{"id":1814,"date":"2026-08-18T11:39:30","date_gmt":"2026-08-18T11:39:30","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/"},"modified":"2026-08-18T11:39:30","modified_gmt":"2026-08-18T11:39:30","slug":"czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/","title":{"rendered":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?"},"content":{"rendered":"

Tak, cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony. Nie jest to narz\u0105d niezb\u0119dny do natychmiastowego podtrzymywania \u017cycia, tak jak serce, m\u00f3zg czy p\u0142uca, ale jego brak ma realne konsekwencje biologiczne i medyczne. \u015aledziona pe\u0142ni wa\u017cne funkcje w odporno\u015bci i filtrowaniu krwi, dlatego \u017cycie bez niej jest mo\u017cliwe, lecz nie jest fizjologicznie oboj\u0119tne. To w\u0142a\u015bnie sprawia, \u017ce odpowied\u017a na pozornie proste pytanie brzmi: tak, ale organizm p\u0142aci za to pewn\u0105 cen\u0119<\/strong>.<\/p>\n

Dlaczego cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony, mimo \u017ce jest ona wa\u017cnym narz\u0105dem?<\/h2>\n

\u015aledziona to narz\u0105d po\u0142o\u017cony w lewej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci jamy brzusznej, tu\u017c pod \u017cebrami. Nale\u017cy jednocze\u015bnie do uk\u0142adu odporno\u015bciowego i kr\u0105\u017cenia. Jej najprostsza definicja brzmi: to wyspecjalizowany \u201efiltr krwi\u201d, kt\u00f3ry pomaga usuwa\u0107 stare lub uszkodzone krwinki oraz wspiera organizm w rozpoznawaniu niekt\u00f3rych drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n

Mimo tej wa\u017cnej roli \u015bledziona nie jest jedynym miejscem wykonywania swoich zada\u0144. Cz\u0119\u015b\u0107 jej funkcji mog\u0105 cz\u0119\u015bciowo przej\u0105\u0107 inne narz\u0105dy i tkanki, przede wszystkim w\u0105troba, szpik kostny, w\u0119z\u0142y ch\u0142onne oraz rozproszona tkanka limfatyczna<\/strong>. Ta biologiczna \u201erezerwa\u201d sprawia, \u017ce po usuni\u0119ciu \u015bledziony, czyli po splenektomii<\/em>, cz\u0142owiek mo\u017ce nadal funkcjonowa\u0107, a nawet do\u017cy\u0107 p\u00f3\u017anej staro\u015bci.<\/p>\n

Nie oznacza to jednak, \u017ce organizm dzia\u0142a wtedy dok\u0142adnie tak samo jak wcze\u015bniej. Brak \u015bledziony zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na niekt\u00f3re ci\u0119\u017ckie zaka\u017cenia, zw\u0142aszcza wywo\u0142ane przez bakterie otoczkowe, takie jak Streptococcus pneumoniae<\/em>, Haemophilus influenzae<\/em> typu b czy Neisseria meningitidis<\/em>. To zjawisko jest dobrze potwierdzone w obserwacjach klinicznych i stanowi najwa\u017cniejsz\u0105 medyczn\u0105 konsekwencj\u0119 \u017cycia bez \u015bledziony.<\/p>\n

\u015aledzion\u0119 usuwa si\u0119 najcz\u0119\u015bciej z powodu urazu, niekt\u00f3rych chor\u00f3b krwi, wybranych nowotwor\u00f3w, p\u0119kni\u0119cia narz\u0105du lub rzadziej z przyczyn diagnostyczno-terapeutycznych. Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna stara si\u0119 jednak zachowa\u0107 j\u0105 zawsze, gdy to mo\u017cliwe, poniewa\u017c jej funkcje s\u0105 istotne i tylko cz\u0119\u015bciowo zast\u0119powalne.<\/p>\n

Co dok\u0142adnie robi \u015bledziona i dlaczego jej brak zmienia dzia\u0142anie organizmu?<\/h2>\n

