Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w to przewlek\u0142a choroba narz\u0105du ruchu, w kt\u00f3rej dochodzi do stopniowego uszkadzania ca\u0142ego stawu, a nie tylko samej chrz\u0105stki. Jest najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 b\u00f3lu staw\u00f3w i ograniczenia sprawno\u015bci u os\u00f3b doros\u0142ych, zw\u0142aszcza w starszym wieku. Nie jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105 ani autoimmunologiczn\u0105, cho\u0107 jej objawy mog\u0105 przypomina\u0107 inne schorzenia reumatologiczne. Dla wielu chorych oznacza b\u00f3l podczas chodzenia, wstawania, chwytania przedmiot\u00f3w czy wchodzenia po schodach, ale nasilenie dolegliwo\u015bci bywa bardzo r\u00f3\u017cne i nie zawsze odpowiada zmianom widocznym w badaniach obrazowych.<\/p>\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w<\/strong>, nazywana te\u017c osteoartroz\u0105<\/em>, osteoarthritis<\/em> lub starszym okre\u015bleniem artroza<\/em>, nale\u017cy do grupy chor\u00f3b zwyrodnieniowych uk\u0142adu ruchu. Dotyczy przede wszystkim staw\u00f3w kolanowych, biodrowych, staw\u00f3w r\u0105k, kr\u0119gos\u0142upa oraz staw\u00f3w st\u00f3p, ale mo\u017ce obejmowa\u0107 tak\u017ce inne lokalizacje.<\/p>\n Nie jest to wy\u0142\u0105cznie \u201estarcie chrz\u0105stki\u201d. Wsp\u00f3\u0142czesna wiedza medyczna pokazuje, \u017ce choroba obejmuje ca\u0142y narz\u0105d stawowy<\/strong>: chrz\u0105stk\u0119 stawow\u0105, ko\u015b\u0107 podchrz\u0119stn\u0105, b\u0142on\u0119 maziow\u0105, wi\u0119zad\u0142a, torebk\u0119 stawow\u0105 i mi\u0119\u015bnie otaczaj\u0105ce staw. W przebiegu choroby dochodzi do zaburzenia r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy procesami uszkodzenia i naprawy tkanek. Skutkiem s\u0105 b\u00f3l, sztywno\u015b\u0107, ograniczenie ruchomo\u015bci, a z czasem deformacja stawu i pogorszenie sprawno\u015bci.<\/p>\n Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w mo\u017ce mie\u0107 posta\u0107 pierwotn\u0105<\/strong>, gdy nie udaje si\u0119 wskaza\u0107 jednej uchwytnej przyczyny, albo wt\u00f3rn\u0105<\/strong>, gdy rozwija si\u0119 na tle urazu, wady budowy stawu, przebytego zapalenia, choroby metabolicznej czy przeci\u0105\u017cenia. Jest to choroba przewlek\u0142a i zwykle post\u0119puj\u0105ca, cho\u0107 tempo progresji jest indywidualne.<\/p>\n To wa\u017cne rozr\u00f3\u017cnienie: b\u00f3l stawu jest objawem, a nie rozpoznaniem<\/strong>. Samo wyst\u0119powanie b\u00f3lu, trzeszcze\u0144 czy \u201estrzelania\u201d w stawie nie potwierdza choroby zwyrodnieniowej, poniewa\u017c podobne dolegliwo\u015bci wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce w zapalnych chorobach staw\u00f3w, przeci\u0105\u017ceniach \u015bci\u0119gien, urazach, dnie moczanowej czy chorobach kr\u0119gos\u0142upa.<\/p>\n Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w nie ma jednej przyczyny. Najcz\u0119\u015bciej rozwija si\u0119 w wyniku wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania obci\u0105\u017ce\u0144 mechanicznych, wieku, predyspozycji osobniczych i proces\u00f3w biologicznych zachodz\u0105cych w tkankach stawu. Potwierdzone naukowo znaczenie maj\u0105 zw\u0142aszcza przeci\u0105\u017cenie stawu, przebyte urazy, oty\u0142o\u015b\u0107 oraz niekt\u00f3re wady budowy.