{"id":1782,"date":"2026-08-17T00:19:03","date_gmt":"2026-08-17T00:19:03","guid":{"rendered":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/"},"modified":"2026-08-17T00:19:03","modified_gmt":"2026-08-17T00:19:03","slug":"czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/","title":{"rendered":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?"},"content":{"rendered":"

Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? Tak, ale tylko w okre\u015blonych sytuacjach i zwykle kosztem mniejszych lub wi\u0119kszych zaburze\u0144 funkcjonowania.<\/strong> M\u00f3zg nie jest narz\u0105dem, z kt\u00f3rego \u201edowolny fragment\u201d mo\u017cna usun\u0105\u0107 bez konsekwencji, jednak wsp\u00f3\u0142czesna neurologia i neurochirurgia dobrze dokumentuj\u0105, \u017ce niekt\u00f3rzy ludzie \u017cyj\u0105 po urazach, udarach, wadach rozwojowych lub rozleg\u0142ych operacjach usuni\u0119cia cz\u0119\u015bci tkanki m\u00f3zgowej. Najbardziej zaskakuj\u0105ce jest to, \u017ce skutki takiej utraty bywaj\u0105 znacznie mniejsze, ni\u017c intuicyjnie by\u015bmy si\u0119 spodziewali. Dzieje si\u0119 tak dzi\u0119ki zjawisku nazywanemu plastyczno\u015bci\u0105 m\u00f3zgu<\/em>, cho\u0107 ma ono wyra\u017ane granice.<\/p>\n

Tak, ale nie ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu jest \u201eopcjonalna\u201d<\/h2>\n

Kr\u00f3tka odpowied\u017a brzmi: cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, lecz nie bez ka\u017cdej cz\u0119\u015bci i nie w dowolnym zakresie<\/strong>. To rozr\u00f3\u017cnienie jest kluczowe. M\u00f3zg sk\u0142ada si\u0119 z obszar\u00f3w odpowiedzialnych za bardzo r\u00f3\u017cne funkcje: ruch, mow\u0119, widzenie, pami\u0119\u0107, emocje, czucie, planowanie, a tak\u017ce podstawowe czynno\u015bci \u017cyciowe, takie jak oddychanie i regulacja kr\u0105\u017cenia.<\/p>\n

Najwi\u0119ksze znaczenie dla prze\u017cycia maj\u0105 struktury g\u0142\u0119boko po\u0142o\u017cone i pie\u0144 m\u00f3zgu. To one uczestnicz\u0105 w kontroli oddychania, pracy serca, odruch\u00f3w po\u0142ykania i stanu przytomno\u015bci. Uszkodzenie tych obszar\u00f3w bywa nie do pogodzenia z \u017cyciem albo prowadzi do bardzo ci\u0119\u017ckiej niepe\u0142nosprawno\u015bci.<\/strong> Inaczej jest z cz\u0119\u015bci\u0105 kory m\u00f3zgowej, czyli zewn\u0119trznej warstwy p\u00f3\u0142kul. Jej usuni\u0119cie mo\u017ce powodowa\u0107 istotne deficyty, ale nie zawsze uniemo\u017cliwia prze\u017cycie.<\/p>\n

W medycynie opisano dobrze udokumentowane sytuacje, w kt\u00f3rych ludzie \u017cyj\u0105 po:<\/p>\n

    \n
  • usuni\u0119ciu fragmentu p\u0142ata skroniowego z powodu padaczki lekoopornej,<\/li>\n
  • wyci\u0119ciu cz\u0119\u015bci p\u0142ata czo\u0142owego lub ciemieniowego z powodu guza,<\/li>\n
  • rozleg\u0142ym udarze niszcz\u0105cym obszar jednej p\u00f3\u0142kuli,<\/li>\n
  • hemisferektomii, czyli usuni\u0119ciu lub funkcjonalnym od\u0142\u0105czeniu jednej p\u00f3\u0142kuli m\u00f3zgu, zwykle wykonywanym u dzieci w wyj\u0105tkowo ci\u0119\u017ckich postaciach padaczki.<\/li>\n<\/ul>\n

    Ka\u017cdy z tych przypadk\u00f3w jest jednak inny. Nie mo\u017cna ich sprowadzi\u0107 do prostego has\u0142a, \u017ce \u201em\u00f3zg jest zb\u0119dny w du\u017cej cz\u0119\u015bci\u201d. Jest przeciwnie: m\u00f3zg jest niezb\u0119dny, ale pewne jego obszary mog\u0105 cz\u0119\u015bciowo przej\u0105\u0107 zadania innych<\/strong>, zw\u0142aszcza gdy uszkodzenie nast\u0119puje wcze\u015bnie w \u017cyciu lub rozwija si\u0119 powoli.<\/p>\n

