Osteoporoza to przewlek\u0142a choroba uk\u0142adu kostnego, w kt\u00f3rej dochodzi do zmniejszenia wytrzyma\u0142o\u015bci ko\u015bci i wzrostu ryzyka z\u0142ama\u0144. Nie jest ona zwyk\u0142ym objawem starzenia, cho\u0107 cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u os\u00f3b starszych. Przez d\u0142ugi czas mo\u017ce nie dawa\u0107 \u017cadnych dolegliwo\u015bci, dlatego bywa rozpoznawana dopiero po z\u0142amaniu niskoenergetycznym, czyli takim, do kt\u00f3rego dosz\u0142o po niewielkim urazie, na przyk\u0142ad po upadku z w\u0142asnej wysoko\u015bci. Artyku\u0142 ma charakter edukacyjny i nie zast\u0119puje badania lekarskiego ani indywidualnej diagnozy.<\/p>\n
Osteoporoza<\/strong>, czyli zrzeszotnienie ko\u015bci<\/strong>, to choroba metaboliczna ko\u015bci nale\u017c\u0105ca do grupy chor\u00f3b uk\u0142adu mi\u0119\u015bniowo-szkieletowego. Jej istot\u0105 jest obni\u017cenie masy kostnej oraz zaburzenie mikroarchitektury tkanki kostnej, co przek\u0142ada si\u0119 na wi\u0119ksz\u0105 krucho\u015b\u0107 ko\u015bci. W praktyce klinicznej najwa\u017cniejszym skutkiem osteoporozy nie jest sam nieprawid\u0142owy wynik badania, lecz zwi\u0119kszona sk\u0142onno\u015b\u0107 do z\u0142ama\u0144<\/strong>, zw\u0142aszcza kr\u0119g\u00f3w, bli\u017cszego ko\u0144ca ko\u015bci udowej, ko\u015bci promieniowej i ko\u015bci ramiennej.<\/p>\n Osteoporoza nie jest chorob\u0105 zaka\u017an\u0105, autoimmunologiczn\u0105 ani nowotworow\u0105. To choroba metaboliczna<\/strong>, na rozw\u00f3j kt\u00f3rej wp\u0142ywaj\u0105 wiek, gospodarka hormonalna, stan od\u017cywienia, aktywno\u015b\u0107 fizyczna, choroby przewlek\u0142e i niekt\u00f3re leki. Dotyczy ca\u0142ego szkieletu, ale klinicznie najgro\u017aniejsze s\u0105 z\u0142amania w miejscach odpowiedzialnych za sprawno\u015b\u0107 ruchow\u0105, samodzielno\u015b\u0107 i prze\u017cycie.<\/p>\n Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 przede wszystkim:<\/p>\n W dokumentacji mo\u017cna spotka\u0107 tak\u017ce poj\u0119cia osteopenia<\/em> i niska masa kostna<\/em>. Nie s\u0105 one r\u00f3wnoznaczne z osteoporoz\u0105. Osteopenia oznacza mniejsze obni\u017cenie g\u0119sto\u015bci mineralnej ko\u015bci ni\u017c w osteoporozie i sama w sobie nie jest jeszcze rozpoznaniem ci\u0119\u017ckiej choroby, cho\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem przysz\u0142ych z\u0142ama\u0144.<\/p>\n Ko\u015b\u0107 jest tkank\u0105 \u017cyw\u0105, kt\u00f3ra stale ulega przebudowie. U zdrowej osoby proces tworzenia nowej ko\u015bci i usuwania starej pozostaje w r\u00f3wnowadze. W osteoporozie ta r\u00f3wnowaga zostaje zaburzona: resorpcja kostna, czyli rozk\u0142ad tkanki kostnej, przewy\u017csza jej odbudow\u0119 albo nowa ko\u015b\u0107 powstaje w gorszej jako\u015bci. Mechanizmy te s\u0105 dobrze potwierdzone badaniami fizjologii ko\u015bci i znajduj\u0105 odzwierciedlenie w aktualnych wytycznych.<\/p>\n Najcz\u0119stsze przyczyny i mechanizmy rozwoju osteoporozy obejmuj\u0105:<\/p>\n Czynnik ryzyka nie jest tym samym co bezpo\u015brednia przyczyna.