\u015aledziona zbudowana jest g\u0142\u00f3wnie z dw\u00f3ch cz\u0119\u015bci funkcjonalnych: miazgii bia\u0142ej<\/strong> i miazgii czerwonej<\/strong>. Miazga bia\u0142a uczestniczy w odpowiedzi immunologicznej, a czerwona filtruje krew i usuwa stare krwinki czerwone. To po\u0142\u0105czenie funkcji odporno\u015bciowych i \u201eporz\u0105dkowych\u201d jest do\u015b\u0107 wyj\u0105tkowe.<\/p>\n

W miazdze bia\u0142ej znajduj\u0105 si\u0119 limfocyty, czyli kom\u00f3rki odporno\u015bciowe. Kontaktuj\u0105 si\u0119 tam z antygenami obecnymi we krwi, czyli z cz\u0105steczkami pochodz\u0105cymi od drobnoustroj\u00f3w. Dzi\u0119ki temu \u015bledziona pomaga szybko uruchomi\u0107 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 przeciw patogenom kr\u0105\u017c\u0105cym we krwi. Ma to szczeg\u00f3lne znaczenie w zwalczaniu bakterii posiadaj\u0105cych otoczk\u0119 polisacharydow\u0105, kt\u00f3re trudniej \u201euchwyci\u0107\u201d bez sprawnie dzia\u0142aj\u0105cej odpowiedzi humoralnej, czyli zale\u017cnej od przeciwcia\u0142.<\/p>\n

Z kolei miazga czerwona dzia\u0142a jak biologiczne sito. Przep\u0142ywaj\u0105ce przez ni\u0105 erytrocyty musz\u0105 przeciska\u0107 si\u0119 przez bardzo w\u0105skie przestrzenie. Stare, sztywne lub uszkodzone krwinki s\u0105 wtedy wychwytywane i usuwane przez makrofagi, czyli kom\u00f3rki \u201esprz\u0105taj\u0105ce\u201d uk\u0142adu odporno\u015bciowego. \u015aledziona pomaga te\u017c usuwa\u0107 z krwi niekt\u00f3re drobne zanieczyszczenia kom\u00f3rkowe i drobnoustroje.<\/p>\n

Po usuni\u0119ciu \u015bledziony ten system nie znika ca\u0142kowicie, ale staje si\u0119 mniej wydajny. W\u0105troba i szpik mog\u0105 przej\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144, lecz nie odtwarzaj\u0105 w pe\u0142ni wyspecjalizowanego mikro\u015brodowiska \u015bledziony. Dlatego w badaniach krwi po splenektomii cz\u0119sto obserwuje si\u0119 charakterystyczne zmiany, na przyk\u0142ad obecno\u015b\u0107 cia\u0142ek Howella-Jolly\u2019ego, czyli resztek j\u0105dra kom\u00f3rkowego w erytrocytach, kt\u00f3re normalnie \u015bledziona pomaga usuwa\u0107.<\/p>\n

\u015aledziona jako filtr krwi<\/h3>\n

Jedna z najbardziej uchwytnych funkcji \u015bledziony dotyczy jako\u015bci krwi. Narz\u0105d ten usuwa erytrocyty stare, uszkodzone lub nieprawid\u0142owo zbudowane. Ma to znaczenie zw\u0142aszcza w chorobach, w kt\u00f3rych czerwone krwinki s\u0105 kruche albo zdeformowane, jak niekt\u00f3re niedokrwisto\u015bci hemolityczne.<\/p>\n

Brak \u015bledziony mo\u017ce powodowa\u0107, \u017ce we krwi d\u0142u\u017cej utrzymuj\u0105 si\u0119 kom\u00f3rki, kt\u00f3re w zdrowej fizjologii zosta\u0142yby wychwycone. Nie zawsze prowadzi to do objaw\u00f3w, ale jest widoczne w diagnostyce laboratoryjnej i pomaga lekarzom rozpozna\u0107 stan po splenektomii lub upo\u015bledzenie funkcji \u015bledziony.<\/p>\n