<\/p>\n Mechanizm rozwoju choroby obejmuje mikrouszkodzenia chrz\u0105stki, zaburzenia sk\u0142adu mazi stawowej, zmiany w ko\u015bci pod chrz\u0105stk\u0105 oraz wt\u00f3rny stan zapalny o ma\u0142ym nasileniu. Nie jest to typowe zapalenie jak w reumatoidalnym zapaleniu staw\u00f3w, ale mediatory zapalne r\u00f3wnie\u017c bior\u0105 udzia\u0142 w nasilaniu b\u00f3lu i uszkodzenia tkanek.<\/p>\n Czynnik ryzyka nie jest tym samym co bezpo\u015brednia przyczyna.<\/strong> Na przyk\u0142ad oty\u0142o\u015b\u0107 zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo rozwoju choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w, ale nie oznacza, \u017ce ka\u017cda osoba z oty\u0142o\u015bci\u0105 zachoruje ani \u017ce u szczup\u0142ej osoby choroba si\u0119 nie rozwinie.<\/p>\n Najbardziej typowym objawem jest b\u00f3l stawu zale\u017cny od ruchu i obci\u0105\u017cenia<\/strong>. Cz\u0119sto pojawia si\u0119 podczas chodzenia, wstawania, wchodzenia po schodach, d\u0142u\u017cszego stania lub u\u017cywania r\u0105k. W pocz\u0105tkowym okresie b\u00f3l zwykle ust\u0119puje po odpoczynku, a z czasem mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 cz\u0119\u015bciej i d\u0142u\u017cej.<\/p>\n Do typowych objaw\u00f3w nale\u017c\u0105 tak\u017ce:<\/p>\n Wczesne objawy bywaj\u0105 sk\u0105pe i nieswoiste. Niekt\u00f3re osoby odczuwaj\u0105 dyskomfort dopiero po wi\u0119kszym wysi\u0142ku. U innych zmiany radiologiczne s\u0105 znaczne, a dolegliwo\u015bci niewielkie. To oznacza, \u017ce obraz RTG nie zawsze odzwierciedla nat\u0119\u017cenie b\u00f3lu.<\/p>\n W p\u00f3\u017aniejszym okresie mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 deformacje stawu, przykurcze, wyra\u017ane ograniczenie chodu, problemy z codziennymi czynno\u015bciami, zaburzenia snu z powodu b\u00f3lu oraz pogorszenie nastroju. W chorobie zwyrodnieniowej r\u0105k mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 guzki kostne palc\u00f3w.<\/p>\n Podobne objawy wyst\u0119puj\u0105 w wielu innych chorobach, dlatego same dolegliwo\u015bci nie wystarczaj\u0105 do rozpoznania.<\/p>\n Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w ma zwykle przebieg przewlek\u0142y i post\u0119puj\u0105cy<\/strong>, ale nie zawsze w spos\u00f3b r\u00f3wnomierny. U cz\u0119\u015bci chorych przez lata dominuje niewielki b\u00f3l i okresowe zaostrzenia. U innych post\u0119p jest szybszy i w ci\u0105gu kilku lat dochodzi do istotnego ograniczenia sprawno\u015bci.<\/p>\n Niekt\u00f3re stawy s\u0105 nara\u017cone szczeg\u00f3lnie. Zwyrodnienie kolana mo\u017ce utrudnia\u0107 chodzenie i wstawanie, choroba biodra powoduje b\u00f3l pachwiny i kulawizn\u0119, a zmiany w d\u0142oniach zaburzaj\u0105 chwyt i precyzyjne ruchy. Zwyrodnienie kr\u0119gos\u0142upa jest poj\u0119ciem szerokim i nie ka\u017cdy b\u00f3l plec\u00f3w oznacza w\u0142a\u015bnie t\u0119 chorob\u0119.<\/p>\n W praktyce klinicznej stosuje si\u0119 r\u00f3\u017cne skale nasilenia zmian, zw\u0142aszcza w badaniach obrazowych, ale stopie\u0144 radiologiczny nie zawsze dobrze przewiduje b\u00f3l ani ograniczenia dnia codziennego.