<\/strong> Oznacza jedynie, \u017ce w danej grupie osteoporoza wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej lub przebiega ci\u0119\u017cej.<\/p>\n Osteoporoza wyst\u0119puje cz\u0119\u015bciej u kobiet po menopauzie, ale dotyczy tak\u017ce m\u0119\u017cczyzn, zw\u0142aszcza w starszym wieku lub przy wsp\u00f3\u0142istnieniu chor\u00f3b przewlek\u0142ych. U m\u0119\u017cczyzn bywa rozpoznawana p\u00f3\u017aniej, kiedy ryzyko z\u0142ama\u0144 jest ju\u017c wysokie. U dzieci i m\u0142odych doros\u0142ych jest rzadsza i wymaga szerszej diagnostyki w kierunku przyczyn wt\u00f3rnych lub rzadkich chor\u00f3b ko\u015bci.<\/p>\n We wczesnym okresie osteoporoza zazwyczaj nie daje objaw\u00f3w<\/strong>. To bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c brak b\u00f3lu nie wyklucza choroby. Osteoporoza nie jest tym samym co \u201eb\u00f3l ko\u015bci\u201d czy \u201estrzelanie w stawach\u201d. Sama choroba d\u0142ugo mo\u017ce przebiega\u0107 sk\u0105poobjawowo, a pierwszym zauwa\u017calnym problemem bywa dopiero z\u0142amanie.<\/p>\n Do typowych objaw\u00f3w i nast\u0119pstw klinicznych nale\u017c\u0105:<\/p>\n Mniej charakterystyczne objawy, takie jak przewlek\u0142y b\u00f3l plec\u00f3w, gorsza postawa czy os\u0142abienie, mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w wielu innych chorobach, mi\u0119dzy innymi w chorobie zwyrodnieniowej kr\u0119gos\u0142upa, przerzutach nowotworowych do ko\u015bci, szpiczaku plazmocytowym, osteomalacji czy pourazowych zmianach kr\u0119gos\u0142upa. Z tego powodu do rozpoznania nie wystarcza pojedynczy objaw.<\/p>\n Osteoporoza ma zwykle przewlek\u0142y i post\u0119puj\u0105cy<\/strong> przebieg. Utrata masy kostnej mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 latami, a ryzyko z\u0142ama\u0144 ro\u015bnie wraz z wiekiem, liczb\u0105 wcze\u015bniejszych z\u0142ama\u0144 i pogorszeniem sprawno\u015bci. Szczeg\u00f3lne znaczenie ma z\u0142amanie kr\u0119gu lub biodra, poniewa\u017c po takim zdarzeniu wzrasta prawdopodobie\u0144stwo kolejnych z\u0142ama\u0144.<\/p>\n U cz\u0119\u015bci os\u00f3b choroba przebiega \u0142agodniej, u innych prowadzi do szybkiej utraty samodzielno\u015bci. Przebieg zale\u017cy mi\u0119dzy innymi od wieku, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, przyjmowanych lek\u00f3w, przebytych upadk\u00f3w, masy mi\u0119\u015bniowej oraz od tego, czy wdro\u017cono skuteczne leczenie i zapobieganie kolejnym z\u0142amaniom.<\/p>\n Rozpoznanie osteoporozy opiera si\u0119 na ca\u0142o\u015bciowej ocenie klinicznej<\/strong>, a nie wy\u0142\u0105cznie na jednym wyniku badania. Lekarz uwzgl\u0119dnia wywiad, badanie fizykalne, czynniki ryzyka, przebyte z\u0142amania oraz wyniki bada\u0144 obrazowych i laboratoryjnych.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze elementy diagnostyki to:<\/p>\n W densytometrii stosuje si\u0119 mi\u0119dzy innymi T-score<\/strong>. U kobiet po menopauzie i u m\u0119\u017cczyzn po 50. roku \u017cycia wynik T-score \u2264 -2,5 w odpowiedniej lokalizacji wspiera rozpoznanie osteoporozy. Trzeba jednak podkre\u015bli\u0107, \u017ce z\u0142amanie osteoporotyczne samo w sobie mo\u017ce mie\u0107 wi\u0119ksze znaczenie kliniczne ni\u017c sam wynik densytometrii<\/strong>. Z drugiej strony prawid\u0142owy lub graniczny wynik nie wyklucza ryzyka z\u0142amania u wszystkich pacjent\u00f3w.