Rola w odporno\u015bci: szczeg\u00f3lnie przeciw bakteriom otoczkowym<\/h3>\n

Najwa\u017cniejsza klinicznie rola \u015bledziony dotyczy odporno\u015bci. \u015aledziona uczestniczy w produkcji przeciwcia\u0142 i w usuwaniu z krwi drobnoustroj\u00f3w op\u0142aszczonych struktur\u0105 utrudniaj\u0105c\u0105 ich fagocytoz\u0119. Bakterie otoczkowe potrafi\u0105 lepiej \u201eukrywa\u0107 si\u0119\u201d przed uk\u0142adem odporno\u015bciowym, a \u015bledziona jest jednym z narz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re pomagaj\u0105 ten problem obej\u015b\u0107.<\/p>\n

Dlatego osoby bez \u015bledziony s\u0105 bardziej nara\u017cone na ci\u0119\u017ckie, gwa\u0142townie przebiegaj\u0105ce zaka\u017cenia krwi i opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych. Zjawisko to jest dobrze znane i opisane jako ci\u0119\u017cka infekcja po splenektomii, w literaturze angloj\u0119zycznej okre\u015blana skr\u00f3tem OPSI<\/em> od overwhelming post-splenectomy infection<\/em>. Jest to powik\u0142anie rzadkie, ale potencjalnie bardzo niebezpieczne.<\/p>\n

Magazyn kom\u00f3rek krwi i p\u0142ytek<\/h3>\n

\u015aledziona magazynuje cz\u0119\u015b\u0107 element\u00f3w morfotycznych krwi, zw\u0142aszcza p\u0142ytek krwi i pewnych populacji kom\u00f3rek odporno\u015bciowych. Po jej usuni\u0119ciu bywa obserwowany wzrost liczby p\u0142ytek krwi, czasem przej\u015bciowy, czasem bardziej utrwalony. To jeden z przyk\u0142ad\u00f3w, \u017ce \u015bledziona pe\u0142ni funkcj\u0119 nie tylko filtruj\u0105c\u0105, ale te\u017c regulacyjn\u0105.<\/p>\n

Nie oznacza to jednak, \u017ce jest ona g\u0142\u00f3wnym \u201ezbiornikiem\u201d krwi u cz\u0142owieka w takim stopniu jak u niekt\u00f3rych zwierz\u0105t. U ludzi ta funkcja jest mniej spektakularna ni\u017c np. u ssak\u00f3w nurkuj\u0105cych czy biegowych, kt\u00f3re potrafi\u0105 mobilizowa\u0107 zapasy erytrocyt\u00f3w bardziej dynamicznie.<\/p>\n

Czy bez \u015bledziony uk\u0142ad odporno\u015bciowy dzia\u0142a gorzej u ka\u017cdego tak samo?<\/h3>\n

Nie. Ryzyko nie jest identyczne u wszystkich. Znaczenie ma wiek, przyczyna utraty \u015bledziony, og\u00f3lny stan zdrowia, obecno\u015b\u0107 innych chor\u00f3b, a tak\u017ce to, czy \u015bledziona zosta\u0142a usuni\u0119ta ca\u0142kowicie, czy cz\u0119\u015bciowo. Szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe s\u0105 ma\u0142e dzieci, poniewa\u017c ich uk\u0142ad odporno\u015bciowy dopiero dojrzewa.<\/p>\n

Istniej\u0105 te\u017c sytuacje, w kt\u00f3rych \u015bledziona formalnie jest obecna, ale dzia\u0142a s\u0142abo. M\u00f3wi si\u0119 wtedy o hiposplenizmie<\/strong> lub asplenii czynno\u015bciowej<\/strong>. Tak dzieje si\u0119 mi\u0119dzy innymi u cz\u0119\u015bci os\u00f3b z anemi\u0105 sierpowat\u0105, u kt\u00f3rych wielokrotne zawa\u0142y \u015bledziony prowadz\u0105 do zaniku jej funkcji. Biologicznie mo\u017ce to mie\u0107 skutki zbli\u017cone do splenektomii chirurgicznej.<\/p>\n