<\/p>\n Rozpoznanie opiera si\u0119 przede wszystkim na wywiadzie, badaniu fizykalnym i ocenie charakteru dolegliwo\u015bci<\/strong>. Lekarz bierze pod uwag\u0119 miejsce b\u00f3lu, zwi\u0105zek z ruchem, czas trwania sztywno\u015bci, przebyte urazy, choroby towarzysz\u0105ce i wp\u0142yw objaw\u00f3w na codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n W badaniu przedmiotowym ocenia si\u0119 bolesno\u015b\u0107, zakres ruchu, obecno\u015b\u0107 wysi\u0119ku, trzeszcze\u0144, deformacji i chodu. W typowych przypadkach, zw\u0142aszcza przy zaj\u0119ciu r\u0105k, kolan lub bioder, rozpoznanie bywa mo\u017cliwe na podstawie obrazu klinicznego.<\/p>\n Badania obrazowe<\/strong> maj\u0105 znaczenie pomocnicze:<\/p>\n Badania laboratoryjne zwykle nie potwierdzaj\u0105 choroby zwyrodnieniowej, ale s\u0105 przydatne w diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej<\/strong>. Prawid\u0142owe wyniki marker\u00f3w zapalnych nie wykluczaj\u0105 innych chor\u00f3b, a niewielkie odchylenia nie musz\u0105 oznacza\u0107 aktywnego zapalenia. Czasem wykonuje si\u0119 badanie p\u0142ynu stawowego, zw\u0142aszcza gdy staw jest wyra\u017anie obrz\u0119kni\u0119ty i trzeba wykluczy\u0107 infekcj\u0119 lub dn\u0119 moczanow\u0105.<\/p>\n Do chor\u00f3b uwzgl\u0119dnianych w diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej nale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n Nie zaleca si\u0119 bada\u0144 przesiewowych ca\u0142ej populacji bez objaw\u00f3w. Decyzja o wykonaniu bada\u0144 zale\u017cy od obrazu klinicznego, wieku, lokalizacji dolegliwo\u015bci i podejrzenia innych chor\u00f3b.<\/p>\n Leczenie choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w ma na celu zmniejszenie b\u00f3lu, popraw\u0119 funkcji i spowolnienie utraty sprawno\u015bci<\/strong>. Obecnie nie ma jednej terapii, kt\u00f3ra odwraca\u0142aby wszystkie zmiany zwyrodnieniowe. Wyb\u00f3r post\u0119powania zale\u017cy od zaj\u0119tego stawu, nasilenia objaw\u00f3w, wieku, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, przeciwwskaza\u0144 i decyzji personelu medycznego.<\/p>\n Podstaw\u0119 post\u0119powania stanowi\u0105 metody niefarmakologiczne:<\/p>\n W leczeniu farmakologicznym stosuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie leki przeciwb\u00f3lowe i przeciwzapalne, najcz\u0119\u015bciej:<\/p>\n Niesteroidowe leki przeciwzapalne mog\u0105 zmniejsza\u0107 b\u00f3l, ale nie s\u0105 oboj\u0119tne dla zdrowia. Najwa\u017cniejsze ograniczenia to ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ze strony przewodu pokarmowego, nerek i uk\u0142adu sercowo-naczyniowego. Dlatego dob\u00f3r leczenia wymaga indywidualnej oceny medycznej.<\/p>\n W wybranych przypadkach stosuje si\u0119 iniekcje dostawowe glikokortykosteroid\u00f3w<\/strong>, zwykle przy zaostrzeniu b\u00f3lu z wysi\u0119kiem i cechami miejscowego stanu zapalnego. Dzia\u0142aj\u0105 objawowo i czasowo. W odniesieniu do innych iniekcji dostawowych, takich jak kwas hialuronowy, zalecenia mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy krajami i towarzystwami naukowymi, a jako\u015b\u0107 dowod\u00f3w nie zawsze jest wysoka.<\/p>\n Niekt\u00f3re preparaty okre\u015blane jako \u201echondroprotekcyjne\u201d s\u0105 szeroko stosowane, ale wyniki bada\u0144 s\u0105 niesp\u00f3jne. Nie wiadomo jednoznacznie, u kt\u00f3rych chorych przynosz\u0105 istotn\u0105 korzy\u015b\u0107 kliniczn\u0105. Suplementy diety nie powinny zast\u0119powa\u0107 leczenia opartego na dowodach.