<\/p>\n Badanie DXA ma ograniczenia. Zmiany zwyrodnieniowe kr\u0119gos\u0142upa, zwapnienia naczy\u0144 czy przebyte zabiegi mog\u0105 sztucznie zawy\u017ca\u0107 wynik. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b z wysokim ryzykiem z\u0142amania g\u0119sto\u015b\u0107 ko\u015bci nie jest skrajnie obni\u017cona, dlatego ocena kliniczna pozostaje kluczowa.<\/p>\n W wielu krajach stosuje si\u0119 narz\u0119dzia do szacowania 10-letniego ryzyka z\u0142ama\u0144, takie jak FRAX. S\u0105 one pomocne, ale nie zast\u0119puj\u0105 badania lekarskiego. Zalecenia dotycz\u0105ce bada\u0144 przesiewowych r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy pa\u0144stwami, jednak zwykle obejmuj\u0105 kobiety starsze, osoby po menopauzie z dodatkowymi czynnikami ryzyka, m\u0119\u017cczyzn w starszym wieku oraz pacjent\u00f3w przewlekle leczonych glikokortykosteroidami.<\/p>\n Leczenie osteoporozy ma na celu przede wszystkim zmniejszenie ryzyka z\u0142ama\u0144<\/strong>, utrzymanie sprawno\u015bci i ograniczenie b\u00f3lu. Wyb\u00f3r terapii zale\u017cy od wieku, p\u0142ci, przyczyny choroby, lokalizacji i liczby przebytych z\u0142ama\u0144, wyniku densytometrii, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, czynno\u015bci nerek, przeciwwskaza\u0144 i decyzji personelu medycznego.<\/p>\n Podstawowe filary leczenia obejmuj\u0105:<\/p>\n Do najwa\u017cniejszych grup lek\u00f3w stosowanych w osteoporozie nale\u017c\u0105:<\/p>\n Skuteczno\u015b\u0107 tych terapii w zmniejszaniu ryzyka cz\u0119\u015bci z\u0142ama\u0144 zosta\u0142a potwierdzona w randomizowanych badaniach klinicznych, ale nie ka\u017cdy lek jest odpowiedni dla ka\u017cdej osoby. Leki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 drog\u0105 podania, profilem bezpiecze\u0144stwa i wymaganiami monitorowania.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze ograniczenia i dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane terapii zale\u017c\u0105 od konkretnego leku. Mog\u0105 obejmowa\u0107 dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego, reakcje po podaniu, zaburzenia gospodarki wapniowej, rzadkie powik\u0142ania kostne oraz konieczno\u015b\u0107 zachowania ostro\u017cno\u015bci przy chorobach nerek. W cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w istotne s\u0105 tak\u017ce zasady zako\u0144czenia terapii, poniewa\u017c nag\u0142e przerwanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze wzrostem ryzyka szybkiej utraty masy kostnej i z\u0142ama\u0144. Z tego powodu decyzje terapeutyczne wymagaj\u0105 kontroli medycznej.<\/p>\n Leczenie wspomagaj\u0105ce obejmuje odpowiedni\u0105 poda\u017c wapnia i bia\u0142ka w diecie oraz wyr\u00f3wnanie niedoboru witaminy D, je\u015bli zosta\u0142 stwierdzony. Suplementacja nie zast\u0119puje leczenia farmakologicznego u os\u00f3b z wysokim ryzykiem z\u0142ama\u0144. Dost\u0119pne dane nie potwierdzaj\u0105, by popularne \u201enaturalne\u201d preparaty czy zio\u0142a mog\u0142y samodzielnie leczy\u0107 osteoporoz\u0119.