Co wida\u0107 po usuni\u0119ciu \u015bledziony w badaniach?<\/h3>\n

Stan po splenektomii mo\u017cna cz\u0119sto rozpozna\u0107 po cechach laboratoryjnych. W rozmazie krwi bywaj\u0105 widoczne wspomniane cia\u0142ka Howella-Jolly\u2019ego, czasem tak\u017ce inne zmiany zwi\u0105zane z gorszym \u201eoczyszczaniem\u201d erytrocyt\u00f3w. Mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 zwi\u0119kszona liczba p\u0142ytek i \u0142agodna leukocytoza, czyli podwy\u017cszona liczba krwinek bia\u0142ych.<\/p>\n

To dobry przyk\u0142ad, jak anatomia przek\u0142ada si\u0119 na diagnostyk\u0119: brak jednego narz\u0105du zostawia \u015blad w mikroskopowym obrazie krwi. Takie obserwacje s\u0105 dobrze potwierdzone i od dawna wykorzystywane w hematologii oraz diagnostyce laboratoryjnej.<\/p>\n

Najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
Fakt<\/th>\nWyja\u015bnienie<\/th>\nCo m\u00f3wi nauka<\/th>\nCiekawostka<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony<\/td>\nInne narz\u0105dy cz\u0119\u015bciowo przejmuj\u0105 jej funkcje, zw\u0142aszcza w\u0105troba, szpik i w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/td>\nTo dobrze potwierdzony fakt kliniczny obserwowany od dziesi\u0119cioleci u pacjent\u00f3w po splenektomii<\/td>\nBrak \u015bledziony nie musi ogranicza\u0107 codziennego funkcjonowania, ale zmienia ryzyko zaka\u017ce\u0144<\/td>\n<\/tr>\n
\u015aledziona filtruje krew<\/td>\nUsuwa stare i uszkodzone erytrocyty oraz cz\u0119\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi<\/td>\nPotwierdzaj\u0105 to badania histologiczne, obserwacje laboratoryjne i zmiany widoczne po usuni\u0119ciu narz\u0105du<\/td>\nW rozmazie krwi po splenektomii mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 cia\u0142ka Howella-Jolly\u2019ego<\/td>\n<\/tr>\n
Najwi\u0119kszy problem dotyczy odporno\u015bci<\/td>\nBrak \u015bledziony os\u0142abia usuwanie bakterii otoczkowych i odpowied\u017a przeciwcia\u0142 zale\u017cn\u0105 od tego narz\u0105du<\/td>\nDane z obserwacji klinicznych i rejestr\u00f3w pacjent\u00f3w wskazuj\u0105 na zwi\u0119kszone ryzyko ci\u0119\u017ckich infekcji<\/td>\nRyzyko nie dotyczy wszystkich zaka\u017ce\u0144 jednakowo, lecz szczeg\u00f3lnie wybranych patogen\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
\u015aledziona nie zawsze musi by\u0107 usuni\u0119ta, by przesta\u0142a dzia\u0142a\u0107<\/td>\nW asplenii czynno\u015bciowej narz\u0105d jest obecny, ale jego funkcja jest znacznie ograniczona<\/td>\nOpisano to mi\u0119dzy innymi w chorobach hematologicznych, szczeg\u00f3lnie w anemii sierpowatej<\/td>\nTaka \u201eniewidzialna utrata\u201d funkcji mo\u017ce by\u0107 klinicznie r\u00f3wnie wa\u017cna jak operacyjne usuni\u0119cie \u015bledziony<\/td>\n<\/tr>\n
Po splenektomii zmienia si\u0119 obraz morfologii krwi<\/td>\nMo\u017ce wzrasta\u0107 liczba p\u0142ytek i pojawiaj\u0105 si\u0119 cechy gorszego oczyszczania erytrocyt\u00f3w<\/td>\nTo dobrze znane zjawisko wykorzystywane w diagnostyce laboratoryjnej i hematologii<\/td>\nMikroskopijny obraz krwi potrafi zdradzi\u0107, \u017ce organizm funkcjonuje bez \u015bledziony<\/td>\n<\/tr>\n
Nie ka\u017cda \u015bledziona dzia\u0142a tak samo<\/td>\nZnaczenie maj\u0105 wiek, choroby wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce, cz\u0119\u015bciowe zachowanie narz\u0105du i indywidualna odpowied\u017a immunologiczna<\/td>\nDost\u0119pne dane sugeruj\u0105 wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy pacjentami, zw\u0142aszcza mi\u0119dzy dzie\u0107mi a doros\u0142ymi<\/td>\nWsp\u00f3\u0142czesna chirurgia coraz cz\u0119\u015bciej d\u0105\u017cy do oszcz\u0119dzania \u015bledziony, je\u015bli jest to bezpieczne<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Wyj\u0105tki, ograniczenia i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami<\/h2>\n