<\/p>\n Leczenie operacyjne<\/strong> rozwa\u017ca si\u0119 wtedy, gdy b\u00f3l i niesprawno\u015b\u0107 utrzymuj\u0105 si\u0119 mimo odpowiednio prowadzonego leczenia zachowawczego. Najwa\u017cniejsz\u0105 metod\u0105 jest endoprotezoplastyka<\/strong>, czyli wymiana stawu, najcz\u0119\u015bciej biodrowego lub kolanowego. Zabieg mo\u017ce istotnie poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia, ale jest operacj\u0105 z mo\u017cliwymi powik\u0142aniami, takimi jak infekcja, zakrzepica, zwichni\u0119cie protezy czy konieczno\u015b\u0107 rewizji w przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Skuteczno\u015b\u0107 leczenia monitoruje si\u0119 przez ocen\u0119 b\u00f3lu, sprawno\u015bci, jako\u015bci \u017cycia, tolerancji wysi\u0142ku oraz bezpiecze\u0144stwa stosowanych lek\u00f3w. U os\u00f3b przyjmuj\u0105cych leki przeciwzapalne mo\u017ce by\u0107 potrzebna kontrola funkcji nerek, ci\u015bnienia t\u0119tniczego lub dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ze strony przewodu pokarmowego.<\/p>\n Najcz\u0119stsze konsekwencje choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w to:<\/p>\n Po\u015brednio choroba mo\u017ce sprzyja\u0107 przyrostowi masy cia\u0142a, izolacji spo\u0142ecznej i rezygnacji z pracy zawodowej lub opieki nad bliskimi. U senior\u00f3w wp\u0142ywa na ryzyko niesamodzielno\u015bci. Sama choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w nie jest nowotworem ani chorob\u0105 zaka\u017an\u0105, ale jej skutki funkcjonalne mog\u0105 by\u0107 bardzo powa\u017cne.<\/p>\n Rokowanie zale\u017cy od lokalizacji zmian, wieku, masy cia\u0142a, si\u0142y mi\u0119\u015bniowej, stopnia uszkodzenia stawu, obecno\u015bci deformacji, uraz\u00f3w, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i dost\u0119pu do rehabilitacji. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b mo\u017cliwe jest wieloletnie utrzymanie dobrej sprawno\u015bci przy w\u0142a\u015bciwym leczeniu objawowym i regularnym ruchu. U innych dochodzi do progresji i potrzeby leczenia operacyjnego.<\/p>\n Nie wszystkim przypadkom choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w mo\u017cna zapobiec, ale wiele dzia\u0142a\u0144 zmniejsza ryzyko lub op\u00f3\u017ania rozw\u00f3j objaw\u00f3w. Najlepiej udokumentowane znaczenie maj\u0105:<\/p>\n Profilaktyka wt\u00f3rna, czyli dzia\u0142ania po pojawieniu si\u0119 choroby, polega przede wszystkim na utrzymaniu ruchomo\u015bci, kontroli b\u00f3lu, unikaniu d\u0142ugich okres\u00f3w bezruchu i regularnej ocenie sprawno\u015bci. Wbrew obawom wielu chorych, rozs\u0105dnie dobrany ruch zwykle pomaga, a nie szkodzi.<\/p>\n U dzieci choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w wyst\u0119puje rzadko i wymaga poszukiwania przyczyn wt\u00f3rnych, takich jak wady rozwojowe, urazy lub choroby metaboliczne. U kobiet w ci\u0105\u017cy i os\u00f3b starszych dob\u00f3r lek\u00f3w przeciwb\u00f3lowych wymaga szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci. U senior\u00f3w wi\u0119ksze znaczenie ma te\u017c ryzyko upadk\u00f3w i wielochorobowo\u015b\u0107.