    Dlaczego czasem da si\u0119 \u017cy\u0107 mimo utraty fragmentu m\u00f3zgu?<\/h2>\n

    Najwa\u017cniejszym mechanizmem jest wspomniana plastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu<\/strong>, czyli zdolno\u015b\u0107 uk\u0142adu nerwowego do reorganizacji. W uproszczeniu oznacza to, \u017ce neurony i ca\u0142e sieci nerwowe mog\u0105 zmienia\u0107 spos\u00f3b po\u0142\u0105cze\u0144 i cz\u0119\u015bciowo przejmowa\u0107 funkcje uszkodzonych okolic. Nie jest to \u201eodrastanie m\u00f3zgu\u201d w prostym sensie, lecz raczej przestawianie szlak\u00f3w i uczenie si\u0119 nowych sposob\u00f3w dzia\u0142ania.<\/p>\n

    Znaczenie ma te\u017c to, jak szybko dochodzi do utraty tkanki<\/strong>. M\u00f3zg znacznie gorzej radzi sobie z nag\u0142ym zniszczeniem du\u017cego obszaru, jak w masywnym udarze czy ci\u0119\u017ckim urazie. Lepiej adaptuje si\u0119 do zmian powolnych, na przyk\u0142ad przy niekt\u00f3rych guzach rosn\u0105cych latami. Wtedy s\u0105siednie lub odleg\u0142e obszary mog\u0105 stopniowo modyfikowa\u0107 swoje funkcje.<\/p>\n

    Istotny jest r\u00f3wnie\u017c wiek. U dzieci plastyczno\u015b\u0107 jest zwykle wi\u0119ksza ni\u017c u doros\u0142ych. Dlatego po zabiegach takich jak hemisferektomia dziecko mo\u017ce z czasem odzyska\u0107 zaskakuj\u0105co du\u017co sprawno\u015bci. Nie oznacza to pe\u0142nego \u201epowrotu do normy\u201d, ale pokazuje, \u017ce rozwijaj\u0105cy si\u0119 m\u00f3zg ma szczeg\u00f3lne mo\u017cliwo\u015bci kompensacji.<\/p>\n

    W tle dzia\u0142aj\u0105 tak\u017ce inne uk\u0142ady organizmu. Uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia decyduje o dop\u0142ywie tlenu i glukozy do pozosta\u0142ej tkanki m\u00f3zgowej, uk\u0142ad odporno\u015bciowy wp\u0142ywa na stan zapalny po urazie, a uk\u0142ad hormonalny i czynniki wzrostowe uczestnicz\u0105 w przebudowie po\u0142\u0105cze\u0144 synaptycznych. To w\u0142a\u015bnie dlatego skutki utraty cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu nie zale\u017c\u0105 tylko od \u201ewielko\u015bci ubytku\u201d, ale od ca\u0142ej biologicznej odpowiedzi organizmu.<\/p>\n

    Nie ka\u017cda utrata tkanki m\u00f3zgowej wygl\u0105da tak samo<\/h3>\n

    Z medycznego punktu widzenia ogromne znaczenie ma przyczyna. Inaczej przebiega \u017cycie po planowej operacji neurochirurgicznej, inaczej po urazie, a jeszcze inaczej przy wadach wrodzonych. Operacja jest zwykle poprzedzona obrazowaniem i testami funkcjonalnymi, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 oszacowa\u0107 ryzyko. Uraz lub udar niszcz\u0105 tkank\u0119 nagle, cz\u0119sto powoduj\u0105c obrz\u0119k, krwawienie i dodatkowe uszkodzenia wt\u00f3rne.<\/p>\n

    Wrodzone nieprawid\u0142owo\u015bci s\u0105 osobn\u0105 kategori\u0105. Je\u015bli pewna cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu nie rozwin\u0119\u0142a si\u0119 prawid\u0142owo od pocz\u0105tku \u017cycia, organizm m\u00f3g\u0142 od wczesnych etap\u00f3w rozwoju szuka\u0107 dr\u00f3g zast\u0119pczych. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych u niekt\u00f3rych os\u00f3b obraz rezonansu magnetycznego bywa bardziej niepokoj\u0105cy ni\u017c ich codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n