Nie ka\u017cdy cz\u0142owiek bez \u015bledziony ma takie samo ryzyko powik\u0142a\u0144. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b organizm adaptuje si\u0119 stosunkowo dobrze, a codzienne funkcjonowanie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 znacz\u0105co od populacji og\u00f3lnej. U innych brak \u015bledziony ma wi\u0119ksze znaczenie, zw\u0142aszcza gdy wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 choroby obni\u017caj\u0105ce odporno\u015b\u0107, przewlek\u0142e schorzenia w\u0105troby, nowotwory hematologiczne lub intensywne leczenie immunosupresyjne.<\/p>\n

R\u00f3\u017cnice zale\u017c\u0105 r\u00f3wnie\u017c od wieku. Dzieci, szczeg\u00f3lnie m\u0142odsze, s\u0105 bardziej podatne na ci\u0119\u017ckie zaka\u017cenia po utracie \u015bledziony. U doros\u0142ych zagro\u017cenie tak\u017ce istnieje, ale jego profil mo\u017ce by\u0107 inny. Znaczenie ma te\u017c przyczyna usuni\u0119cia \u015bledziony: uraz u wcze\u015bniej zdrowej osoby to nie to samo co splenektomia w przebiegu choroby krwi lub nowotworu.<\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107 o jeszcze jednym ograniczeniu: wi\u0119kszo\u015b\u0107 wiedzy o \u017cyciu bez \u015bledziony pochodzi z bada\u0144 obserwacyjnych, rejestr\u00f3w klinicznych oraz d\u0142ugoletnich do\u015bwiadcze\u0144 medycznych, a nie z randomizowanych bada\u0144 klinicznych. W praktyce trudno by\u0142oby prowadzi\u0107 takie badania z powod\u00f3w etycznych. Dlatego cz\u0119\u015b\u0107 zalece\u0144 i ocen ryzyka opiera si\u0119 na bardzo solidnej obserwacji klinicznej, ale nie zawsze na modelu eksperymentalnym najwy\u017cszego poziomu.<\/p>\n

Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
    \n
  • Mit: bez \u015bledziony nie da si\u0119 prze\u017cy\u0107.<\/strong> To nieprawda. Mo\u017cna \u017cy\u0107 bez \u015bledziony, cho\u0107 nie jest to stan ca\u0142kowicie oboj\u0119tny dla organizmu.<\/li>\n
  • Mit: \u015bledziona jest narz\u0105dem zb\u0119dnym.<\/strong> To uproszczenie. Nie jest niezb\u0119dna do natychmiastowego prze\u017cycia, ale pe\u0142ni wa\u017cne funkcje odporno\u015bciowe i hematologiczne.<\/li>\n
  • Mit: po usuni\u0119ciu \u015bledziony cz\u0142owiek zawsze ci\u0119\u017cko choruje.<\/strong> Nie. Wiele os\u00f3b funkcjonuje dobrze, ale ryzyko wybranych infekcji jest zwi\u0119kszone.<\/li>\n
  • Mit: je\u015bli \u015bledziona jest na miejscu, to na pewno dzia\u0142a prawid\u0142owo.<\/strong> Nie zawsze. Istnieje asplenia czynno\u015bciowa, czyli sytuacja, gdy narz\u0105d jest obecny anatomicznie, ale dzia\u0142a s\u0142abo.<\/li>\n
  • Mit: \u015bledziona odpowiada tylko za magazynowanie krwi.<\/strong> To tylko fragment jej roli. Kluczowe s\u0105 filtracja krwi i udzia\u0142 w odpowiedzi immunologicznej.<\/li>\n
  • Mit: brak \u015bledziony da si\u0119 rozpozna\u0107 po samopoczuciu.<\/strong> Niekoniecznie. Cz\u0119\u015b\u0107 skutk\u00f3w jest widoczna dopiero w badaniach laboratoryjnych lub ujawnia si\u0119 dopiero podczas infekcji.<\/li>\n<\/ul>\n