<\/p>\n Rehabilitacja i fizjoterapia maj\u0105 du\u017ce znaczenie praktyczne. \u0106wiczenia oporowe, trening r\u00f3wnowagi, nauka bezpiecznego poruszania si\u0119 i wzmacnianie mi\u0119\u015bni mog\u0105 zmniejsza\u0107 ryzyko upadk\u00f3w i poprawia\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia. U os\u00f3b po z\u0142amaniach kr\u0119g\u00f3w lub biodra potrzebny bywa d\u0142u\u017cszy proces usprawniania.<\/p>\n Skuteczno\u015b\u0107 i bezpiecze\u0144stwo leczenia monitoruje si\u0119 poprzez ocen\u0119 nowych z\u0142ama\u0144, zmian wzrostu, tolerancji terapii, okresowe badania laboratoryjne, a u cz\u0119\u015bci os\u00f3b r\u00f3wnie\u017c kontrolne badania densytometryczne po odpowiednim czasie. Zbyt cz\u0119ste powtarzanie DXA zwykle nie wnosi istotnych korzy\u015bci.<\/p>\n Najwa\u017cniejszym powik\u0142aniem osteoporozy s\u0105 z\u0142amania osteoporotyczne<\/strong>. Ich konsekwencje wykraczaj\u0105 daleko poza b\u00f3l. Z\u0142amania kr\u0119g\u00f3w mog\u0105 prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ych dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych, obni\u017cenia wzrostu, deformacji sylwetki i ograniczenia pojemno\u015bci oddechowej. Z\u0142amanie bli\u017cszego ko\u0144ca ko\u015bci udowej to jeden z najci\u0119\u017cszych uraz\u00f3w u os\u00f3b starszych, cz\u0119sto wymagaj\u0105cy operacji, rehabilitacji i pomocy w codziennym funkcjonowaniu.<\/p>\n Po z\u0142amaniu biodra cz\u0119\u015b\u0107 chorych nie odzyskuje wcze\u015bniejszej samodzielno\u015bci. W pierwszym roku po takim z\u0142amaniu ro\u015bnie tak\u017ce ryzyko powik\u0142a\u0144 og\u00f3lnych i zgonu, zw\u0142aszcza u os\u00f3b w podesz\u0142ym wieku i z chorobami wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cymi. Rokowanie poprawiaj\u0105 wczesne rozpoznanie, leczenie przyczyn wt\u00f3rnych, skuteczna farmakoterapia, zapobieganie upadkom i utrzymanie aktywno\u015bci ruchowej na mo\u017cliwie bezpiecznym poziomie.<\/p>\n Nie wszystkim przypadkom osteoporozy mo\u017cna zapobiec, ale u wielu os\u00f3b mo\u017cna zmniejszy\u0107 ryzyko<\/strong> choroby lub jej powik\u0142a\u0144. Profilaktyka pierwotna oznacza dzia\u0142ania podejmowane przed wyst\u0105pieniem z\u0142ama\u0144, a wt\u00f3rna \u2013 zapobieganie kolejnym z\u0142amaniom u osoby ju\u017c chorej.<\/p>\n Najwa\u017cniejsze zalecenia zgodne z aktualn\u0105 praktyk\u0105 obejmuj\u0105:<\/p>\n U senior\u00f3w samo zwi\u0119kszenie poda\u017cy wapnia bez oceny ca\u0142ego ryzyka z\u0142ama\u0144 zwykle nie wystarcza. U os\u00f3b po przebytym z\u0142amaniu niskoenergetycznym konieczna jest profilaktyka wt\u00f3rna, poniewa\u017c ryzyko kolejnych z\u0142ama\u0144 jest wyra\u017anie zwi\u0119kszone. U kobiet w ci\u0105\u017cy i karmi\u0105cych oraz u dzieci zasady post\u0119powania wymagaj\u0105 szczeg\u00f3lnej ostro\u017cno\u015bci i indywidualnej oceny, poniewa\u017c rutynowe leczenie farmakologiczne stosowane u starszych doros\u0142ych nie zawsze ma zastosowanie.