    Najbardziej znane przypadki: operacje przeciwpadaczkowe<\/h3>\n

    Jednym z najlepiej udokumentowanych obszar\u00f3w, gdzie cz\u0142owiek \u017cyje bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, jest leczenie ci\u0119\u017ckiej padaczki lekoopornej. W wybranych przypadkach neurochirurdzy usuwaj\u0105 ognisko padaczkowe, czyli obszar wywo\u0142uj\u0105cy napady. Mo\u017ce to obejmowa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 p\u0142ata skroniowego, czo\u0142owego lub innych struktur.<\/p>\n

    Najbardziej radykalnym zabiegiem jest hemisferektomia<\/strong> albo jej nowocze\u015bniejsze odmiany funkcjonalne, w kt\u00f3rych jedna p\u00f3\u0142kula zostaje usuni\u0119ta lub od\u0142\u0105czona od reszty m\u00f3zgu. Brzmi to skrajnie, ale w niekt\u00f3rych ci\u0119\u017ckich chorobach wieku dzieci\u0119cego taki zabieg mo\u017ce zmniejszy\u0107 liczb\u0119 napad\u00f3w i poprawi\u0107 og\u00f3lne funkcjonowanie. Dane kliniczne wskazuj\u0105, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 dzieci po operacji rozwija mow\u0119, chodzi i uczy si\u0119, cho\u0107 zwykle pozostaj\u0105 trwa\u0142e ubytki neurologiczne, zw\u0142aszcza os\u0142abienie jednej strony cia\u0142a i ograniczenia widzenia.<\/p>\n

    Co mo\u017ce przej\u0105\u0107 druga p\u00f3\u0142kula?<\/h3>\n

    Lewa i prawa p\u00f3\u0142kula nie s\u0105 identyczne, ale ich zadania cz\u0119\u015bciowo si\u0119 nak\u0142adaj\u0105. U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b funkcje j\u0119zykowe s\u0105 silniej zwi\u0105zane z p\u00f3\u0142kul\u0105 lew\u0105, a przetwarzanie przestrzenne z praw\u0105, jednak nie jest to regu\u0142a absolutna. U dzieci druga p\u00f3\u0142kula mo\u017ce w pewnym stopniu przej\u0105\u0107 zadania tej utraconej, zw\u0142aszcza gdy uszkodzenie nast\u0105pi\u0142o wcze\u015bnie.<\/p>\n

    Badania obrazowe, w tym funkcjonalny rezonans magnetyczny, sugeruj\u0105, \u017ce po uszkodzeniach m\u00f3zgu mog\u0105 zmienia\u0107 si\u0119 wzorce aktywno\u015bci wielu sieci neuronalnych. To nie jest dow\u00f3d, \u017ce ka\u017cda funkcja \u201eprzenosi si\u0119\u201d \u0142atwo. Cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144, szczeg\u00f3lnie tych z\u0142o\u017conych, mo\u017ce pozosta\u0107 trwale os\u0142abiona. Jednak zdolno\u015b\u0107 do kompensacji bywa na tyle du\u017ca, \u017ce pacjent funkcjonuje znacznie lepiej, ni\u017c wynika\u0142oby z samego rozmiaru ubytku.<\/p>\n

    Dlaczego usuni\u0119cie po\u0142owy m\u00f3zgu nie oznacza utraty po\u0142owy umys\u0142u?<\/h3>\n

    To jedno z najcz\u0119stszych nieporozumie\u0144. M\u00f3zg nie dzia\u0142a jak magazyn, w kt\u00f3rym po\u0142owa zawarto\u015bci znika po utracie po\u0142owy obj\u0119to\u015bci. Wiele funkcji opiera si\u0119 na wsp\u00f3\u0142pracy sieci rozproszonych w r\u00f3\u017cnych rejonach, a nie na pojedynczym \u201ecentrum\u201d. Dlatego skutki uszkodzenia zale\u017c\u0105 bardziej od lokalizacji i roli danej sieci<\/strong> ni\u017c od samej masy utraconej tkanki.<\/p>\n

    Jednocze\u015bnie istniej\u0105 funkcje silnie zlokalizowane. Klasyczne przyk\u0142ady to niekt\u00f3re o\u015brodki mowy opisane ju\u017c w XIX wieku przez Paula Brok\u0119 i Carla Wernickego. Uszkodzenie takich obszar\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 do afazji, czyli zaburze\u0144 mowy, mimo \u017ce reszta m\u00f3zgu pozostaje nienaruszona. To pokazuje, \u017ce odpowied\u017a na pytanie z tytu\u0142u zawsze musi uwzgl\u0119dnia\u0107 nie tylko \u201eile\u201d, ale przede wszystkim \u201ekt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