    Jak lekarze i naukowcy odkrywali funkcje \u015bledziony?<\/h2>\n

    Przez wiele stuleci \u015bledziona by\u0142a narz\u0105dem zagadkowym. W medycynie staro\u017cytnej i \u015bredniowiecznej przypisywano jej rozmaite role, cz\u0119sto zwi\u0105zane z teori\u0105 humor\u00f3w, kt\u00f3ra z dzisiejszej perspektywy nie ma warto\u015bci naukowej. Dopiero rozw\u00f3j anatomii sekcyjnej, mikroskopii oraz fizjologii do\u015bwiadczalnej pozwoli\u0142 zrozumie\u0107, \u017ce \u015bledziona ma zwi\u0105zek z krwi\u0105 i odporno\u015bci\u0105.<\/p>\n

    W XIX i XX wieku istotne znaczenie mia\u0142y obserwacje pacjent\u00f3w po urazach oraz po splenektomii wykonywanej z przyczyn chirurgicznych i hematologicznych. Lekarze zauwa\u017cyli, \u017ce u os\u00f3b bez \u015bledziony zmienia si\u0119 obraz krwi i ro\u015bnie ryzyko niekt\u00f3rych zaka\u017ce\u0144. To by\u0142y najpierw obserwacje kliniczne, p\u00f3\u017aniej wspierane przez badania histopatologiczne i immunologiczne.<\/p>\n

    Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie \u015bledzion\u0119 bada si\u0119 na kilku poziomach. Po pierwsze, w badaniach klinicznych obserwacyjnych analizuje si\u0119 losy pacjent\u00f3w po splenektomii i po urazach \u015bledziony. Po drugie, w diagnostyce laboratoryjnej ocenia si\u0119 markery po\u015brednio \u015bwiadcz\u0105ce o jej funkcji, jak obraz rozmazu krwi. Po trzecie, badania eksperymentalne i na zwierz\u0119tach pomagaj\u0105 wyja\u015bni\u0107 mechanizmy immunologiczne, cho\u0107 ich wynik\u00f3w nie mo\u017cna automatycznie przenosi\u0107 na cz\u0142owieka.<\/p>\n

    Du\u017ce znaczenie mia\u0142o te\u017c wprowadzenie nowoczesnych metod obrazowania, takich jak ultrasonografia, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny, kt\u00f3re pozwoli\u0142y lepiej rozumie\u0107 urazy \u015bledziony i cz\u0119\u015bciej podejmowa\u0107 pr\u00f3by jej zachowania. To zmieni\u0142o praktyk\u0119 chirurgiczn\u0105: dawniej \u015bledzion\u0119 usuwano cz\u0119\u015bciej, dzi\u015b cz\u0119\u015bciej pr\u00f3buje si\u0119 j\u0105 oszcz\u0119dza\u0107.<\/p>\n