<\/p>\n Pilna ocena medyczna jest wskazana, je\u015bli dojdzie do:<\/p>\n Je\u015bli po urazie pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy mog\u0105ce sugerowa\u0107 stan zagro\u017cenia \u017cycia, na przyk\u0142ad utrata przytomno\u015bci, nasilona duszno\u015b\u0107 lub b\u00f3l w klatce piersiowej, nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 pomoc medyczn\u0105.<\/p>\n Mit 1: osteoporoza to normalna cz\u0119\u015b\u0107 staro\u015bci i nie da si\u0119 z ni\u0105 nic zrobi\u0107.<\/strong> Mit 2: je\u015bli nic nie boli, ko\u015bci s\u0105 zdrowe.<\/strong> Mit 3: wystarczy bra\u0107 wap\u0144, aby wyleczy\u0107 osteoporoz\u0119.<\/strong> Mit 4: osteoporoza dotyczy wy\u0142\u0105cznie kobiet.<\/strong> Mit 5: ka\u017cdy niski wynik densytometrii oznacza to samo.<\/strong> Sama utrata masy kostnej zwykle nie boli. B\u00f3l pojawia si\u0119 najcz\u0119\u015bciej dopiero przy z\u0142amaniach, zw\u0142aszcza kompresyjnych z\u0142amaniach kr\u0119g\u00f3w, albo jako skutek przeci\u0105\u017cenia i deformacji sylwetki.<\/p>\n Nie zawsze mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o trwa\u0142ym wyleczeniu. Celem leczenia jest przede wszystkim zmniejszenie ryzyka z\u0142ama\u0144, zahamowanie progresji choroby i utrzymanie sprawno\u015bci. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b mo\u017cliwa jest poprawa g\u0119sto\u015bci ko\u015bci, ale nie oznacza to automatycznie ca\u0142kowitego usuni\u0119cia ryzyka.<\/p>\n Tak. Osteoporoza u m\u0119\u017cczyzn jest wa\u017cnym, cho\u0107 cz\u0119sto niedocenianym problemem zdrowotnym. Ryzyko ro\u015bnie z wiekiem, przy niskim st\u0119\u017ceniu hormon\u00f3w p\u0142ciowych, chorobach przewlek\u0142ych, nadu\u017cywaniu alkoholu oraz stosowaniu glikokortykosteroid\u00f3w.<\/p>\n Najbardziej charakterystyczne s\u0105 z\u0142amania kr\u0119g\u00f3w, bli\u017cszego ko\u0144ca ko\u015bci udowej, dalszego ko\u0144ca ko\u015bci promieniowej i bli\u017cszego ko\u0144ca ko\u015bci ramiennej po niewielkim urazie. Nie ka\u017cde z\u0142amanie oznacza jednak osteoporoz\u0119, dlatego potrzebna jest ocena medyczna.<\/p>\n Nie zawsze. Densytometria DXA jest bardzo wa\u017cnym badaniem, ale stanowi tylko cz\u0119\u015b\u0107 diagnostyki. Lekarz bierze pod uwag\u0119 tak\u017ce przebyte z\u0142amania, choroby towarzysz\u0105ce, ryzyko upadku i mo\u017cliwe przyczyny wt\u00f3rne.<\/p>\n W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w tak, je\u015bli jest odpowiednio dobrana do stanu pacjenta. \u0106wiczenia poprawiaj\u0105 si\u0142\u0119 mi\u0119\u015bni, r\u00f3wnowag\u0119 i sprawno\u015b\u0107, a tym samym pomagaj\u0105 zmniejsza\u0107 ryzyko upadk\u00f3w. Niekt\u00f3re ruchy i obci\u0105\u017cenia mog\u0105 by\u0107 jednak niewskazane po przebytych z\u0142amaniach kr\u0119g\u00f3w lub przy du\u017cej krucho\u015bci ko\u015bci.<\/p>\n Nie. Suplementy mog\u0105 uzupe\u0142nia\u0107 niedobory, ale nie zast\u0119puj\u0105 lek\u00f3w stosowanych u os\u00f3b z wysokim ryzykiem z\u0142ama\u0144. Dodatkowo cz\u0119\u015b\u0107 preparat\u00f3w mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje z innymi lekami lub by\u0107 stosowana bez rzeczywistej potrzeby.