    Czy ma znaczenie, \u017ce m\u00f3zg zu\u017cywa du\u017co energii?<\/h3>\n

    Tak. M\u00f3zg, mimo \u017ce stanowi niewielk\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 masy cia\u0142a, zu\u017cywa znaczny odsetek dost\u0119pnej energii i tlenu. Oznacza to, \u017ce pozosta\u0142a tkanka po uszkodzeniu musi dzia\u0142a\u0107 w bardzo precyzyjnych warunkach. Niedotlenienie, zaburzenia przep\u0142ywu krwi, stan zapalny lub obrz\u0119k mog\u0105 pogarsza\u0107 rokowanie bardziej ni\u017c sam ubytek anatomiczny. Z tego powodu neurologia i intensywna terapia koncentruj\u0105 si\u0119 nie tylko na samym uszkodzeniu, ale te\u017c na ochronie ocala\u0142ej tkanki m\u00f3zgu.<\/p>\n

    Najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Fakt<\/th>\nWyja\u015bnienie<\/th>\nCo m\u00f3wi nauka<\/th>\nCiekawostka<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
    Cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu<\/td>\nPrze\u017cycie zale\u017cy od tego, kt\u00f3ra struktura zosta\u0142a utracona i jak du\u017cy jest ubytek<\/td>\nPotwierdzaj\u0105 to obserwacje kliniczne po udarach, urazach i operacjach neurochirurgicznych<\/td>\nNiekt\u00f3re osoby funkcjonuj\u0105 zaskakuj\u0105co dobrze mimo rozleg\u0142ych zmian widocznych w obrazowaniu<\/td>\n<\/tr>\n
    Nie ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu jest r\u00f3wnie wa\u017cna dla prze\u017cycia<\/td>\nPie\u0144 m\u00f3zgu kontroluje podstawowe funkcje \u017cyciowe, a kora odpowiada g\u0142\u00f3wnie za wy\u017csze funkcje nerwowe<\/td>\nTo dobrze ustalony fakt neurofizjologiczny i kliniczny<\/td>\nNiewielkie uszkodzenie pnia mo\u017ce by\u0107 gro\u017aniejsze ni\u017c wi\u0119kszy ubytek w cz\u0119\u015bci kory<\/td>\n<\/tr>\n
    Dzieci zwykle lepiej si\u0119 adaptuj\u0105<\/td>\nRozwijaj\u0105cy si\u0119 m\u00f3zg ma wi\u0119ksz\u0105 plastyczno\u015b\u0107 i \u0142atwiej reorganizuje sieci neuronalne<\/td>\nWskazuj\u0105 na to badania kliniczne i d\u0142ugoterminowe obserwacje po operacjach przeciwpadaczkowych<\/td>\nPo hemisferektomii cz\u0119\u015b\u0107 dzieci uczy si\u0119 chodzi\u0107 i komunikowa\u0107 mimo utraty jednej p\u00f3\u0142kuli<\/td>\n<\/tr>\n
    Powolna utrata funkcji bywa lepiej tolerowana<\/td>\nM\u00f3zg ma czas na cz\u0119\u015bciow\u0105 kompensacj\u0119 i reorganizacj\u0119 po\u0142\u0105cze\u0144<\/td>\nDost\u0119pne dane z obserwacji pacjent\u00f3w z wolno rosn\u0105cymi guzami sugeruj\u0105 lepsz\u0105 adaptacj\u0119 ni\u017c po nag\u0142ym urazie<\/td>\nDlatego obraz rezonansu nie zawsze wprost przewiduje nasilenie objaw\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n
    Plastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu ma granice<\/td>\nNie wszystkie funkcje da si\u0119 przej\u0105\u0107, a cz\u0119\u015b\u0107 ubytk\u00f3w pozostaje trwa\u0142a<\/td>\nTo zgodny wniosek z neurologii klinicznej, rehabilitacji i bada\u0144 obrazowych<\/td>\nUtrata pola widzenia albo precyzyjnych funkcji j\u0119zykowych mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 mimo dobrej og\u00f3lnej sprawno\u015bci<\/td>\n<\/tr>\n
    Pojedyncze niezwyk\u0142e przypadki nie opisuj\u0105 normy<\/td>\nOsobnicza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 jest du\u017ca, a opisy przypadk\u00f3w pokazuj\u0105 wyj\u0105tki, nie regu\u0142\u0119<\/td>\nMedycyna opiera si\u0119 tu g\u0142\u00f3wnie na seriach przypadk\u00f3w, badaniach obserwacyjnych i danych pooperacyjnych<\/td>\nNajbardziej medialne historie cz\u0119sto pomijaj\u0105 trwa\u0142e deficyty albo d\u0142ug\u0105 rehabilitacj\u0119<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Wyj\u0105tki, ograniczenia i r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami<\/h2>\n

