Odkrycie penicyliny przez Alexandra Fleminga nast\u0105pi\u0142o w 1928 roku w Londynie i sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w zwrotnych w historii medycyny. Trzeba jednak od razu doda\u0107, \u017ce nie by\u0142a to historia jednego ol\u015bnienia, lecz proces obejmuj\u0105cy obserwacj\u0119 Fleminga, p\u00f3\u017aniejsze badania laboratoryjne oraz dopiero po latach opracowanie skutecznego leku przez innych uczonych. Penicylina nie \u201epojawi\u0142a si\u0119 od razu\u201d w praktyce klinicznej: od pierwszej publikacji do szerokiego leczenia min\u0119\u0142a ponad dekada. W dziejach medycyny jej znaczenie polega\u0142o nie tylko na ratowaniu chorych z zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych, lecz tak\u017ce na zmianie wyobra\u017ce\u0144 o tym, co w og\u00f3le mo\u017cna skutecznie leczy\u0107.<\/p>\n
Odkrycie penicyliny nale\u017cy umie\u015bci\u0107 w pierwszej po\u0142owie XX wieku, przede wszystkim w Wielkiej Brytanii, ale jego konsekwencje szybko obj\u0119\u0142y Europ\u0119, Stany Zjednoczone i reszt\u0119 \u015bwiata. By\u0142 to czas, gdy teoria drobnoustrojowa chor\u00f3b by\u0142a ju\u017c dobrze ugruntowana dzi\u0119ki pracom Louisa Pasteura, Roberta Kocha, Josepha Listera i wielu innych badaczy z drugiej po\u0142owy XIX wieku. Lekarze wiedzieli ju\u017c, \u017ce liczne zaka\u017cenia wywo\u0142uj\u0105 okre\u015blone bakterie, a higiena, mycie r\u0105k, antyseptyka i aseptyka realnie zmniejszaj\u0105 ryzyko \u015bmierci po urazach i operacjach.<\/p>\n
Jednocze\u015bnie medycyna nadal by\u0142a w du\u017cej mierze bezradna wobec wielu infekcji. Zapalenie p\u0142uc, posocznica, zaka\u017cenia ran, po\u0142ogowe zaka\u017cenia po porodzie, bakteryjne zapalenia opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych czy zaka\u017cenia sk\u00f3ry mog\u0142y prowadzi\u0107 do \u015bmierci mimo starannej opieki. Chirurgia rozwija\u0142a si\u0119 szybko dzi\u0119ki znieczuleniu, antyseptyce i coraz lepszej technice operacyjnej, lecz zaka\u017cenie pooperacyjne pozostawa\u0142o ogromnym problemem. Szpitale dysponowa\u0142y laboratoriami bakteriologicznymi, rentgenodiagnostyka by\u0142a ju\u017c stosowana, rozwija\u0142a si\u0119 transfuzja krwi, ale brakowa\u0142o lek\u00f3w zdolnych selektywnie niszczy\u0107 bakterie w organizmie cz\u0142owieka.<\/p>\n
Przed epok\u0105 antybiotyk\u00f3w pr\u00f3bowano leczy\u0107 zaka\u017cenia na r\u00f3\u017cne sposoby: stosowano \u015brodki odka\u017caj\u0105ce miejscowo, drena\u017c chirurgiczny, p\u0142ukanie ran, surowice odporno\u015bciowe przeciw niekt\u00f3rym drobnoustrojom, a od lat 30. XX wieku tak\u017ce sulfonamidy. Niekt\u00f3re z tych metod bywa\u0142y przydatne, ale nie rozwi\u0105zywa\u0142y problemu wi\u0119kszo\u015bci ci\u0119\u017ckich infekcji og\u00f3lnoustrojowych. W takim w\u0142a\u015bnie \u015bwiecie Fleming zauwa\u017cy\u0142 zjawisko, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142o medycyn\u0119.<\/p>\n