<\/p>\n Przede wszystkim osoby starsze, kobiety po menopauzie z dodatkowymi czynnikami ryzyka, m\u0119\u017cczy\u017ani w podesz\u0142ym wieku, pacjenci po z\u0142amaniach niskoenergetycznych oraz osoby przewlekle przyjmuj\u0105ce glikokortykosteroidy. Konkretne kryteria kwalifikacji do bada\u0144 przesiewowych mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy krajami i systemami opieki zdrowotnej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Osteoporoza to przewlek\u0142a choroba uk\u0142adu kostnego, w kt\u00f3rej dochodzi do zmniejszenia wytrzyma\u0142o\u015bci ko\u015bci i wzrostu ryzyka z\u0142ama\u0144. Nie jest ona zwyk\u0142ym objawem starzenia, cho\u0107 cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u os\u00f3b starszych. Przez…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1783,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[313],"tags":[572,524,574,571,573],"class_list":["post-1784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-choroby","tag-choroba-metaboliczna-kosci","tag-czynniki-ryzyka","tag-masy-kostnej","tag-osteoporoza","tag-zlamania-niskoenergetyczne"],"yoast_head":"\n\n
Przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n
\n
Modyfikowalne czynniki ryzyka<\/h3>\n
\n
Niemodyfikowalne czynniki ryzyka<\/h3>\n
\n
Choroby i leki zwi\u0119kszaj\u0105ce ryzyko osteoporozy wt\u00f3rnej<\/h3>\n
\n
Objawy<\/h3>\n
\n
Przebieg choroby<\/h3>\n
Rozpoznanie<\/h3>\n
\n
Leczenie<\/h3>\n
\n
\n
Powik\u0142ania i rokowanie<\/h3>\n
Najwa\u017cniejsze informacje o osteoporozie<\/h2>\n
\n\n
\n \nObszar<\/th>\n Najwa\u017cniejsze informacje<\/th>\n Znaczenie kliniczne<\/th>\n Wa\u017cne zastrze\u017cenie<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Definicja<\/td>\n Osteoporoza to metaboliczna choroba ko\u015bci prowadz\u0105ca do spadku wytrzyma\u0142o\u015bci szkieletu.<\/td>\n Najistotniejszym skutkiem s\u0105 z\u0142amania niskoenergetyczne, a nie sam wynik badania.<\/td>\n Osteopenia i osteoporoza nie s\u0105 tym samym.<\/td>\n<\/tr>\n \n Najcz\u0119stsze grupy ryzyka<\/td>\n Szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 kobiety po menopauzie, osoby starsze i pacjenci po przebytych z\u0142amaniach.<\/td>\n To grupy, w kt\u00f3rych badania przesiewowe i profilaktyka wt\u00f3rna maj\u0105 najwi\u0119ksze znaczenie.<\/td>\n Osteoporoza wyst\u0119puje te\u017c u m\u0119\u017cczyzn i m\u0142odszych os\u00f3b z przyczynami wt\u00f3rnymi.<\/td>\n<\/tr>\n \n Objawy<\/td>\n Choroba d\u0142ugo mo\u017ce przebiega\u0107 bezobjawowo; cz\u0119sto ujawnia si\u0119 przez z\u0142amanie, b\u00f3l plec\u00f3w lub utrat\u0119 wzrostu.<\/td>\n Wczesne wykrycie przed pierwszym z\u0142amaniem mo\u017ce ograniczy\u0107 ci\u0119\u017ckie nast\u0119pstwa.<\/td>\n Pojedynczy objaw nie potwierdza rozpoznania, bo podobne dolegliwo\u015bci maj\u0105 te\u017c inne choroby.<\/td>\n<\/tr>\n \n Rozpoznanie<\/td>\n Podstaw\u0105 jest ocena kliniczna, wywiad, badanie fizykalne, densytometria DXA i diagnostyka przyczyn wt\u00f3rnych.