<\/p>\n Cho\u0107 typowa choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w zwykle rozwija si\u0119 stopniowo, niekt\u00f3re objawy wymagaj\u0105 pilnej oceny medycznej, poniewa\u017c mog\u0105 wskazywa\u0107 na inn\u0105, gro\u017aniejsz\u0105 przyczyn\u0119:<\/p>\n Takie objawy mog\u0105 sugerowa\u0107 z\u0142amanie, septyczne zapalenie stawu, ostry napad dny moczanowej, ucisk struktur nerwowych albo inne stany wymagaj\u0105ce szybkiej diagnostyki.<\/p>\n Mit 1: choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w to po prostu normalna staro\u015b\u0107.<\/strong> Mit 2: je\u015bli staw boli, trzeba go oszcz\u0119dza\u0107 i jak najmniej rusza\u0107.<\/strong> Mit 3: zdj\u0119cie RTG dok\u0142adnie pokazuje, jak bardzo b\u0119dzie bole\u0107.<\/strong> Mit 4: ka\u017cdy \u201etrzask\u201d lub \u201estrzelanie\u201d w stawie oznacza zwyrodnienie.<\/strong> Mit 5: suplementy odbudowuj\u0105 chrz\u0105stk\u0119 i zast\u0119puj\u0105 leczenie.<\/strong> Jest to odr\u0119bna jednostka chorobowa ni\u017c zapalne choroby reumatyczne, takie jak reumatoidalne zapalenie staw\u00f3w. W jej przebiegu mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 miejscowe procesy zapalne o ma\u0142ym nasileniu, ale mechanizm choroby jest inny i leczenie r\u00f3wnie\u017c si\u0119 r\u00f3\u017cni.<\/p>\n Obecnie nie ma leczenia, kt\u00f3re niezawodnie cofa\u0142oby wszystkie zmiany zwyrodnieniowe. Mo\u017cna jednak skutecznie \u0142agodzi\u0107 b\u00f3l, poprawia\u0107 sprawno\u015b\u0107 i u cz\u0119\u015bci chorych na d\u0142ugo op\u00f3\u017ani\u0107 potrzeb\u0119 operacji.<\/p>\n U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b umiarkowana, dobrze dobrana aktywno\u015b\u0107 fizyczna dzia\u0142a korzystnie. Wzmacnia mi\u0119\u015bnie, poprawia stabilizacj\u0119 stawu i zmniejsza b\u00f3l. Szkodliwe mog\u0105 by\u0107 natomiast przewlek\u0142e przeci\u0105\u017cenia, powtarzalne urazy i \u017ale dobrany trening.<\/p>\n Nie. Podobne objawy mog\u0105 dawa\u0107 urazy, zapalenia, choroby kaletek, \u015bci\u0119gien, dna moczanowa, a nawet schorzenia kr\u0119gos\u0142upa. Rozpoznanie wymaga oceny medycznej, a nie opiera si\u0119 na jednym objawie.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze jest po\u0142\u0105czenie wywiadu i badania lekarskiego. RTG jest najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanym badaniem obrazowym, ale nie zawsze jest konieczne na pocz\u0105tku i nie zawsze wyja\u015bnia nat\u0119\u017cenie b\u00f3lu. Rezonans wykonuje si\u0119 zwykle tylko w wybranych sytuacjach.<\/p>\n Najsilniej udokumentowany zwi\u0105zek dotyczy kolan, ale nadmierna masa cia\u0142a wp\u0142ywa tak\u017ce na biodra, stopy i og\u00f3ln\u0105 sprawno\u015b\u0107. Dodatkowo tkanka t\u0142uszczowa mo\u017ce uczestniczy\u0107 w procesach biologicznych nasilaj\u0105cych objawy.<\/p>\n Zwykle wtedy, gdy b\u00f3l i ograniczenie sprawno\u015bci s\u0105 znaczne, utrudniaj\u0105 codzienne \u017cycie, a leczenie zachowawcze nie przynosi wystarczaj\u0105cej poprawy. Decyzja zale\u017cy od stanu og\u00f3lnego, oczekiwa\u0144 chorego, ryzyka operacyjnego i oceny ortopedycznej.