W epoce Fleminga nie dominowa\u0142a ju\u017c dawna teoria humoralna, wed\u0142ug kt\u00f3rej choroba mia\u0142a wynika\u0107 z zaburzenia r\u00f3wnowagi \u201esok\u00f3w\u201d ustrojowych. W medycynie akademickiej pierwszych dekad XX wieku podstaw\u0105 my\u015blenia o infekcjach by\u0142a mikrobiologia laboratoryjna. Lekarze oraz badacze potrafili hodowa\u0107 bakterie, ogl\u0105da\u0107 je pod mikroskopem, barwi\u0107 preparaty i wi\u0105za\u0107 okre\u015blone drobnoustroje z konkretnymi zespo\u0142ami chorobowymi.<\/p>\n
Wiedziano te\u017c, \u017ce organizm nie jest bezbronny. Rozwija\u0142a si\u0119 immunologia, a badania nad odporno\u015bci\u0105 humoraln\u0105 i kom\u00f3rkow\u0105 pokazywa\u0142y, \u017ce cia\u0142o ludzkie mo\u017ce zwalcza\u0107 patogeny, cho\u0107 nie zawsze wystarczaj\u0105co skutecznie. Sam Fleming interesowa\u0142 si\u0119 naturalnymi mechanizmami obrony organizmu. Wcze\u015bniej opisa\u0142 lizozym, substancj\u0119 obecn\u0105 mi\u0119dzy innymi w \u0142zach i wydzielinach, kt\u00f3ra mo\u017ce niszczy\u0107 niekt\u00f3re bakterie. To wa\u017cny kontekst: odkrycie penicyliny nie wynika\u0142o z przypadkowej ciekawo\u015bci oderwanej od wcze\u015bniejszych bada\u0144, ale z szerszego zainteresowania biologicznymi sposobami hamowania wzrostu drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n
Z perspektywy wsp\u00f3\u0142czesnej wiemy, \u017ce penicylina dzia\u0142a na okre\u015blone bakterie, hamuj\u0105c syntez\u0119 ich \u015bciany kom\u00f3rkowej. W 1928 roku tego mechanizmu jeszcze nie znano. Fleming zaobserwowa\u0142 przede wszystkim zjawisko: ple\u015b\u0144 wydziela substancj\u0119 zdoln\u0105 zahamowa\u0107 wzrost niekt\u00f3rych bakterii. To r\u00f3\u017cnica kluczowa z historycznego punktu widzenia. Pierwsza obserwacja nie by\u0142a jeszcze pe\u0142nym zrozumieniem mechanizmu ani gotow\u0105 terapi\u0105.<\/strong><\/p>\n Alexander Fleming by\u0142 szkockim lekarzem i bakteriologiem zwi\u0105zanym z St Mary\u2019s Hospital Medical School w Londynie. Pracowa\u0142 w laboratorium kierowanym wcze\u015bniej przez Almrotha Wrighta, wa\u017cnego badacza odporno\u015bci i szczepie\u0144. Fleming nie dzia\u0142a\u0142 wi\u0119c na marginesie nauki, lecz w \u015brodowisku intensywnie zajmuj\u0105cym si\u0119 bakteriologi\u0105 i immunologi\u0105.<\/p>\n Po do\u015bwiadczeniach I wojny \u015bwiatowej Fleming mia\u0142 te\u017c praktyczn\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 ogranicze\u0144 \u00f3wczesnej medycyny. Widzia\u0142, jak gro\u017ane s\u0105 zaka\u017cenia ran i jak ma\u0142o skuteczne bywaj\u0105 niekt\u00f3re stosowane \u015brodki antyseptyczne, zw\u0142aszcza gdy uszkadzaj\u0105 tkanki i nie rozwi\u0105zuj\u0105 problemu zaka\u017cenia w g\u0142\u0119bi organizmu. To do\u015bwiadczenie wojenne mia\u0142o znaczenie dla jego p\u00f3\u017aniejszego zainteresowania substancjami dzia\u0142aj\u0105cymi bardziej wybi\u00f3rczo wobec bakterii.