    Ciekawostki o \u017cyciu bez \u015bledziony<\/h2>\n
      \n
    • \u015aledziona jest najwi\u0119kszym narz\u0105dem limfatycznym cz\u0142owieka.<\/li>\n
    • Po jej usuni\u0119ciu w rozmazie krwi mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 cia\u0142ka Howella-Jolly\u2019ego, kt\u00f3re dla diagnosty s\u0105 wa\u017cn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105.<\/li>\n
    • Niekt\u00f3rzy ludzie maj\u0105 dodatkowe ma\u0142e fragmenty \u015bledziony, tzw. \u015bledzionki dodatkowe, kt\u00f3re mog\u0105 cz\u0119\u015bciowo zachowa\u0107 funkcj\u0119 tkanki \u015bledzionowej.<\/li>\n
    • Asplenia nie zawsze jest wynikiem operacji; mo\u017ce by\u0107 te\u017c wrodzona albo czynno\u015bciowa.<\/li>\n
    • Wsp\u00f3\u0142czesna chirurgia urazowa cz\u0119\u015bciej ni\u017c dawniej stara si\u0119 zachowa\u0107 \u015bledzion\u0119, je\u015bli stan pacjenta na to pozwala.<\/li>\n
    • \u015aledziona i w\u0105troba wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 w usuwaniu starych erytrocyt\u00f3w, ale robi\u0105 to w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b i z r\u00f3\u017cn\u0105 wydajno\u015bci\u0105.<\/li>\n
    • U cz\u0119\u015bci os\u00f3b po splenektomii liczba p\u0142ytek krwi wzrasta, co pokazuje, \u017ce \u015bledziona uczestniczy tak\u017ce w ich \u201esekwestracji\u201d, czyli czasowym zatrzymywaniu.<\/li>\n
    • Niekt\u00f3re choroby krwi prowadz\u0105 do powi\u0119kszenia \u015bledziony, a sama \u015bledziona mo\u017ce wtedy nasila\u0107 niszczenie kom\u00f3rek krwi.<\/li>\n<\/ul>\n

      FAQ<\/h2>\n

      Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony przez ca\u0142e \u017cycie?<\/h3>\n

      Tak. Jest to mo\u017cliwe i dobrze udokumentowane klinicznie. Brak \u015bledziony wi\u0105\u017ce si\u0119 jednak ze zmienionym profilem odporno\u015bci i zwi\u0119kszonym ryzykiem niekt\u00f3rych ci\u0119\u017ckich infekcji.<\/p>\n

      Czy \u015bledziona jest narz\u0105dem niezb\u0119dnym?<\/h3>\n

      Nie jest niezb\u0119dna do natychmiastowego podtrzymywania \u017cycia, ale jest wa\u017cna dla prawid\u0142owego dzia\u0142ania uk\u0142adu odporno\u015bciowego i filtracji krwi. Dlatego medycyna traktuje j\u0105 jako narz\u0105d cenny, a nie zb\u0119dny.<\/p>\n

      Co przejmuje funkcj\u0119 \u015bledziony po jej usuni\u0119ciu?<\/h3>\n

      Cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 przejmuj\u0105 przede wszystkim w\u0105troba, szpik kostny, w\u0119z\u0142y ch\u0142onne i inne elementy uk\u0142adu siateczkowo-\u015br\u00f3db\u0142onkowego. Ich zdolno\u015b\u0107 kompensacji jest jednak tylko cz\u0119\u015bciowa.<\/p>\n

      Dlaczego brak \u015bledziony zwi\u0119ksza ryzyko zaka\u017ce\u0144?<\/h3>\n

      Bo \u015bledziona pomaga wychwytywa\u0107 drobnoustroje kr\u0105\u017c\u0105ce we krwi i umo\u017cliwia sprawniejsz\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105, zw\u0142aszcza wobec bakterii otoczkowych. Bez niej ten mechanizm dzia\u0142a mniej skutecznie.<\/p>\n

      Czy mo\u017cna nie mie\u0107 \u015bledziony i o tym nie wiedzie\u0107?<\/h3>\n

      Po operacyjnym usuni\u0119ciu oczywi\u015bcie trudno tego nie wiedzie\u0107, ale mo\u017cna mie\u0107 znacznie os\u0142abion\u0105 funkcj\u0119 \u015bledziony bez jej anatomicznego braku. Taka asplenia czynno\u015bciowa bywa wykrywana dopiero w diagnostyce choroby podstawowej lub po analizie bada\u0144 krwi.<\/p>\n

      Czy usuni\u0119cie \u015bledziony zmienia wyniki morfologii?<\/h3>\n

      Tak, mo\u017ce je zmienia\u0107. Typowe s\u0105 pewne cechy w rozmazie krwi oraz wzrost liczby p\u0142ytek krwi. To efekt utraty funkcji filtracyjnej i magazynuj\u0105cej tego narz\u0105du.<\/p>\n

      Czy ka\u017cda osoba bez \u015bledziony ma takie samo ryzyko powik\u0142a\u0144?<\/h3>\n

