b krwi.<\/p>\n Odkrycie to zmieni\u0142o tak\u017ce sam model medycyny. Pokaza\u0142o, \u017ce decyduj\u0105ce odpowiedzi mog\u0105 przyj\u015b\u0107 z laboratorium i \u017ce obserwacja kliniczna zyskuje pe\u0142n\u0105 warto\u015b\u0107 dopiero wtedy, gdy da si\u0119 j\u0105 powi\u0105za\u0107 z powtarzalnym mechanizmem biologicznym. By\u0142 to wa\u017cny krok od medycyny opartej g\u0142\u00f3wnie na do\u015bwiadczeniu jednostkowym do medycyny opartej na badaniu, por\u00f3wnaniu i standaryzacji.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie grupy krwi maj\u0105 znaczenie nie tylko przy transfuzjach. S\u0105 wa\u017cne w po\u0142o\u017cnictwie, medycynie s\u0105dowej, transplantologii i badaniach populacyjnych. Ucz\u0105 te\u017c pokory wobec biologicznej zmienno\u015bci cz\u0142owieka: to, co dla jednego pacjenta jest leczeniem ratuj\u0105cym \u017cycie, dla innego bez odpowiedniego doboru mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 zagro\u017ceniem.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne wskazuj\u0105, \u017ce kluczowego odkrycia dokona\u0142 w 1900 roku, a wyniki opublikowa\u0142 w 1901 roku. To w\u0142a\u015bnie ta publikacja jest zwykle uznawana za pocz\u0105tek nowoczesnej klasyfikacji grup krwi.<\/p>\n W swojej pierwszej pracy wyr\u00f3\u017cni\u0142 trzy grupy: A, B i C, przy czym dzisiejsza grupa 0 by\u0142a wtedy oznaczana jako C. Grup\u0119 AB opisano rok p\u00f3\u017aniej dzi\u0119ki pracom Alfreda von Decastello i Adriano Sturliego.<\/p>\n Poniewa\u017c wyja\u015bni\u0142o przyczyn\u0119 wielu niepowodze\u0144 transfuzji i pozwoli\u0142o przewidywa\u0107 zgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy dawc\u0105 a biorc\u0105. Dzi\u0119ki temu przetaczanie krwi sta\u0142o si\u0119 znacznie bezpieczniejsze i mog\u0142o wej\u015b\u0107 do rutynowej praktyki klinicznej.<\/p>\n Tak, ale od XVII wieku by\u0142y to pr\u00f3by obarczone du\u017cym ryzykiem i nieprzewidywalnymi wynikami. W XIX wieku stosowano transfuzje g\u0142\u00f3wnie w sytuacjach zagro\u017cenia \u017cycia, zw\u0142aszcza przy krwotokach, jednak bez wiedzy o grupach krwi sukces bywa\u0142 cz\u0119\u015bciowo kwesti\u0105 przypadku.<\/p>\n Nie. Potrzebne by\u0142y jeszcze pr\u00f3by zgodno\u015bci, \u015brodki przeciwkrzepliwe, lepsza organizacja szpitali, banki krwi i kontrola zaka\u017ce\u0144. Z czasem okaza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce poza uk\u0142adem ABO istniej\u0105 inne klinicznie wa\u017cne uk\u0142ady grupowe, w tym Rh.<\/p>\n Landsteiner, wsp\u00f3lnie z Alexandrem Wienerem, uczestniczy\u0142 w badaniach prowadz\u0105cych do opisu czynnika Rh w 1940 roku. By\u0142o to kolejne wa\u017cne osi\u0105gni\u0119cie w immunohematologii, szczeg\u00f3lnie istotne dla po\u0142o\u017cnictwa i bezpiecze\u0144stwa transfuzji.<\/p>\n Tak. Mia\u0142o du\u017ce znaczenie dla po\u0142o\u017cnictwa, medycyny s\u0105dowej, transplantologii, bada\u0144 nad odporno\u015bci\u0105 i rozwoju diagnostyki laboratoryjnej. Sta\u0142o si\u0119 tak\u017ce przyk\u0142adem tego, jak badania podstawowe mog\u0105 zmieni\u0107 praktyk\u0119 kliniczn\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Odkrycie grup krwi przez Karla Landsteinera, dokonane w Wiedniu w 1900 roku i opublikowane w 1901 roku, by\u0142o jednym z najwa\u017cniejszych prze\u0142om\u00f3w w historii medycyny laboratoryjnej i klinicznej. To w\u0142a\u015bnie…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1867,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[325],"tags":[],"class_list":["post-1868","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-medycyny"],"yoast_head":"\nNajwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n
\n\n