<\/p>\n Wed\u0142ug zachowanych dokument\u00f3w i p\u00f3\u017aniejszych relacji we wrze\u015bniu 1928 roku Fleming zauwa\u017cy\u0142, \u017ce na jednej z p\u0142ytek hodowlanych z gronkowcami pojawi\u0142o si\u0119 zanieczyszczenie ple\u015bni\u0105. Wok\u00f3\u0142 kolonii ple\u015bni bakterie nie ros\u0142y lub ros\u0142y znacznie s\u0142abiej. Popularna wersja tej historii podkre\u015bla \u201enieporz\u0105dek\u201d w laboratorium i przypadek. Istotnie, przypadkowe zanieczyszczenie odegra\u0142o rol\u0119, ale samo przypadkowe zdarzenie nie wystarcza do odkrycia naukowego. Decyduj\u0105ce by\u0142o to, \u017ce Fleming potrafi\u0142 zauwa\u017cy\u0107 niezwyk\u0142o\u015b\u0107 zjawiska, uzna\u0107 je za warte zbadania i przeprowadzi\u0107 dalsze obserwacje.<\/p>\n \u0179r\u00f3d\u0142a historyczne wskazuj\u0105, \u017ce ple\u015b\u0144 nale\u017ca\u0142a do rodzaju Penicillium<\/em>, dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej identyfikowanego w tym kontek\u015bcie jako Penicillium rubens<\/em>, cho\u0107 przez d\u0142ugi czas u\u017cywano nazwy Penicillium notatum<\/em>. Fleming nazwa\u0142 substancj\u0119 produkowan\u0105 przez ple\u015b\u0144 \u201epenicylin\u0105\u201d. Bada\u0142 jej dzia\u0142anie na r\u00f3\u017cne bakterie i zauwa\u017cy\u0142, \u017ce szczeg\u00f3lnie silnie hamuje niekt\u00f3re drobnoustroje Gram-dodatnie, w tym gronkowce, paciorkowce i pneumokoki.<\/p>\n To jeden z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w ca\u0142ej historii. Fleming opisa\u0142 zjawisko i wykaza\u0142 potencja\u0142 substancji, ale nie potrafi\u0142 jej odpowiednio oczy\u015bci\u0107, ustabilizowa\u0107 i przekszta\u0142ci\u0107 w preparat nadaj\u0105cy si\u0119 do szerokiego leczenia. Penicylina by\u0142a niestabilna, trudna do uzyskania w wi\u0119kszej ilo\u015bci, a \u00f3wczesne narz\u0119dzia chemiczne i technologiczne nie sprzyja\u0142y szybkiemu wdro\u017ceniu.<\/p>\n W 1929 roku Fleming opublikowa\u0142 prac\u0119 na temat penicyliny. Publikacja wzbudzi\u0142a zainteresowanie, ale nie wywo\u0142a\u0142a od razu rewolucji. W historii nauki to sytuacja cz\u0119sta: wa\u017cna obserwacja mo\u017ce przez lata pozostawa\u0107 na uboczu, je\u015bli brakuje metod technicznych, infrastruktury lub odpowiedniego kontekstu badawczego.<\/p>\n Odkrycie penicyliny bywa w kulturze popularnej przedstawiane jako ca\u0142kowicie bezprecedensowe. To uproszczenie. Ju\u017c wcze\u015bniej zdarza\u0142y si\u0119 obserwacje, \u017ce ple\u015bnie mog\u0105 hamowa\u0107 zaka\u017cenia lub wzrost bakterii. W XIX wieku niekt\u00f3rzy badacze opisywali antagonizm mi\u0119dzy mikroorganizmami, a w r\u00f3\u017cnych tradycjach leczniczych wykorzystywano sple\u015bnia\u0142e materia\u0142y na rany, cho\u0107 bez zrozumienia mechanizmu i bez dowod\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych wsp\u00f3\u0142czesne kryteria skuteczno\u015bci.