      Nie. Ryzyko zale\u017cy od wieku, przyczyny utraty \u015bledziony, obecno\u015bci innych chor\u00f3b oraz indywidualnych cech uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Dost\u0119pne dane sugeruj\u0105 du\u017ce zr\u00f3\u017cnicowanie mi\u0119dzy pacjentami.<\/p>\n

      Dlaczego dawniej \u015bledzion\u0119 usuwano cz\u0119\u015bciej ni\u017c dzi\u015b?<\/h3>\n

      Mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce rozw\u00f3j diagnostyki obrazowej i nowoczesnej chirurgii pozwoli\u0142 lepiej ocenia\u0107 urazy oraz cz\u0119\u015bciej zachowywa\u0107 narz\u0105d. Obecnie wiadomo te\u017c lepiej ni\u017c kiedy\u015b, jakie d\u0142ugoterminowe znaczenie ma \u015bledziona dla odporno\u015bci.<\/p>\n

      Odpowied\u017a na pytanie \u201eczy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?\u201d jest wi\u0119c jednoznaczna, ale niepe\u0142na bez kontekstu. Tak, mo\u017ce<\/strong> \u2014 poniewa\u017c organizm ma pewne mechanizmy kompensacyjne i inne narz\u0105dy cz\u0119\u015bciowo przejmuj\u0105 zadania \u015bledziony. Jednocze\u015bnie brak tego narz\u0105du zmienia fizjologi\u0119 krwi i odporno\u015bci, co najlepiej pokazuje, \u017ce w biologii cz\u0142owieka \u201emo\u017cna \u017cy\u0107 bez\u201d nie znaczy \u201eto samo co z nim\u201d. To w\u0142a\u015bnie czyni \u015bledzion\u0119 jednym z najbardziej niedocenianych narz\u0105d\u00f3w ludzkiego cia\u0142a.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Tak, cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony. Nie jest to narz\u0105d niezb\u0119dny do natychmiastowego podtrzymywania \u017cycia, tak jak serce, m\u00f3zg czy p\u0142uca, ale jego brak ma realne konsekwencje biologiczne i medyczne.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1813,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[324],"tags":[603,602,604],"class_list":["post-1814","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","tag-funkcje-odpornosciowe","tag-sledziona","tag-usuniecie-sledziony"],"yoast_head":"\nCzy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tak, cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony. Nie jest to narz\u0105d niezb\u0119dny do natychmiastowego podtrzymywania \u017cycia, tak jak serce, m\u00f3zg czy p\u0142uca, ale jego brak ma realne konsekwencje biologiczne i medyczne.…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-18T11:39:30+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"13 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"headline\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?\",\"datePublished\":\"2026-08-18T11:39:30+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/\"},\"wordCount\":2649,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-130.webp\",\"keywords\":[\"funkcje odporno\u015bciowe\",\"\u015bledziona\",\"usuni\u0119cie \u015bledziony\"],\"articleSection\":[\"Ciekawostki\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/\",\"name\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-130.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-18T11:39:30+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-130.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-130.webp\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/18\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\",\"name\":\"\u015awiat lekarzy\",\"description\":\"portal dla lekarzy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy","og_description":"Tak, cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony. Nie jest to narz\u0105d niezb\u0119dny do natychmiastowego podtrzymywania \u017cycia, tak jak serce, m\u00f3zg czy p\u0142uca, ale jego brak ma realne konsekwencje biologiczne i medyczne.…","og_url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/","og_site_name":"\u015awiat lekarzy","article_published_time":"2026-08-18T11:39:30+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"13 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"headline":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?","datePublished":"2026-08-18T11:39:30+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/"},"wordCount":2649,"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-130.webp","keywords":["funkcje odporno\u015bciowe","\u015bledziona","usuni\u0119cie \u015bledziony"],"articleSection":["Ciekawostki"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/","name":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony? - \u015awiat lekarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-130.webp","datePublished":"2026-08-18T11:39:30+00:00","author":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-130.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-130.webp","width":1024,"height":1024,"caption":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/18\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-sledziony\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez \u015bledziony?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/","name":"\u015awiat lekarzy","description":"portal dla lekarzy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/swiatlekarzy.pl"],"url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1814","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1814"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1814\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}