<\/td>\n Pozwala to oszacowa\u0107 ryzyko z\u0142ama\u0144 i dobra\u0107 leczenie.<\/td>\n Wynik DXA mo\u017ce by\u0107 zafa\u0142szowany i nie powinien by\u0107 interpretowany w oderwaniu od obrazu klinicznego.<\/td>\n<\/tr>\n \n Leczenie<\/td>\n Stosuje si\u0119 \u0107wiczenia, zapobieganie upadkom, leczenie niedobor\u00f3w oraz leki przeciwresorpcyjne lub anaboliczne.<\/td>\n Celem terapii jest zmniejszenie liczby przysz\u0142ych z\u0142ama\u0144 i utrzymanie sprawno\u015bci.<\/td>\n Dob\u00f3r leczenia wymaga indywidualnej oceny przeciwwskaza\u0144, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i tolerancji terapii.<\/td>\n<\/tr>\n \n Powik\u0142ania<\/td>\n Najpowa\u017cniejsze s\u0105 z\u0142amania kr\u0119g\u00f3w i biodra, b\u00f3l przewlek\u0142y, utrata samodzielno\u015bci i wi\u0119ksze ryzyko kolejnych z\u0142ama\u0144.<\/td>\n Powik\u0142ania wp\u0142ywaj\u0105 na sprawno\u015b\u0107, sen, psychik\u0119 i zapotrzebowanie na opiek\u0119.<\/td>\n Nie ka\u017cde z\u0142amanie u osoby starszej wynika z osteoporozy; konieczna bywa diagnostyka r\u00f3\u017cnicowa.<\/td>\n<\/tr>\n \n Profilaktyka<\/td>\n Znaczenie maj\u0105 aktywno\u015b\u0107 fizyczna, odpowiednia dieta, witamina D przy niedoborze, niepalenie i ograniczenie alkoholu.<\/td>\n Zmniejsza to ryzyko utraty masy kostnej i upadk\u00f3w.<\/td>\n Profilaktyka nie eliminuje ca\u0142kowicie ryzyka, szczeg\u00f3lnie przy wieku podesz\u0142ym i czynnikach genetycznych.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Profilaktyka i zmniejszanie ryzyka<\/h2>\n
\n
Kiedy nale\u017cy pilnie szuka\u0107 pomocy medycznej?<\/h2>\n
\n
Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
Nieprawda. Wiek zwi\u0119ksza ryzyko, ale osteoporoza jest rozpoznawaln\u0105 chorob\u0105, kt\u00f3rej powik\u0142aniom mo\u017cna cz\u0119\u015bciowo zapobiega\u0107 i kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna leczy\u0107.<\/p>\n
Nieprawda. Osteoporoza cz\u0119sto nie powoduje b\u00f3lu a\u017c do czasu z\u0142amania.<\/p>\n
Nieprawda. Wap\u0144 i witamina D maj\u0105 znaczenie wspomagaj\u0105ce, ale u wielu chorych konieczne s\u0105 leki o udowodnionym wp\u0142ywie na ryzyko z\u0142ama\u0144.<\/p>\n
Nieprawda. U m\u0119\u017cczyzn jest rzadsza, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce prowadzi\u0107 do ci\u0119\u017ckich z\u0142ama\u0144 i bywa niedostatecznie rozpoznawana.<\/p>\n
Nieprawda. Interpretacja zale\u017cy od wieku, p\u0142ci, miejsca pomiaru, przebytych z\u0142ama\u0144 i przyczyn wt\u00f3rnych. Sam wynik nie zast\u0119puje oceny lekarskiej.<\/p>\nCzy osteoporoza boli?<\/h3>\n
Czy osteoporoza jest uleczalna?<\/h3>\n
Czy m\u0119\u017cczy\u017ani te\u017c choruj\u0105 na osteoporoz\u0119?<\/h3>\n
Jakie z\u0142amania s\u0105 najbardziej typowe dla osteoporozy?<\/h3>\n
Czy densytometria wystarcza do rozpoznania choroby?<\/h3>\n
Czy aktywno\u015b\u0107 fizyczna jest bezpieczna przy osteoporozie?<\/h3>\n
Czy suplementy diety mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 leczenie?<\/h3>\n
Kto powinien rozwa\u017cy\u0107 badania w kierunku osteoporozy?<\/h3>\n