    Najwi\u0119kszym ograniczeniem prostego pytania \u201eczy mo\u017cna \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?\u201d jest to, \u017ce nie istnieje jedna uniwersalna odpowied\u017a dla wszystkich<\/strong>. O wyniku decyduj\u0105 jednocze\u015bnie: lokalizacja uszkodzenia, jego rozleg\u0142o\u015b\u0107, wiek pacjenta, tempo narastania problemu, choroby towarzysz\u0105ce oraz jako\u015b\u0107 leczenia i rehabilitacji.<\/p>\n

    U os\u00f3b starszych rezerwa funkcjonalna m\u00f3zgu bywa mniejsza, a choroby naczyniowe pogarszaj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do regeneracji. U dzieci mo\u017cliwo\u015bci adaptacyjne s\u0105 wi\u0119ksze, ale rozw\u00f3j mo\u017ce zosta\u0107 zaburzony na dalszych etapach nauki i dojrzewania. Znaczenie mog\u0105 mie\u0107 tak\u017ce indywidualne r\u00f3\u017cnice w organizacji m\u00f3zgu, na przyk\u0142ad nietypowa lateralizacja mowy.<\/p>\n

    Trzeba te\u017c odr\u00f3\u017cni\u0107 prze\u017cycie biologiczne<\/strong> od jako\u015bci funkcjonowania<\/strong>. Kto\u015b mo\u017ce \u017cy\u0107 po rozleg\u0142ym uszkodzeniu m\u00f3zgu, ale wymaga\u0107 sta\u0142ej opieki, nie odzyska\u0107 samodzielno\u015bci albo mie\u0107 ci\u0119\u017ckie zaburzenia komunikacji. Z drugiej strony opisano osoby z du\u017cymi zmianami strukturalnymi, kt\u00f3re pracowa\u0142y i prowadzi\u0142y wzgl\u0119dnie samodzielne \u017cycie. Obie sytuacje s\u0105 mo\u017cliwe.<\/p>\n

    Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce w literaturze medycznej cz\u0119\u015b\u0107 najbardziej niezwyk\u0142ych historii to opisy przypadk\u00f3w<\/em>. S\u0105 cenne, bo pokazuj\u0105 zakres mo\u017cliwo\u015bci organizmu, ale nie pozwalaj\u0105 wyci\u0105ga\u0107 daleko id\u0105cych wniosk\u00f3w o typowym przebiegu u wi\u0119kszo\u015bci ludzi.<\/p>\n

    Mity i nieporozumienia<\/h2>\n
      \n
    • Mit: cz\u0142owiek u\u017cywa tylko 10% m\u00f3zgu.<\/strong> To nieprawda. Badania neuroobrazowe i dane kliniczne pokazuj\u0105, \u017ce r\u00f3\u017cne obszary m\u00f3zgu s\u0105 aktywne w r\u00f3\u017cnych zadaniach, a uszkodzenia nawet ma\u0142ych obszar\u00f3w mog\u0105 dawa\u0107 wyra\u017ane objawy.<\/li>\n
    • Mit: je\u015bli kto\u015b \u017cyje bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, to ta cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a niepotrzebna.<\/strong> Nie. Oznacza to raczej, \u017ce inne sieci cz\u0119\u015bciowo skompensowa\u0142y jej utrat\u0119.<\/li>\n
    • Mit: druga p\u00f3\u0142kula przejmuje wszystko bez strat.<\/strong> To zbyt du\u017ce uproszczenie. Kompensacja mo\u017ce by\u0107 du\u017ca, ale zwykle nie jest ca\u0142kowita.<\/li>\n
    • Mit: wielko\u015b\u0107 ubytku zawsze przewiduje ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 objaw\u00f3w.<\/strong> Nie zawsze. Lokalizacja i tempo uszkodzenia bywaj\u0105 wa\u017cniejsze ni\u017c sama obj\u0119to\u015b\u0107.<\/li>\n
    • Mit: po usuni\u0119ciu fragmentu m\u00f3zgu tkanka po prostu odrasta.<\/strong> U doros\u0142ych nie dochodzi do pe\u0142nego odtworzenia utraconych struktur. Poprawa wynika g\u0142\u00f3wnie z reorganizacji po\u0142\u0105cze\u0144.<\/li>\n
    • Mit: ka\u017cdy mo\u017ce normalnie funkcjonowa\u0107 po utracie cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu.<\/strong> Nie. Takie przypadki istniej\u0105, ale s\u0105 bardzo zr\u00f3\u017cnicowane i cz\u0119sto wymagaj\u0105 d\u0142ugiej rehabilitacji.<\/li>\n<\/ul>\n