<\/p>\n Nie oznacza to jednak, \u017ce \u201ewszyscy wiedzieli o penicylinie\u201d. R\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy ludow\u0105 praktyk\u0105, laboratoryjn\u0105 obserwacj\u0105 antagonizmu drobnoustroj\u00f3w, nazwaniem aktywnej substancji, jej oczyszczeniem, zbadaniem bezpiecze\u0144stwa i wprowadzeniem do terapii jest ogromna. Wk\u0142ad Fleminga polega\u0142 na rozpoznaniu medycznego znaczenia zjawiska oraz jego opisaniu w j\u0119zyku nowoczesnej bakteriologii. Wk\u0142ad p\u00f3\u017aniejszych badaczy polega\u0142 na zamienieniu tej obserwacji w realny lek.<\/p>\n Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 pod koniec lat 30. i na pocz\u0105tku lat 40. XX wieku na Uniwersytecie Oksfordzkim. Howard Florey, Ernst Boris Chain oraz ich wsp\u00f3\u0142pracownicy, w tym Norman Heatley, podj\u0119li badania nad substancjami przeciwbakteryjnymi, wracaj\u0105c tak\u017ce do pracy Fleminga. To w\u0142a\u015bnie ten zesp\u00f3\u0142 opracowa\u0142 metody ekstrakcji, oczyszczania i testowania penicyliny na tyle skuteczne, by mo\u017cna by\u0142o my\u015ble\u0107 o jej zastosowaniu klinicznym.<\/p>\n W 1940 roku opublikowano wyniki do\u015bwiadcze\u0144 na zwierz\u0119tach, kt\u00f3re wykaza\u0142y silne dzia\u0142anie penicyliny w zaka\u017ceniach bakteryjnych. W 1941 roku rozpocz\u0119to pierwsze pr\u00f3by leczenia ludzi. Jednym z najbardziej znanych przypadk\u00f3w by\u0142 policjant Albert Alexander z ci\u0119\u017ckim zaka\u017ceniem; jego stan pocz\u0105tkowo wyra\u017anie si\u0119 poprawi\u0142, ale z powodu niedoboru leku terapii nie uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 do ko\u0144ca. Ten epizod dobrze pokazuje, \u017ce wczesna penicylina by\u0142a obiecuj\u0105ca, lecz wci\u0105\u017c trudno dost\u0119pna.<\/p>\n W czasie II wojny \u015bwiatowej rozw\u00f3j masowej produkcji penicyliny przyspieszy\u0142 dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy brytyjskiej i ameryka\u0144skiej nauki, przemys\u0142u oraz administracji. Wojna, cho\u0107 katastrofalna humanitarnie, stworzy\u0142a siln\u0105 presj\u0119 na opracowanie skutecznych metod leczenia zaka\u017ce\u0144 ran i powik\u0142a\u0144 infekcyjnych. Do 1943 i 1944 roku penicylina by\u0142a ju\u017c stosowana na znacznie szersz\u0105 skal\u0119, zw\u0142aszcza w armii alianckiej.<\/p>\n Penicylina nie by\u0142a pierwszym nowoczesnym \u015brodkiem przeciwdrobnoustrojowym w og\u00f3le. Wcze\u015bniej stosowano na przyk\u0142ad salwarsan w kile oraz sulfonamidy w niekt\u00f3rych zaka\u017ceniach bakteryjnych. R\u00f3\u017cnica polega\u0142a jednak na sile dzia\u0142ania, profilu zastosowa\u0144 i symbolicznym znaczeniu penicyliny jako pocz\u0105tku epoki antybiotyk\u00f3w.<\/p>\n Z czasem wyizolowano i opracowano kolejne antybiotyki: streptomycyn\u0119, chloramfenikol, tetracykliny, makrolidy i wiele innych. Rozw\u00f3j ten zmieni\u0142 nie tylko leczenie infekcji, lecz r\u00f3wnie\u017c chirurgi\u0119, po\u0142o\u017cnictwo, pediatri\u0119, onkologi\u0119 i intensywn\u0105 terapi\u0119. Operacje stawa\u0142y si\u0119 bezpieczniejsze, urazy mniej \u015bmiertelne, a choroby wcze\u015bniej cz\u0119sto \u015bmiertelne zacz\u0119to leczy\u0107 rutynowo.