\n \nElement<\/th>\n Informacja historyczna<\/th>\n Znaczenie dla medycyny<\/th>\n Ciekawostka<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Karl Landsteiner<\/td>\n Austriacki lekarz i badacz pracuj\u0105cy w Wiedniu, kt\u00f3ry w 1900 roku odkry\u0142 podstawy uk\u0142adu ABO, a wyniki opublikowa\u0142 w 1901 roku.<\/td>\n Stworzy\u0142 naukow\u0105 podstaw\u0119 bezpiecznej transfuzji krwi i nowoczesnej immunohematologii.<\/td>\n Nagrod\u0119 Nobla za to odkrycie otrzyma\u0142 dopiero w 1930 roku, prawie trzy dekady po publikacji.<\/td>\n<\/tr>\n \n Uk\u0142ad ABO<\/td>\n Pierwotnie Landsteiner wyr\u00f3\u017cni\u0142 trzy grupy: A, B i C; grupa C zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej nazwana 0.<\/td>\n Pozwoli\u0142 przewidywa\u0107 zgodno\u015b\u0107 mi\u0119dzy dawc\u0105 a biorc\u0105 i ograniczy\u0107 \u015bmiertelne reakcje poprzetoczeniowe.<\/td>\n Grupa AB zosta\u0142a opisana w 1902 roku przez Alfreda von Decastello i Adriano Sturliego.<\/td>\n<\/tr>\n \n Wiede\u0144<\/td>\n Na prze\u0142omie XIX i XX wieku by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych o\u015brodk\u00f3w medycyny laboratoryjnej i patologii w Europie.<\/td>\n Zapewni\u0142 zaplecze instytucjonalne dla bada\u0144 \u0142\u0105cz\u0105cych klinik\u0119, chemi\u0119 biologiczn\u0105 i serologi\u0119.<\/td>\n Odkrycie grup krwi narodzi\u0142o si\u0119 nie na sali operacyjnej, lecz przede wszystkim w laboratorium.<\/td>\n<\/tr>\n \n Transfuzje przed 1901 rokiem<\/td>\n Stosowano je sporadycznie, g\u0142\u00f3wnie przy ci\u0119\u017ckich krwotokach, ale ich wyniki by\u0142y nieprzewidywalne.<\/td>\n Brak wiedzy o zgodno\u015bci biologicznej ogranicza\u0142 rozw\u00f3j chirurgii, po\u0142o\u017cnictwa i ratownictwa.<\/td>\n Niekt\u00f3re wcze\u015bniejsze sukcesy wynika\u0142y prawdopodobnie z przypadkowej zgodno\u015bci grup krwi.<\/td>\n<\/tr>\n \n Pr\u00f3ba zgodno\u015bci<\/td>\n Na pocz\u0105tku XX wieku zacz\u0119to bada\u0107 mieszanie krwinek i surowicy dawcy oraz biorcy przed transfuzj\u0105.<\/td>\n Przekszta\u0142ci\u0142a transfuzj\u0119 z ryzykownej procedury improwizowanej w dzia\u0142anie oparte na badaniu laboratoryjnym.<\/td>\n Reuben Ottenberg nale\u017ca\u0142 do lekarzy, kt\u00f3rzy wcze\u015bnie wprowadzali takie testy do praktyki szpitalnej.<\/td>\n<\/tr>\n \n Cytrynian sodu<\/td>\n W 1914 roku zacz\u0119to stosowa\u0107 go jako \u015brodek przeciwkrzepliwy, co u\u0142atwi\u0142o przechowywanie krwi.<\/td>\n Umo\u017cliwi\u0142 rozw\u00f3j po\u015brednich transfuzji i tworzenie podstaw bank\u00f3w krwi.<\/td>\n Rozwi\u0105zanie to okaza\u0142o si\u0119 szczeg\u00f3lnie wa\u017cne podczas I wojny \u015bwiatowej.<\/td>\n<\/tr>\n \n Czynnik Rh<\/td>\n Opisany w 1940 roku przez Landsteinera i Wienera, cho\u0107 historia nazwy i identyfikacji uk\u0142adu jest z\u0142o\u017cona.<\/td>\n Pozwoli\u0142 lepiej zabezpieczy\u0107 transfuzje i zrozumie\u0107 chorob\u0119 hemolityczn\u0105 p\u0142odu i noworodka.<\/td>\n Rh sta\u0142 si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych uk\u0142ad\u00f3w grupowych po ABO.<\/td>\n<\/tr>\n \n Znaczenie d\u0142ugofalowe<\/td>\n Odkrycie grup krwi wp\u0142yn\u0119\u0142o na transfuzjologi\u0119, chirurgi\u0119, po\u0142o\u017cnictwo, medycyn\u0119 wojskow\u0105 i diagnostyk\u0119.<\/td>\n Uratowa\u0142o miliony pacjent\u00f3w i sta\u0142o si\u0119 fundamentem nowoczesnej opieki szpitalnej.<\/td>\n Bez tej wiedzy trudno wyobrazi\u0107 sobie wsp\u00f3\u0142czesne operacje, intensywn\u0105 terapi\u0119 czy leczenie nowotwor\u00f3w.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Co zmieni\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki p\u00f3\u017aniejszym odkryciom?<\/h2>\n
Co dzi\u015b wiemy inaczej?<\/h2>\n
Wp\u0142yw odkrycia grup krwi na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 medycyn\u0119<\/h2>\n
Ciekawostki historyczno-medyczne<\/h2>\n
\n
FAQ<\/h2>\n
Kiedy Karl Landsteiner odkry\u0142 grupy krwi?<\/h3>\n
Jakie grupy krwi odkry\u0142 Landsteiner?<\/h3>\n
Dlaczego odkrycie grup krwi by\u0142o tak wa\u017cne?<\/h3>\n
Czy przed Landsteinerem wykonywano transfuzje krwi?<\/h3>\n
Czy odkrycie ABO od razu rozwi\u0105za\u0142o wszystkie problemy transfuzji?<\/h3>\n
Jaki zwi\u0105zek ma Landsteiner z czynnikiem Rh?<\/h3>\n
Czy odkrycie grup krwi mia\u0142o znaczenie poza transfuzjami?<\/h3>\n