      Jak lekarze i naukowcy odkryli oraz badaj\u0105 to zjawisko?<\/h2>\n

      Wiedza o tym, \u017ce mo\u017cna \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, narasta\u0142a etapami. W XIX wieku lekarze zacz\u0119li \u0142\u0105czy\u0107 okre\u015blone objawy z uszkodzeniami konkretnych obszar\u00f3w m\u00f3zgu. Klasyczne obserwacje pacjent\u00f3w z zaburzeniami mowy pozwoli\u0142y zrozumie\u0107 lokalizacj\u0119 niekt\u00f3rych funkcji. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie obserwacje kliniczne<\/strong> i badania po\u015bmiertne.<\/p>\n

      P\u00f3\u017aniej rozwin\u0119\u0142a si\u0119 neurochirurgia. Operacje guz\u00f3w m\u00f3zgu i leczenia padaczki dostarczy\u0142y danych o tym, jakie struktury mo\u017cna usun\u0105\u0107 i jakie s\u0105 konsekwencje. W XX wieku szczeg\u00f3lnie wa\u017cne sta\u0142y si\u0119 zabiegi przeciwpadaczkowe oraz d\u0142ugoterminowa obserwacja pacjent\u00f3w po hemisferektomii.<\/p>\n

      Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105:<\/p>\n

        \n
      • rezonans magnetyczny, kt\u00f3ry pokazuje anatomi\u0119 m\u00f3zgu,<\/li>\n
      • funkcjonalny rezonans magnetyczny, kt\u00f3ry pomaga oceni\u0107 aktywno\u015b\u0107 sieci m\u00f3zgowych,<\/li>\n
      • elektroencefalografia, u\u017cywana zw\u0142aszcza w padaczce,<\/li>\n
      • testy neuropsychologiczne oceniaj\u0105ce pami\u0119\u0107, mow\u0119, uwag\u0119 i funkcje wykonawcze,<\/li>\n
      • badania obserwacyjne po operacjach i udarach,<\/li>\n
      • rzadziej badania laboratoryjne i na zwierz\u0119tach, kt\u00f3re pomagaj\u0105 zrozumie\u0107 mechanizmy plastyczno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n

        Najmocniejsze wnioski pochodz\u0105 zwykle nie z pojedynczych spektakularnych historii, lecz z powtarzalnych danych klinicznych: serii przypadk\u00f3w, bada\u0144 kohortowych i wieloletnich obserwacji pacjent\u00f3w. Nadal jednak wiele pyta\u0144 pozostaje otwartych. Nie wiadomo jednoznacznie, dlaczego jedni pacjenci adaptuj\u0105 si\u0119 wyj\u0105tkowo dobrze, a inni znacznie gorzej mimo podobnego uszkodzenia.<\/p>\n

        Ciekawostki o \u017cyciu bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu<\/h2>\n
          \n
        • Najwi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci kompensacji zwykle obserwuje si\u0119 wtedy, gdy uszkodzenie nast\u0105pi\u0142o we wczesnym dzieci\u0144stwie.<\/li>\n
        • Jedna p\u00f3\u0142kula m\u00f3zgu mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo przej\u0105\u0107 funkcje j\u0119zykowe drugiej, ale zdolno\u015b\u0107 ta jest zmienna mi\u0119dzy osobami.<\/li>\n
        • Wolno rosn\u0105cy guz m\u00f3zgu mo\u017ce przez d\u0142ugi czas dawa\u0107 mniej objaw\u00f3w ni\u017c nag\u0142y udar o mniejszym zasi\u0119gu.<\/li>\n
        • Po operacjach przeciwpadaczkowych poprawa jako\u015bci \u017cycia bywa zwi\u0105zana nie tylko z sam\u0105 utrat\u0105 ogniska choroby, ale te\u017c ze spadkiem liczby napad\u00f3w.<\/li>\n
        • Niekt\u00f3re deficyty po uszkodzeniu m\u00f3zgu ujawniaj\u0105 si\u0119 dopiero przy bardziej z\u0142o\u017conych zadaniach, na przyk\u0142ad w planowaniu lub wielozadaniowo\u015bci.<\/li>\n
        • Rehabilitacja neurologiczna wykorzystuje plastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu, ale jej skuteczno\u015b\u0107 zale\u017cy od rodzaju uszkodzenia i czasu rozpocz\u0119cia terapii.<\/li>\n
        • Obrazowanie m\u00f3zgu nie zawsze dok\u0142adnie przewiduje codzienne funkcjonowanie pacjenta.<\/li>\n
        • Opisano osoby z rozleg\u0142ymi nieprawid\u0142owo\u015bciami strukturalnymi m\u00f3zgu, u kt\u00f3rych objawy by\u0142y stosunkowo niewielkie, ale takie przypadki s\u0105 wyj\u0105tkowe.<\/li>\n<\/ul>\n