<\/p>\n Najwi\u0119ksza zmiana polega\u0142a na przej\u015bciu od rozpoznawania i ograniczania zaka\u017ce\u0144 do ich aktywnego, cz\u0119sto skutecznego leczenia. Przed penicylin\u0105 lekarz m\u00f3g\u0142 nieraz postawi\u0107 trafn\u0105 diagnoz\u0119 bakteryjnego zapalenia p\u0142uc czy zaka\u017cenia rany, ale dysponowa\u0142 ograniczonymi \u015brodkami terapeutycznymi. Po wprowadzeniu antybiotyk\u00f3w rozpoznanie coraz cz\u0119\u015bciej prowadzi\u0142o do realnej interwencji zmieniaj\u0105cej rokowanie.<\/p>\n R\u00f3wnolegle rozwija\u0142a si\u0119 diagnostyka laboratoryjna. Hodowle bakteryjne, antybiogramy i dok\u0142adniejsza identyfikacja patogen\u00f3w pozwoli\u0142y dobiera\u0107 leczenie bardziej \u015bwiadomie. Zmieni\u0142o si\u0119 te\u017c szpitalnictwo: oddzia\u0142y chirurgiczne, po\u0142o\u017cnicze i pediatryczne sta\u0142y si\u0119 bezpieczniejsze, poniewa\u017c zaka\u017cenia przesta\u0142y by\u0107 nieuchronnym cieniem ka\u017cdej interwencji medycznej.<\/p>\n Penicylina wp\u0142yn\u0119\u0142a po\u015brednio na rozw\u00f3j specjalizacji. Bez antybiotyk\u00f3w trudno wyobrazi\u0107 sobie nowoczesn\u0105 kardiochirurgi\u0119, transplantologi\u0119, leczenie nowotwor\u00f3w z u\u017cyciem chemioterapii, intensywn\u0105 terapi\u0119 noworodk\u00f3w czy d\u0142ugotrwa\u0142\u0105 opiek\u0119 nad pacjentami z immunosupresj\u0105. Skuteczne leczenie zaka\u017ce\u0144 nie rozwi\u0105za\u0142o wszystkich problem\u00f3w, ale stworzy\u0142o warunki dla znacznie odwa\u017cniejszej i bardziej z\u0142o\u017conej medycyny interwencyjnej.<\/p>\n Po pierwsze, odkrycie penicyliny przez Alexandra Fleminga<\/strong> nie by\u0142o samodzielnym \u201ewynalezieniem antybiotyk\u00f3w\u201d w pe\u0142nym znaczeniu. Fleming zaobserwowa\u0142 i opisa\u0142 zjawisko, lecz sukces terapeutyczny by\u0142 dzie\u0142em wielu os\u00f3b, laboratori\u00f3w i instytucji. W historiografii medycyny coraz mocniej podkre\u015bla si\u0119 wk\u0142ad Floreya, Chaina, Heatleya, technik\u00f3w laboratoryjnych oraz przemys\u0142u farmaceutycznego.<\/p>\n Po drugie, nie jest prawd\u0105, \u017ce antybiotyki zako\u0144czy\u0142y problem chor\u00f3b zaka\u017anych. Ju\u017c wkr\u00f3tce po ich wprowadzeniu zacz\u0119\u0142a narasta\u0107 oporno\u015b\u0107 bakterii. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie wiemy, \u017ce nadu\u017cywanie antybiotyk\u00f3w, zbyt szerokie stosowanie ich bez wskaza\u0144 oraz u\u017cycie w niew\u0142a\u015bciwych dawkach sprzyja selekcji opornych szczep\u00f3w. Fleming sam zwraca\u0142 uwag\u0119 na to ryzyko, cho\u0107 oczywi\u015bcie skala problemu sta\u0142a si\u0119 widoczna dopiero p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n Po trzecie, dawne miejscowe stosowanie ple\u015bni czy innych naturalnych substancji na rany nie mo\u017ce by\u0107 uto\u017csamiane ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 antybiotykoterapi\u0105. To, \u017ce jaka\u015b praktyka historycznie bywa\u0142a kojarzona z popraw\u0105, nie oznacza, \u017ce by\u0142a bezpieczna, kontrolowana ani skuteczna wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych standard\u00f3w. Dzi\u015b takie niekontrolowane metody s\u0105 uznawane za potencjalnie niebezpieczne.