<\/p>\n Nie. Cho\u0107 cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje w starszym wieku, mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 tak\u017ce u os\u00f3b m\u0142odszych, zw\u0142aszcza po urazach, przy wadach budowy staw\u00f3w, du\u017cych przeci\u0105\u017ceniach sportowych lub zawodowych oraz niekt\u00f3rych chorobach wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w to przewlek\u0142a choroba narz\u0105du ruchu, w kt\u00f3rej dochodzi do stopniowego uszkadzania ca\u0142ego stawu, a nie tylko samej chrz\u0105stki. Jest najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 b\u00f3lu staw\u00f3w i ograniczenia sprawno\u015bci u…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1788,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[313],"tags":[579,577,582,583,578,581,580],"class_list":["post-1789","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby","tag-artroza","tag-choroba-zwyrodnieniowa","tag-leki-przeciwzapalne","tag-niesteroid","tag-osteoarthritis","tag-rehabilitacja","tag-schorzenia-reumatologiczne"],"yoast_head":"\nPrzyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n
Czynniki niemodyfikowalne<\/h3>\n
\n
Czynniki modyfikowalne<\/h3>\n
\n
Objawy<\/h3>\n
\n
Przebieg<\/h3>\n
Rozpoznanie<\/h3>\n
\n
\n
Leczenie<\/h3>\n
\n
\n
Powik\u0142ania i rokowanie<\/h3>\n
\n
Najwa\u017cniejsze informacje o chorobie zwyrodnieniowej staw\u00f3w<\/h2>\n
\n\n
\n \nObszar<\/th>\n Najwa\u017cniejsze informacje<\/th>\n Znaczenie kliniczne<\/th>\n Wa\u017cne zastrze\u017cenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Definicja<\/td>\n Przewlek\u0142a choroba zwyrodnieniowa obejmuj\u0105ca ca\u0142y staw: chrz\u0105stk\u0119, ko\u015b\u0107 podchrz\u0119stn\u0105, b\u0142on\u0119 maziow\u0105 i tkanki oko\u0142ostawowe.<\/td>\n Wyja\u015bnia, dlaczego objawy nie wynikaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie z \u201ezu\u017cycia chrz\u0105stki\u201d.<\/td>\n Nie ka\u017cdy b\u00f3l stawu oznacza chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105.<\/td>\n<\/tr>\n \n Najcz\u0119stsze lokalizacje<\/td>\n Kolana, biodra, r\u0119ce, kr\u0119gos\u0142up i stopy.<\/td>\n Lokalizacja wp\u0142ywa na objawy, sprawno\u015b\u0107 i dob\u00f3r leczenia.<\/td>\n Zmiany w RTG kr\u0119gos\u0142upa s\u0105 cz\u0119ste z wiekiem i nie zawsze t\u0142umacz\u0105 dolegliwo\u015bci.<\/td>\n<\/tr>\n \n Objawy<\/td>\n B\u00f3l zale\u017cny od ruchu, kr\u00f3tka sztywno\u015b\u0107 po bezruchu, ograniczenie ruchu, trzeszczenia, czasem obrz\u0119k.<\/td>\n Objawy wp\u0142ywaj\u0105 na chodzenie, chwyt, sen i codzienne funkcjonowanie.<\/td>\n Nasilenie b\u00f3lu nie zawsze odpowiada stopniowi zmian obrazowych.<\/td>\n<\/tr>\n \n Czynniki ryzyka<\/td>\n Wiek, p\u0142e\u0107 \u017ce\u0144ska po menopauzie, oty\u0142o\u015b\u0107, urazy, przeci\u0105\u017cenia, wady budowy stawu, genetyka.<\/td>\n Pozwala identyfikowa\u0107 osoby wymagaj\u0105ce dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych i wczesnej interwencji.<\/td>\n Czynnik ryzyka zwi\u0119ksza prawdopodobie\u0144stwo choroby, ale jej nie potwierdza.<\/td>\n<\/tr>\n \n Rozpoznanie<\/td>\n Opiera si\u0119 na wywiadzie i badaniu; RTG i inne badania pomagaj\u0105 potwierdzi\u0107 zmiany i wykluczy\u0107 inne schorzenia.<\/td>\n Prawid\u0142owe rozpoznanie zapobiega myleniu choroby zwyrodnieniowej z zapaleniem staw\u00f3w lub infekcj\u0105.<\/td>\n Badania obrazowe mog\u0105 dawa\u0107 wyniki bezobjawowe lub nie w pe\u0142ni wyja\u015bnia\u0107 b\u00f3l.