          FAQ<\/h2>\n

          Czy mo\u017cna \u017cy\u0107 bez po\u0142owy m\u00f3zgu?<\/h3>\n

          Tak, opisano pacjent\u00f3w \u017cyj\u0105cych po usuni\u0119ciu lub funkcjonalnym od\u0142\u0105czeniu jednej p\u00f3\u0142kuli, najcz\u0119\u015bciej z powodu ci\u0119\u017ckiej padaczki. Dotyczy to jednak szczeg\u00f3lnych sytuacji klinicznych, zwykle wieku dzieci\u0119cego, i niemal zawsze wi\u0105\u017ce si\u0119 z trwa\u0142ymi ograniczeniami neurologicznymi.<\/p>\n

          Czy doros\u0142y m\u00f3zg potrafi si\u0119 zregenerowa\u0107 po utracie fragmentu?<\/h3>\n

          Nie w sensie pe\u0142nego odtworzenia utraconej cz\u0119\u015bci. Doros\u0142y m\u00f3zg mo\u017ce natomiast reorganizowa\u0107 po\u0142\u0105czenia i cz\u0119\u015bciowo kompensowa\u0107 uszkodzenie. Zakres tej kompensacji jest bardzo r\u00f3\u017cny.<\/p>\n

          Kt\u00f3ra cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu jest najwa\u017cniejsza dla prze\u017cycia?<\/h3>\n

          Kluczowe znaczenie ma pie\u0144 m\u00f3zgu oraz inne g\u0142\u0119bokie struktury odpowiedzialne za podstawowe funkcje \u017cyciowe, takie jak oddychanie, regulacja kr\u0105\u017cenia i stan przytomno\u015bci. Ich ci\u0119\u017ckie uszkodzenie jest zwykle znacznie gro\u017aniejsze ni\u017c utrata cz\u0119\u015bci kory m\u00f3zgowej.<\/p>\n

          Dlaczego dzieci czasem lepiej radz\u0105 sobie po du\u017cych uszkodzeniach m\u00f3zgu?<\/h3>\n

          Rozwijaj\u0105cy si\u0119 m\u00f3zg ma wi\u0119ksz\u0105 plastyczno\u015b\u0107. Sieci neuronalne s\u0105 bardziej podatne na reorganizacj\u0119, dlatego druga p\u00f3\u0142kula lub s\u0105siednie obszary mog\u0105 \u0142atwiej przej\u0105\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 funkcji. Nie oznacza to jednak braku konsekwencji.<\/p>\n

          Czy brak objaw\u00f3w oznacza, \u017ce dana cz\u0119\u015b\u0107 m\u00f3zgu by\u0142a niepotrzebna?<\/h3>\n

          Nie. Najcz\u0119\u015bciej oznacza to, \u017ce funkcja by\u0142a rozproszona, przej\u0119ta przez inne sieci albo zaburzenia s\u0105 subtelne i widoczne dopiero w specjalistycznych testach.<\/p>\n

          Czy znane medialne przypadki dowodz\u0105, \u017ce m\u00f3zg ma ogromny \u201ezapas\u201d i mo\u017cna straci\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 bez szkody?<\/h3>\n

          Nie. Pojedyncze przypadki pokazuj\u0105 skrajne mo\u017cliwo\u015bci adaptacji, ale nie opisuj\u0105 typowej reakcji organizmu. W praktyce nawet stosunkowo niewielkie uszkodzenia m\u00f3zgu mog\u0105 mie\u0107 powa\u017cne skutki, je\u015bli obejmuj\u0105 wa\u017cne obszary.<\/p>\n

          Czy usuni\u0119cie cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu bywa celowym leczeniem?<\/h3>\n