<\/p>\n Po czwarte, penicylina nie dzia\u0142a na wszystkie zaka\u017cenia. Nie leczy infekcji wirusowych, a cz\u0119\u015b\u0107 bakterii naturalnie jest na ni\u0105 niewra\u017cliwa lub naby\u0142a oporno\u015b\u0107. Wsp\u00f3\u0142czesna wiedza precyzyjnie odr\u00f3\u017cnia sytuacje, w kt\u00f3rych antybiotyk jest wskazany, od tych, w kt\u00f3rych nie przynosi korzy\u015bci.<\/p>\n Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna nadal \u017cyje w cieniu tego odkrycia, cho\u0107 korzysta ju\u017c z ca\u0142ego arsena\u0142u lek\u00f3w przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych i przeciwwirusowych. Penicylina zapocz\u0105tkowa\u0142a spos\u00f3b my\u015blenia, w kt\u00f3rym drobnoustroje mo\u017cna atakowa\u0107 selektywnie, z uwzgl\u0119dnieniem ich biologii, a nie jedynie pr\u00f3bowa\u0107 je \u201eodka\u017ca\u0107\u201d z zewn\u0105trz.<\/p>\n Jej wp\u0142yw wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c w metodologii bada\u0144. Historia penicyliny pokazuje, jak wa\u017cne s\u0105 obserwacja kliniczna i laboratoryjna, ale te\u017c jak niezb\u0119dne s\u0105 kolejne etapy: oczyszczanie substancji, badania na modelach zwierz\u0119cych, ostro\u017cne pr\u00f3by kliniczne, produkcja przemys\u0142owa, standaryzacja jako\u015bci i monitorowanie dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. To wzorzec nowoczesnego przechodzenia od odkrycia biologicznego do leku.<\/p>\n Dzisiejsza antybiotykoterapia jest jednocze\u015bnie bardziej skuteczna i bardziej odpowiedzialna. Obejmuje diagnostyk\u0119 mikrobiologiczn\u0105, ocen\u0119 wskaza\u0144, monitorowanie oporno\u015bci oraz programy racjonalnej polityki antybiotykowej. W tym sensie penicylina nie jest tylko triumfem, lecz tak\u017ce pocz\u0105tkiem d\u0142ugiej lekcji o granicach farmakologii i o ewolucji drobnoustroj\u00f3w.<\/p>\n Nie w pe\u0142nym znaczeniu tego s\u0142owa. Fleming odkry\u0142 i opisa\u0142 dzia\u0142anie penicyliny w 1928 roku, ale przekszta\u0142cenie jej w skuteczny lek by\u0142o zas\u0142ug\u0105 tak\u017ce Howarda Floreya, Ernsta Borisa Chaina, Normana Heatleya i wielu innych badaczy oraz producent\u00f3w.<\/p>\n Odkrycia dokonano w laboratorium St Mary\u2019s Hospital Medical School w Londynie, w Wielkiej Brytanii. To tam Fleming bada\u0142 hodowle bakteryjne i zauwa\u017cy\u0142 zahamowanie wzrostu gronkowc\u00f3w wok\u00f3\u0142 ple\u015bni.<\/p>\n Poniewa\u017c umo\u017cliwi\u0142a skuteczne leczenie wielu zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych, kt\u00f3re wcze\u015bniej cz\u0119sto ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015bmierci\u0105 lub trwa\u0142ym kalectwem. Zmieni\u0142a te\u017c mo\u017cliwo\u015bci chirurgii, po\u0142o\u017cnictwa, medycyny wojskowej i opieki szpitalnej.