<\/td>\n<\/tr>\n \n Leczenie<\/td>\n Ruch, \u0107wiczenia, redukcja masy cia\u0142a, fizjoterapia, leki przeciwb\u00f3lowe, czasem iniekcje i operacja.<\/td>\n Po\u0142\u0105czenie metod zwykle daje lepszy efekt ni\u017c pojedyncza interwencja.<\/td>\n Nie ma jednej terapii gwarantuj\u0105cej odwr\u00f3cenie wszystkich zmian zwyrodnieniowych.<\/td>\n<\/tr>\n \n Powik\u0142ania<\/td>\n Przewlek\u0142y b\u00f3l, deformacje, ograniczenie samodzielno\u015bci, gorszy sen, spadek aktywno\u015bci, upadki.<\/td>\n Wp\u0142ywaj\u0105 na jako\u015b\u0107 \u017cycia, zdrowie psychiczne i ryzyko niesamodzielno\u015bci.<\/td>\n Powik\u0142ania wynikaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie z d\u0142ugotrwa\u0142ej utraty funkcji, a nie z zaka\u017anego charakteru choroby.<\/td>\n<\/tr>\n \n Profilaktyka<\/td>\n Utrzymywanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a, regularny ruch, zapobieganie urazom i wzmacnianie mi\u0119\u015bni.<\/td>\n Mo\u017ce zmniejsza\u0107 ryzyko rozwoju choroby lub spowalnia\u0107 jej post\u0119p.<\/td>\n Profilaktyka nie eliminuje ca\u0142kowicie ryzyka, zw\u0142aszcza przy predyspozycjach i wieku.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Profilaktyka i zmniejszanie ryzyka<\/h2>\n
\n
Kiedy nale\u017cy pilnie szuka\u0107 pomocy medycznej?<\/h2>\n
\n
Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
Starzenie zwi\u0119ksza ryzyko, ale nie jest jedynym wyja\u015bnieniem choroby. Znaczenie maj\u0105 te\u017c urazy, masa cia\u0142a, genetyka, przeci\u0105\u017cenia i si\u0142a mi\u0119\u015bniowa.<\/p>\n
W okresach zaostrze\u0144 czasowe ograniczenie obci\u0105\u017cenia mo\u017ce by\u0107 potrzebne, ale d\u0142ugotrwa\u0142y bezruch zwykle pogarsza sprawno\u015b\u0107. Zgodnie z wytycznymi ruch i \u0107wiczenia s\u0105 podstaw\u0105 leczenia.<\/p>\n
Nie zawsze. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b du\u017ce zmiany obrazowe powoduj\u0105 niewielkie dolegliwo\u015bci, a u innych niewielkie zmiany wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z istotnym b\u00f3lem.<\/p>\n
Nie. Takie odg\u0142osy mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 tak\u017ce u os\u00f3b zdrowych i same w sobie nie s\u0105 rozpoznaniem choroby.<\/p>\n
Dost\u0119pne dane nie potwierdzaj\u0105 jednoznacznie takiego dzia\u0142ania klinicznego u wszystkich chorych. Leczenie powinno opiera\u0107 si\u0119 na metodach o udowodnionej skuteczno\u015bci.<\/p>\nFAQ<\/h2>\n
Czy choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w jest zapaleniem staw\u00f3w?<\/h3>\n
Czy chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w mo\u017cna ca\u0142kowicie wyleczy\u0107?<\/h3>\n
Czy aktywno\u015b\u0107 fizyczna nie przyspiesza \u201ezu\u017cywania si\u0119\u201d staw\u00f3w?<\/h3>\n
Czy ka\u017cdy b\u00f3l kolana lub biodra u starszej osoby oznacza zwyrodnienie?<\/h3>\n
Jakie badanie najlepiej potwierdza chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105 staw\u00f3w?<\/h3>\n
Czy oty\u0142o\u015b\u0107 ma znaczenie tylko dla staw\u00f3w kolanowych?<\/h3>\n
Kiedy rozwa\u017ca si\u0119 operacj\u0119 wymiany stawu?<\/h3>\n
Czy choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w dotyczy tylko senior\u00f3w?<\/h3>\n