          Tak, ale wy\u0142\u0105cznie w bardzo \u015bci\u015ble okre\u015blonych wskazaniach, przede wszystkim w neurochirurgii nowotwor\u00f3w oraz w leczeniu wybranych postaci padaczki lekoopornej. Takie decyzje poprzedza szczeg\u00f3\u0142owa diagnostyka i ocena ryzyka.<\/p>\n

          Co z tego wynika dla nauki o cz\u0142owieku?<\/h3>\n

          To zjawisko pokazuje dwie rzeczy naraz: m\u00f3zg jest niezwykle odporny i elastyczny, ale jednocze\u015bnie bardzo wyspecjalizowany. Cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu, lecz nie znaczy to, \u017ce m\u00f3zg jest \u201enadmiarowy\u201d. Oznacza raczej, \u017ce uk\u0142ad nerwowy potrafi czasem zaskakuj\u0105co dobrze przestawi\u0107 swoje dzia\u0142anie w granicach wyznaczonych przez biologi\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? Tak, ale tylko w okre\u015blonych sytuacjach i zwykle kosztem mniejszych lub wi\u0119kszych zaburze\u0144 funkcjonowania. M\u00f3zg nie jest narz\u0105dem, z kt\u00f3rego \u201edowolny fragment\u201d mo\u017cna…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1781,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[324],"tags":[567,570,14,569,568],"class_list":["post-1782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ciekawostki","tag-mozg","tag-neurochirurgia","tag-neurologia","tag-plastycznosc-mozgu","tag-zyc-bez-czesci-mozgu"],"yoast_head":"\nCzy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? Tak, ale tylko w okre\u015blonych sytuacjach i zwykle kosztem mniejszych lub wi\u0119kszych zaburze\u0144 funkcjonowania. M\u00f3zg nie jest narz\u0105dem, z kt\u00f3rego \u201edowolny fragment\u201d mo\u017cna…\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"\u015awiat lekarzy\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-08-17T00:19:03+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"14 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"headline\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?\",\"datePublished\":\"2026-08-17T00:19:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/\"},\"wordCount\":2807,\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-115.webp\",\"keywords\":[\"m\u00f3zg\",\"neurochirurgia\",\"neurologia\",\"plastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu\",\"\u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu\"],\"articleSection\":[\"Ciekawostki\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/\",\"name\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-115.webp\",\"datePublished\":\"2026-08-17T00:19:03+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\"},\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-115.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/08\\\/output1-115.webp\",\"width\":1024,\"height\":1024,\"caption\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/2026\\\/08\\\/17\\\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/\",\"name\":\"\u015awiat lekarzy\",\"description\":\"portal dla lekarzy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5\",\"name\":\"admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"admin\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/swiatlekarzy.pl\\\/index.php\\\/author\\\/admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy","og_description":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? Tak, ale tylko w okre\u015blonych sytuacjach i zwykle kosztem mniejszych lub wi\u0119kszych zaburze\u0144 funkcjonowania. M\u00f3zg nie jest narz\u0105dem, z kt\u00f3rego \u201edowolny fragment\u201d mo\u017cna…","og_url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/","og_site_name":"\u015awiat lekarzy","article_published_time":"2026-08-17T00:19:03+00:00","author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"14 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"headline":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?","datePublished":"2026-08-17T00:19:03+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/"},"wordCount":2807,"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-115.webp","keywords":["m\u00f3zg","neurochirurgia","neurologia","plastyczno\u015b\u0107 m\u00f3zgu","\u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu"],"articleSection":["Ciekawostki"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/","name":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu? - \u015awiat lekarzy","isPartOf":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-115.webp","datePublished":"2026-08-17T00:19:03+00:00","author":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#primaryimage","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-115.webp","contentUrl":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/08\/output1-115.webp","width":1024,"height":1024,"caption":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/2026\/08\/17\/czy-czlowiek-moze-zyc-bez-czesci-mozgu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Czy cz\u0142owiek mo\u017ce \u017cy\u0107 bez cz\u0119\u015bci m\u00f3zgu?"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#website","url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/","name":"\u015awiat lekarzy","description":"portal dla lekarzy","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/#\/schema\/person\/958e3188b2b03be2414e50bd59f3d7b5","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/4e609b381659f1df9d3dea107e3c05fa9ad22a194ec1799dd9a433deddc1fe2c?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"sameAs":["https:\/\/swiatlekarzy.pl"],"url":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1782","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1782"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1782\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1781"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/swiatlekarzy.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}