<\/p>\n Przypadek odegra\u0142 rol\u0119 w pojawieniu si\u0119 zanieczyszczonej hodowli, ale samo odkrycie nie by\u0142o dzie\u0142em przypadku w prostym sensie. Fleming mia\u0142 odpowiedni\u0105 wiedz\u0119, do\u015bwiadczenie bakteriologiczne i naukow\u0105 uwa\u017cno\u015b\u0107, by dostrzec znaczenie tej obserwacji.<\/p>\n Stosowano przede wszystkim drena\u017c chirurgiczny, odka\u017canie miejscowe, opiek\u0119 wspomagaj\u0105c\u0105, czasem surowice odporno\u015bciowe, a od lat 30. XX wieku r\u00f3wnie\u017c sulfonamidy. Metody te bywa\u0142y cz\u0119\u015bciowo skuteczne, ale w wielu ci\u0119\u017ckich infekcjach ich mo\u017cliwo\u015bci by\u0142y ograniczone.<\/p>\n Nie. Ju\u017c od pocz\u0105tku by\u0142o jasne, \u017ce jej dzia\u0142anie dotyczy tylko cz\u0119\u015bci drobnoustroj\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dodatkowym problemem jest oporno\u015b\u0107 bakterii, kt\u00f3ra ogranicza skuteczno\u015b\u0107 niekt\u00f3rych antybiotyk\u00f3w.<\/p>\n Nie. Znacznie zmniejszy\u0142a \u015bmiertelno\u015b\u0107 wielu zaka\u017ce\u0144 bakteryjnych, ale nie rozwi\u0105za\u0142a problemu infekcji jako ca\u0142o\u015bci. Nadal istniej\u0105 choroby wirusowe, grzybicze i paso\u017cytnicze, a bakterie rozwijaj\u0105 oporno\u015b\u0107 na leczenie.<\/p>\n Nagroda dla Fleminga, Floreya i Chaina symbolicznie uzna\u0142a, \u017ce sukces penicyliny by\u0142 wynikiem kilku etap\u00f3w: odkrycia, bada\u0144 eksperymentalnych i wdro\u017cenia klinicznego. To wa\u017cne przypomnienie, \u017ce prze\u0142omy medyczne zwykle s\u0105 zbiorowym osi\u0105gni\u0119ciem.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Odkrycie penicyliny przez Alexandra Fleminga nast\u0105pi\u0142o w 1928 roku w Londynie i sta\u0142o si\u0119 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w zwrotnych w historii medycyny. Trzeba jednak od razu doda\u0107, \u017ce nie by\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1575,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[325],"tags":[390,389,388],"class_list":["post-1576","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historia-medycyny","tag-alexander-fleming","tag-antybiotykoterapia","tag-penicylina"],"yoast_head":"\nOd laboratorium St Mary\u2019s Hospital do publikacji z 1929 roku<\/h2>\n
Kim by\u0142 Alexander Fleming i gdzie pracowa\u0142?<\/h3>\n
Co wydarzy\u0142o si\u0119 we wrze\u015bniu 1928 roku?<\/h3>\n
Dlaczego odkrycie nie sta\u0142o si\u0119 od razu lekiem?<\/h3>\n
Spory o pierwsze\u0144stwo i wcze\u015bniejsze obserwacje<\/h3>\n
Florey, Chain i zesp\u00f3\u0142 oksfordzki: od obserwacji do terapii<\/h3>\n
Penicylina a rozw\u00f3j nowoczesnej farmakologii przeciwbakteryjnej<\/h3>\n
Najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n
\n\n
\n \nElement<\/th>\n Informacja historyczna<\/th>\n Znaczenie dla medycyny<\/th>\n Ciekawostka<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n \n Data odkrycia<\/td>\n Wrzesie\u0144 1928 roku, laboratorium St Mary\u2019s Hospital w Londynie<\/td>\n Pocz\u0105tek historii penicyliny jako substancji o dzia\u0142aniu przeciwbakteryjnym<\/td>\n Decyduj\u0105ca by\u0142a nie sama \u201eprzypadkowo\u015b\u0107\u201d, lecz umiej\u0119tno\u015b\u0107 interpretacji obserwacji<\/td>\n<\/tr>\n \n Odkrywca<\/td>\n Alexander Fleming, szkocki lekarz i bakteriolog<\/td>\n Opisa\u0142 zjawisko i nada\u0142 nazw\u0119 penicylinie<\/td>\n Wcze\u015bniej bada\u0142 lizozym, naturalny czynnik przeciwbakteryjny organizmu<\/td>\n<\/tr>\n \n Pierwsza publikacja<\/td>\n 1929 rok, praca Fleminga o dzia\u0142aniu penicyliny<\/td>\n Udokumentowa\u0142a odkrycie w literaturze medycznej<\/td>\n Publikacja nie wywo\u0142a\u0142a od razu masowego zainteresowania klinicyst\u00f3w<\/td>\n<\/tr>\n \n Zesp\u00f3\u0142 wdra\u017caj\u0105cy<\/td>\n Howard Florey, Ernst Boris Chain, Norman Heatley i wsp\u00f3\u0142pracownicy w Oksfordzie<\/td>\n Przekszta\u0142cili obserwacj\u0119 laboratoryjn\u0105 w realny lek<\/td>\n Bez ich pracy penicylina mog\u0142aby pozosta\u0107 naukow\u0105 ciekawostk\u0105<\/td>\n<\/tr>\n \n Pierwsze zastosowania kliniczne<\/td>\n 1941 rok, Wielka Brytania<\/td>\n Pokaza\u0142y skuteczno\u015b\u0107 leku w ci\u0119\u017ckich zaka\u017ceniach bakteryjnych<\/td>\n Pocz\u0105tkowo odzyskiwano penicylin\u0119 nawet z moczu leczonych pacjent\u00f3w, bo leku by\u0142o bardzo ma\u0142o<\/td>\n<\/tr>\n \n Produkcja masowa<\/td>\n Lata 1943\u20131944, g\u0142\u00f3wnie Wielka Brytania i USA<\/td>\n Umo\u017cliwi\u0142a szerokie leczenie \u017co\u0142nierzy i ludno\u015bci cywilnej<\/td>\n II wojna \u015bwiatowa przyspieszy\u0142a rozw\u00f3j technologii fermentacji przemys\u0142owej<\/td>\n<\/tr>\n \n Nagroda Nobla<\/td>\n 1945 rok dla Fleminga, Floreya i Chaina<\/td>\n Uznanie dla wieloetapowego charakteru odkrycia i wdro\u017cenia<\/td>\n Nagroda nie obj\u0119\u0142a wszystkich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, co do dzi\u015b bywa przedmiotem dyskusji<\/td>\n<\/tr>\n \n D\u0142ugofalowy skutek<\/td>\n Pocz\u0105tek ery antybiotyk\u00f3w w po\u0142owie XX wieku<\/td>\n Radykalna zmiana leczenia zaka\u017ce\u0144, chirurgii i bezpiecze\u0144stwa hospitalizacji<\/td>\n Ju\u017c sam Fleming ostrzega\u0142 przed ryzykiem niew\u0142a\u015bciwego stosowania i oporno\u015bci bakterii<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n Co zmieni\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki p\u00f3\u017aniejszym odkryciom?<\/h2>\n
Co dzi\u015b wiemy inaczej?<\/h2>\n
Wp\u0142yw odkrycia penicyliny na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 medycyn\u0119<\/h2>\n
Ciekawostki historyczno-medyczne<\/h2>\n
\n
FAQ<\/h2>\n
Czy Alexander Fleming sam wynalaz\u0142 penicylin\u0119?<\/h3>\n
Gdzie dosz\u0142o do odkrycia penicyliny?<\/h3>\n
Dlaczego penicylina by\u0142a tak prze\u0142omowa?<\/h3>\n
Czy odkrycie by\u0142o czystym przypadkiem?<\/h3>\n
Jak leczono zaka\u017cenia przed penicylin\u0105?<\/h3>\n
Czy penicylina dzia\u0142a na wszystkie bakterie?<\/h3>\n
Czy penicylina zako\u0144czy\u0142a epok\u0119 chor\u00f3b zaka\u017anych?<\/h3>\n
Jakie by\u0142o znaczenie Nagrody Nobla z 1945 roku?<\/h3>\n